OʻZBEKISTONDA IQLIMGA MOSLASHUV VA EKOLOGIK MUVOZANATNI TAʼMINLASHDA SUV TEJOVCHI TEXNOLOGIYALARNING INNOVATSION IMKONIYATLARI
Аннотация
В статье анализируется роль водосберегающих технологий в адаптации к изменению климата и обеспечении экологического равновесия в Узбекистане. Рассматриваются капельное и дождевальное орошение, лазерная планировка, датчики влажности почвы, дистанционное зондирование и цифровые решения управления. На основе статистических данных из открытых источников с помощью графиков показаны нагрузка на водные ресурсы, рост охвата технологиями и будущие риски. В исследовании применены сравнительный анализ, описательная графическая визуализация и условный сценарный метод. Установлено, что охват вырос с 19 тыс. гектаров в 2017 году до 2,6 млн гектаров в 2025 году, а на сельское хозяйство приходится около 90% водозабора. Обосновано, что показатель охвата не равен фактической экономии воды. Результаты показывают необходимость сочетать технические средства с учётом воды, сервисом, экологическим мониторингом и повышением квалификации фермеров. Разработаны модель «умного управления водой» из шести звеньев и практические предложения.Ключевые слова
изменение климата, водосбережение, капельное орошение, умное сельское хозяйство, экологическое равновесие, Узбекистан
Библиографические ссылки
- Bekchanov, M., Lamers, J. P. A., & Martius, C. (2010). Pros and cons of adopting water-wise approaches in the lower reaches of the Amu Darya: A socio- economic view. Water, 2(2), 200-216. https://doi.org/10.3390/w2020200
- FAO. (2012). AQUASTAT country profile - Uzbekistan. Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/aquastat/en/countries-and-basins/country-profiles/country/UZB/index.html
- Grafton, R. Q., Williams, J., Perry, C. J., Molle, F., Ringler, C., Steduto, P., Udall, B., Wheeler, S. A., Wang, Y., Garrick, D., & Allen, R. G. (2018). The paradox of irrigation efficiency. Science, 361(6404), 748-750. https://doi.org/10.1126/science.aat9314
- Hamidov, A., Akramkhanov, A., Khamidov, M., Juraev, U., Abulkosimova, S., & Helming, K. (2026). Technological and policy challenges in implementing water- saving irrigation technologies: A case study from Uzbekistan. International Journal of Water Resources Development. https://doi.org/10.1080/07900627.2025.2612485
- Ibragimov, N., Evett, S. R., Esanbekov, Y., Kamilov, B. S., Mirzaev, L., & Lamers, J. P. A. (2007). Water use efficiency of irrigated cotton in Uzbekistan under drip and furrow irrigation. Agricultural Water Management, 90(1-2), 112-120. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2007.01.016
- Micklin, P. (2007). The Aral Sea disaster. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 35(1), 47-72. https://doi.org/10.1146/annurev.earth.35.031306.140120
- Qadir, M., Noble, A. D., Qureshi, A. S., Gupta, R. K., Yuldashev, T., & Karimov, A. (2009). Salt-induced land and water degradation in the Aral Sea basin: A challenge to sustainable agriculture in Central Asia. Natural Resources Forum, 33(2), 134-149. https://doi.org/10.1111/j.1477-8947.2009.01217.x
- Reyer, C. P. O., Otto, I. M., Adams, S., Albrecht, T., Baarsch, F., Cartsburg, M., Coumou, D., Eden, A., Ludi, E., Marcus, R., Mengel, M., Mosello, B., Robinson, A., Schleussner, C.-F., Serdeczny, O., & Stagl, J. (2017). Climate change impacts in Central Asia and their implications for development. Regional Environmental Change, 17(6), 1639-1650. https://doi.org/10.1007/s10113-015-0893-z
- UzDaily. (2026). Uzbekistan intends to save up to 3.5 billion cubic meters of water annually due to drip irrigation. https://tashkentwaterweek.uz/en/news/uzbekistan-intends-to-save-up-to-35-billion-cubic-meters-of-water-annually-due-to-drip-irrigation
- Ward, F. A., & Pulido-Velazquez, M. (2008). Water conservation in irrigation can increase water use. Proceedings of the National Academy of Sciences, 105(47), 18215-18220. https://doi.org/10.1073/pnas.0805554105
- World Bank. (2025, May 21). Uzbekistan to modernize its irrigation infrastructure with World Bank support [Press release]. https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2025/05/21/uzbekistan-to-modernize-its-irrigation-infrastructure-with-world-bank-support
- World Bank. (2026). Irrigation investment revives farms in Uzbekistanʼs Ferghana Valley. World Bank Group
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-dekabr PQ-4087-son “Paxta xomashyosini yetishtirishda tomchilatib sugʻorish texnologiyalaridan keng foydalanish uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga oid kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4133396
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 25-oktyabr PQ-4499-son “Qishloq xoʻjaligida suv tejovchi texnologiyalarni joriy etishni ragʻbatlantirish mexanizmlarini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4568384
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-iyul PF-6024-son “Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020-2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/4892953
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 1-mart PQ-144-son “Qishloq xoʻjaligida suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/5884584
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-avgust PQ-250-son “Oʻzbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish va irrigatsiya sektorini rivojlantirishning 2025-2028-yillarga moʻljallangan dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/7686130
Скачивания
Данные скачивания пока недоступны.