MINTAQA XALQARO SAVDOSIGA TAʼSIR ETUVCHI OMILLARNING EKONOMETRIK MODELINI SHAKLLANTIRISH
Аннотация
Mazkur maqolada mintaqa xalqaro savdosiga taʼsir etuvchi omillarning ekonometrik modelini shakllantirishning nazariy va uslubiy asoslari ilmiy jihatdan ishlab chiqildi. Tadqiqotda strukturaviy gravitatsiya modeli, Puasson psevdo-maksimal ishonchlilik usuli hamda panel maʼlumotlar yondashuvlari asosida savdo oqimlariga taʼsir qiluvchi iqtisodiy, logistika va institutsional omillar tizimli ravishda tahlil qilindi. Hududlar kesimidagi tashqi savdo salohiyatini baholash, savdo oqimlarini prognozlash va eksport imkoniyatlarini aniqlash boʻyicha amaliy yondashuv taklif etildi. Olingan natijalar hududiy savdo siyosatini takomillashtirish, iqtisodiy qarorlar sifatini oshirish hamda eksport salohiyatidan samarali foydalanish imkoniyatlarini koʻrsatdi. Taklif etilgan model amaliy tahlillar uchun ishonchli ilmiy asos yaratdi.
Ключевые слова
Array
Библиографические ссылки
- Uzbekistanʼs foreign trade turnover exceeded $81 billion in 2025 // Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi, 22.01.2026. URL: https://stat.uz/en/press-center/news-of-committee/66432-2025-jilda-zbekistonning-tash-i-savdo-ajlanmasi-81-mlrd-dollardan-oshdi-4
- Uzbekistan - Country Overview and Recent Economic Developments // World Bank Group, 2026. URL: https://www.worldbank.org/ext/en/country/uzbekistan
- International trade // UNCTADstat Data Insights, UN Trade and Development, 2026. URL: https://unctadstat.unctad.org/insights/theme/94
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-martdagi PQ-126-son “Tashqi savdo va hududiy sanoatni rivojlantirishda tadbirkorlar birlashmalarining rolini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori // URL: https://lex.uz/acts/-6838934
- Anderson J. E., van Wincoop E. Gravity with Gravitas: A Solution to the Border Puzzle // NBER Working Paper No. 8079, 2001. URL: https://www.nber.org/papers/w8079
- Head K., Mayer T. Gravity Equations: Workhorse, Toolkit, and Cookbook // Handbook of International Economics, Vol. 4, 2014, pp. 131-195. URL: https://www.sciencespo.fr/hetmat/sites/sciencespo.fr.hetmat/files/Head%20and%20Mayer%202014%20-%20Gravity%20handbook.pdf
- Santos Silva J. M. C., Tenreyro S. The Log of Gravity // The Review of Economics and Statistics, 2006, Vol. 88(4), pp. 641-658. URL: https://personal.lse.ac.uk/tenreyro/jensen08k.pdf
- Yotov Y. V., Piermartini R., Monteiro J.-A., Larch M. An Advanced Guide to Trade Policy Analysis: The Structural Gravity Model. Geneva: WTO - UNCTAD, 2016. URL: https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/advancedwtounctad2016_e.pdf
- Handbook of Statistics 2025 // UN Trade and Development (UNCTAD), Geneva, 2025. URL: https://unctad.org/system/files/official-document/tdstat50_en.pdf
- Surxondaryo viloyatining 2025 yildagi tashqi savdo aylanmasi // Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar Markazi, Review.uz, 2026. URL: https://review.uz/uz/post/infografika-surxondaryo-viloyatining-2025-yildagi-tashqi-savdo-aylanmasi
- Tashqi savdo aylanmasi: press-reliz (2025-yil yanvar-oktabr) // Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi, 21.11.2025. URL: https://stat.uz/img/news/21112025/tashqi/tashi-savdo-press-reliz-uzb-lotin_p29726.pdf
- GDP growth (annual %) - Uzbekistan // World Bank Open Data, 2026. URL: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=UZ
- 2025-yil yanvarda Oʻzbekistonning tashqi savdo aylanmasi 4,5 mlrd dollarni tashkil etdi // Gazeta.uz, 11.03.2025. URL: https://www.gazeta.uz/oz/2025/03/11/tsa/
- Toshkent shahrining tashqi savdo aylanmasi (2025-yil yanvar-fevral) // Toshkent shahar statistika boshqarmasi. URL: https://toshstat.uz/2025/tashqi/tashqi2.pdf
- Oʻzbekistonning tashqi savdosi: asosiy tendensiyalar // Kun.uz, 22.01.2026. URL: https://kun.uz/news/2026/01/22/ozbekistonning-tashqi-savdosi-asosiy-tendensiyalar