SANOAT KORXONALARIDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR TRANSFERIGA TAYYORLIK DARAJASINI BAHOLASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Аннотация
Maqolada sanoat korxonalarining innovatsion texnologiyalar transferiga tayyorlik darajasini baholash metodikasini takomillashtirish masalasi yoritildi. Muallif texnologiya transferi, oʻzlashtirish salohiyati va dinamik qobiliyatlar nazariyalarini qiyosiy oʻrganib, tayyorlikni faqat texnologiyaning yetuklik darajasi orqali emas, balki qabul qiluvchi korxonaning ichki imkoniyatlari bilan uygʻun holda baholash zarurligini asoslab bergan. Texnologik yetuklik, oʻzlashtirish salohiyati, tashkiliy tayyorlik, infratuzilmaviy-raqamli tayyorlik va moliyaviy tayyorlik komponentlaridan iborat integral baholash modeli taklif etildi. Komponentlarni vaznli geometrik oʻrtacha asosida birlashtirish tartibi ishlab chiqildi va u zaif boʻgʻinni aniq koʻrsatish imkonini berishi isbotlandi. Tayyorlik darajalarining toʻrt bosqichli shkalasi va har bir bosqichga mos transfer strategiyalari ishlab chiqildi. Muallif taklif etilgan metodikani Oʻzbekistondagi innovatsion rivojlanish siyosati maqsadlari bilan bogʻlab, uni korxonalar investitsiya qarorlarini asoslashda qoʻllash yoʻnalishlarini belgilab berdi.
Ключевые слова
texnologiya transferi, tayyorlik darajasi, texnologik yetuklik darajasi (TRL), oʻzlashtirish salohiyati, integral indeks, sanoat korxonasi, innovatsion rivojlanish.
Библиографические ссылки
- Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyuldagi OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-4910391
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-iyuldagi PF-165-son “2022-2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-6102462
- OECD, & Eurostat. (2018). Oslo Manual 2018: Guidelines for collecting, reporting and using data on innovation (4th ed.). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264304604-en
- Bozeman, B. (2000). Technology transfer and public policy: A review of research and theory. Research Policy, 29(4-5), 627-655. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00093-1
- Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128-152. https://doi.org/10.2307/2393553
- Zahra, S. A., & George, G. (2002). Absorptive capacity: A review, reconceptualization, and extension. Academy of Management Review, 27(2), 185-203. https://doi.org/10.5465/amr.2002.6587995
- Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509-533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z
- Lall, S. (1992). Technological capabilities and industrialization. World Development, 20(2), 165-186. https://doi.org/10.1016/0305-750X(92)90097-F
- Mankins, J. C. (2009). Technology readiness assessments: A retrospective. Acta Astronautica, 65(9-10), 1216-1223. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2009.03.058
- European Commission. (2014). Horizon 2020 - Work Programme 2014-2015: General Annexes. G. Technology readiness levels (TRL). European Commission. https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/wp/2014_2015/annexes/h2020-wp1415-annex-g-trl_en.pdf
- U.S. Government Accountability Office. (2020). Technology readiness assessment guide: Best practices for evaluating the readiness of technology for use in acquisition programs and projects (GAO-20-48G). U.S. GAO. https://www.gao.gov/products/gao-20-48g
- Olechowski, A. L., Eppinger, S. D., Joglekar, N., & Tomaschek, K. (2020). Technology readiness levels: Shortcomings and improvement opportunities. Systems Engineering, 23(4), 395-408. https://doi.org/10.1002/sys.21533
- Baker, J. (2012). The technology-organization-environment framework. In Y. K. Dwivedi, M. R. Wade, & S. L. Schneberger (Eds.), Information systems theory (pp. 231-245). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6108-2_12
- Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. International Journal of Services Sciences, 1(1), 83-98. https://doi.org/10.1504/IJSSCI.2008.017590
- WIPO. (2025). Global Innovation Index 2025: Innovation at a crossroads. GII 2025 results. World Intellectual Property Organization. https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/gii-2025-results.html