MINTAQALARNI STRATEGIK RIVOJLANTIRISH SAMARADORLIGINI BAHOLASHDA BIOIQTISODIYOT KOʻRSATKICHLARINI QOʻLLASHNING METODOLOGIK ASOSLARI

Организация
Namangan davlat texnika universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Аннотация

В статье исследованы методологические основы использования показателей биоэкономики при оценке эффективности стратегического развития регионов. Автор обобщил ресурсную, биотехнологическую и экологическую трактовки биоэкономики и обосновал её в качестве самостоятельного объекта оценки региональной стратегии. На основе официальных источников сопоставлены опыт мониторинга биоэкономики Европейского союза и доля сельского хозяйства в валовом внутреннем продукте и занятости Узбекистана, рассчитан коэффициент относительной производительности. Предложены система показателей, охватывающая биобазированную добавленную стоимость, занятость, предложение биомассы, ресурсную производительность и переработку биоотходов, а также порядок построения композитного индекса. Этапы нормализации методом минимума-максимума, взвешенной агрегации и анализа чувствительности методологически обоснованы на основе рекомендаций международного руководства. В результате разработана концептуальная модель, связывающая региональный индекс биоэкономики со стратегическими целями, и обоснованы предложения по её внедрению в практику региональной статистики. Показано, что предложенный подход обеспечивает прозрачный мониторинг выполнения региональных стратегий.

Ключевые слова

биоэкономика, региональная стратегия, стратегическая эффективность, композитный индекс, нормализация, взвешивание, биобазированная добавленная стоимость, ресурсная производительность


Библиографические ссылки

  1. Bugge, M. M., Hansen, T., & Klitkou, A. (2016). What is the bioeconomy? A review of the literature. Sustainability, 8(7), 691. https://doi.org/10.3390/su8070691
  2. D’Amato, D., Droste, N., Allen, B., Kettunen, M., Lähtinen, K., Korhonen, J., Leskinen, P., Matthies, B. D., & Toppinen, A. (2017). Green, circular, bio economy: A comparative analysis of sustainability avenues. Journal of Cleaner Production, 168, 716-734. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.09.053
  3. European Commission. (2018). A sustainable bioeconomy for Europe: Strengthening the connection between economy, society and the environment (COM(2018) 673 final). Brussels. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52018DC0673
  4. Greco, S., Ishizaka, A., Tasiou, M., & Torrisi, G. (2019). On the methodological framework of composite indices: A review of the issues of weighting, aggregation, and robustness. Social Indicators Research, 141(1), 61-94. https://doi.org/10.1007/s11205-017-1832-9
  5. Kardung, M., Cingiz, K., Costenoble, O., Delahaye, R., Heijman, W., Lovrić, M., et al. (2021). Development of the circular bioeconomy: Drivers and indicators. Sustainability, 13(1), 413. https://doi.org/10.3390/su13010413
  6. Mazziotta, M., & Pareto, A. (2016). On a generalized non-compensatory composite index for measuring socio-economic phenomena. Social Indicators Research, 127(3), 983-1003. https://doi.org/10.1007/s11205-015-0998-2
  7. M’barek, R., Lasarte Lopez, J., & Borzacchiello, M. T. (2024). Brief on jobs and growth in the EU bioeconomy 2012-2021 (JRC137187). European Commission, Joint Research Centre. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC137187
  8. McCormick, K., & Kautto, N. (2013). The bioeconomy in Europe: An overview. Sustainability, 5(6), 2589-2608. https://doi.org/10.3390/su5062589
  9. OECD, European Commission, & Joint Research Centre. (2008). Handbook on constructing composite indicators: Methodology and user guide. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264043466-en
  10. Robert, N., Giuntoli, J., Araujo, R., Avraamides, M., Balzi, E., Barredo, J. I., et al. (2020). Development of a bioeconomy monitoring framework for the European Union: An integrative and collaborative approach. New Biotechnology, 59, 10-19. https://doi.org/10.1016/j.nbt.2020.06.001
  11. Ronzon, T., & M’Barek, R. (2018). Socioeconomic indicators to monitor the EU’s bioeconomy in transition. Sustainability, 10(6), 1745. https://doi.org/10.3390/su10061745
  12. Saisana, M., Saltelli, A., & Tarantola, S. (2005). Uncertainty and sensitivity analysis techniques as tools for the quality assessment of composite indicators. Journal of the Royal Statistical Society: Series A (Statistics in Society), 168(2), 307-323. https://doi.org/10.1111/j.1467-985X.2005.00350.x
  13. Wesseler, J., & von Braun, J. (2017). Measuring the bioeconomy: Economics and policies. Annual Review of Resource Economics, 9, 275-298. https://doi.org/10.1146/annurev-resource-100516-053701
  14. World Bank. (2025). Agriculture, forestry, and fishing, value added (% of GDP) - Uzbekistan (NV.AGR.TOTL.ZS). World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/NV.AGR.TOTL.ZS?locations=UZ
  15. World Bank. (2025). Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate) - Uzbekistan (SL.AGR.EMPL.ZS). World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS?locations=UZ
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16-fevral 2026-yil PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-8050769
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabr PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/6303230
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.