QISHLOQ XOʻJALIGIDA YASHIL INNOVATSIYALARNI MOLIYALASHTIRISH MANBALARINI DIVERSIFIKATSIYALASHNING IQTISODIY-INSTITUTSIONAL JIHATLARI

Аннотация

Maqolada qishloq xoʻjaligida yashil innovatsiyalarni moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiyalashning iqtisodiy va institutsional asoslari tizimli ravishda oʻrganildi. Yashil innovatsiyalar ijobiy tashqi samara va yuqori risk bilan tavsiflanuvchi investitsiyalar sifatida talqin etildi. Yashil moliya, agrar kredit bozorlari, aralash moliyalashtirish va portfel nazariyasi umumlashtirilib, moliyalashtirish manbalarining sakkiz turdan iborat tipologiyasi ishlab chiqildi. Milliy Statistika qoʻmitasi maʼlumotlari asosida asosiy kapitalga investitsiyalarning manbalar tarkibi uchun Herfindal-Hirshman va Shennon indekslari hisoblandi. Normallashtirilgan Shennon indeksi 2024-yilda 0,771 ni, 2025-yilda 0,734 ni tashkil etgani, qishloq xoʻjaligining investitsiyalardagi ulushi 5,1 foizdan 8,7 foizga oshgani aniqlandi. Muallif nisbiy moliyalashtirish uzilishi koeffitsiyentini taklif etdi va uning 0,724 dan 0,497 gacha qisqarganini koʻrsatdi. Natijalar asosida manbalar portfelini kredit kafolatlari, agrosugʻurta va yashil obligatsiyalar orqali kengaytirishning institutsional mexanizmi asoslandi. Tahlil 2024-2026-yillar boʻyicha rasmiy statistika va xalqaro moliya institutlari maʼlumotlariga tayandi.

Ключевые слова

yashil innovatsiyalar, qishloq xoʻjaligi, yashil moliya, moliyalashtirish manbalari, diversifikatsiya, Shennon indeksi, aralash moliyalashtirish, institutsional muhit


Библиографические ссылки

  1. Asian Development Bank. (2022, September 1). ADB to help improve food security, water management in Uzbekistan [News release]. https://www.adb.org/news/adb-help-improve-food-security-water-management-uzbekistan
  2. Berensmann, K., & Lindenberg, N. (2016). Green finance: Actors, challenges and policy recommendations (Briefing Paper 23/2016). German Development Institute / Deutsches Institut für Entwicklungspolitik (DIE). https://www.idos-research.de/en/briefing-paper/article/green-finance-actors-challenges-and-policy-recommendations/
  3. Carter, M. R., & Olinto, P. (2003). Getting institutions “right” for whom? Credit constraints and the impact of property rights on the quantity and composition of investment. American Journal of Agricultural Economics, 85(1), 173-186. https://doi.org/10.1111/1467-8276.00111
  4. Conning, J., & Udry, C. (2007). Rural financial markets in developing countries. In R. Evenson & P. Pingali (Eds.), Handbook of Agricultural Economics (Vol. 3, Chapter 56, pp. 2857-2908). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1574-0072(06)03056-8
  5. Flammer, C. (2021). Corporate green bonds. Journal of Financial Economics, 142(2), 499-516. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2021.01.010
  6. Government of the Republic of Uzbekistan. (2025, August 13). Water resources management and irrigation sector development program adopted. https://gov.uz/en/news/view/77473
  7. Markowitz, H. (1952). Portfolio selection. The Journal of Finance, 7(1), 77-91. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1952.tb01525.x
  8. Mazzucato, M., & Semieniuk, G. (2018). Financing renewable energy: Who is financing what and why it matters. Technological Forecasting and Social Change, 127, 8-22. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2017.05.021
  9. North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511808678
  10. OECD, & World Economic Forum. (2018). Making blended finance work for the Sustainable Development Goals. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264288768-en
  11. OECD. (2023). Financing Uzbekistanʼs green transition: Capital market development and opportunities for green bond issuance. Green Finance and Investment. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/27d2489d-en
  12. Taghizadeh-Hesary, F., & Yoshino, N. (2019). The way to induce private participation in green finance and investment. Finance Research Letters, 31, 98-103. https://doi.org/10.1016/j.frl.2019.04.016
  13. United Nations Development Programme. (2023). Uzbekistan issues first ever green sovereign Eurobonds worth 4.25 trillion UZS on the London Stock Exchange [Press release]. https://www.undp.org/uzbekistan/press-releases/uzbekistan-issues-first-ever-green-sovereign-eurobonds-worth-425-trillion-uzs-london-stock-exchange
  14. World Bank. (2012). Agricultural innovation systems: An investment sourcebook. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-8684-2
  15. World Bank. (2020, March 20). World Bank to provide further support to modernization of Uzbekistanʼs agriculture sector [Press release]. https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/03/20/world-bank-to-provide-further-support-to-modernization-of-uzbekistans-agriculture-sector
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-oktabrdagi PF-5853-son “Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning 2020-2030-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/4567334
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-6303230
  19. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Asosiy kapitalga investitsiyalar (2025-yil yanvar-dekabr) [Press-reliz]. https://stat.uz/img/press-relizlar/invest-uzb_p62788.pdf
  20. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Asosiy kapitalga investitsiyalar (2026-yil yanvar-iyun) [Press-reliz]. https://stat.uz/img/press-relizlar/invest--uzb_p53153.pdf
  21. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Yalpi ichki mahsulot: 2025-yil yanvar-dekabr [Tahliliy material]. https://stat.uz/img/news/analitika-vvp_zb-lotin_p30500.pdf

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.