SANOAT KORXONALARIDA QUYOSH ENERGETIKASI LOYIHALARINING INVESTITSION SAMARADORLIGINI BAHOLASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH

Организация
Alfraganus University image/svg+xml
Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son

Аннотация

В статье исследованы вопросы совершенствования методики оценки инвестиционной эффективности проектов солнечной энергетики на промышленных предприятиях. Автор обобщил концепции чистой приведенной стоимости, внутренней нормы доходности, дисконтированного срока окупаемости, приведенной стоимости электроэнергии и теории реальных опционов, объединив деградацию панелей, индексацию тарифа, скорректированную на риск ставку дисконтирования и меры государственного стимулирования в единую расчетную систему. Для условной крышной станции мощностью 1 МВт выполнен модельный расчет на основе официального тарифа, валютного курса Узбекистана и международных показателей затрат. Установлено, что по усовершенствованной методике чистая приведенная стоимость составила 5 828 млн сумов, внутренняя норма доходности 22,6 процента, дисконтированный срок окупаемости 8,3 года. Даже в сценарии без индексации тарифа внутренняя норма доходности сохранилась на уровне 17,0 процента. Безубыточный тариф на уровне 680 сумов за кВт·ч показал запас устойчивости проекта. На основе анализа чувствительности по тарифу и капитальным затратам, а также вертикальной модели принятия решений разработаны практические предложения.

Ключевые слова

солнечная энергетика, промышленное предприятие, инвестиционная эффективность, чистая приведенная стоимость, приведенная стоимость электроэнергии, реальные опционы, анализ чувствительности, тариф на электроэнергию


Библиографические ссылки

  1. Branker, K., Pathak, M. J. M., & Pearce, J. M. (2011). A review of solar photovoltaic levelized cost of electricity. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 15(9), 4470-4482. https://doi.org/10.1016/j.rser.2011.07.104
  2. Central Bank of the Republic of Uzbekistan. (2025). Monetary policy guidelines for 2026-2028. Tashkent. https://cbu.uz/upload/iblock/68c/mz65rdz0nfo8kh6mw3cozgg0cj6zej11/Monetary-Policy-Guidelines-for-2026_2028_EN.pdf
  3. Central Bank of the Republic of Uzbekistan. (2026). Official exchange rates of foreign currencies against the soum (30 September 2026). https://cbu.uz/en/arkhiv-kursov-valyut/
  4. Dixit, A. K., & Pindyck, R. S. (1994). Investment under uncertainty. Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9781400830176
  5. Graham, J. R., & Harvey, C. R. (2001). The theory and practice of corporate finance: Evidence from the field. Journal of Financial Economics, 60(2-3), 187-243. https://doi.org/10.1016/S0304-405X(01)00044-7
  6. IEA. (2022). Solar energy policy in Uzbekistan: A roadmap. International Energy Agency. https://www.iea.org/reports/solar-energy-policy-in-uzbekistan-a-roadmap/context-of-renewable-energy-in-uzbekistan
  7. Interfax. (2026, May 15). Uzbekistan to raise electricity, gas tariffs for businesses and households from June. https://interfax.com/newsroom/top-stories/117593/
  8. IRENA. (2025). Renewable power generation costs in 2024. International Renewable Energy Agency. https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2025/Jul/IRENA_TEC_RPGC_in_2024_Summary_2025.pdf
  9. IRENA. (2026). Renewable power generation costs in 2025. Annex I: Cost metric methodology. International Renewable Energy Agency. https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2026/Jul/IRENA_TEC_RPGC_in_2025_Annex_2026.pdf
  10. Jordan, D. C., & Kurtz, S. R. (2013). Photovoltaic degradation rates -an analytical review. Progress in Photovoltaics: Research and Applications, 21(1), 12-29. https://doi.org/10.1002/pip.2171
  11. Kun.uz. (2026, September 16). Central Bank of Uzbekistan keeps rate at 14%. https://kun.uz/en/news/2026/09/16/central-bank-of-uzbekistan-keeps-rate-at-14
  12. Lang, T., Ammann, D., & Girod, B. (2016). Profitability in absence of subsidies: A techno-economic analysis of rooftop photovoltaic self-consumption in residential and commercial buildings. Renewable Energy, 87, 77-87. https://doi.org/10.1016/j.renene.2015.09.059
  13. Luthander, R., Widén, J., Nilsson, D., & Palm, J. (2015). Photovoltaic self- consumption in buildings: A review. Applied Energy, 142, 80-94. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2014.12.028
  14. Martínez-Ceseña, E. A., Mutale, J., & Rivas-Dávalos, F. (2013). Real options theory applied to electricity generation projects: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 19, 573-581. https://doi.org/10.1016/j.rser.2012.11.059
  15. Ministry of Energy of the Republic of Uzbekistan, & Ministry of Investments and Foreign Trade. (2020). Uzbekistan solar round 2: 2 x ~200 MWac. Project teaser. https://minenergy.uz/uploads/ed9ed75d-5374-5117-94c0-e219e7faff02_media_46.pdf
  16. Myers, S. C. (1977). Determinants of corporate borrowing. Journal of Financial Economics, 5(2), 147-175. https://doi.org/10.1016/0304-405X(77)90015-0
  17. Ondraczek, J., Komendantova, N., & Patt, A. (2015). WACC the dog: The effect of financing costs on the levelized cost of solar PV power. Renewable Energy, 75, 888-898. https://doi.org/10.1016/j.renene.2014.10.053
  18. Short, W., Packey, D. J., & Holt, T. (1995). A manual for the economic evaluation of energy efficiency and renewable energy technologies (NREL/TP-462- 5173). National Renewable Energy Laboratory. https://www.nrel.gov/docs/legosti/old/5173.pdf
  19. Spot.uz. (2026, September 27). Uzbekistan to cut daytime electricity tariffs for businesses but raise night-time rates. https://www.spot.uz/en/2026/09/27/energy-tariff-shift
  20. Steffen, B. (2020). Estimating the cost of capital for renewable energy projects. Energy Economics, 88, 104783. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2020.104783
  21. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 21-maydagi OʻRQ-539-son “Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-4346831
  22. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi PQ-57-son “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/uz/docs/-6385716

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.