Tel: +998977838464

№ 9 (2026)
Marketing

Научные статьи

OʻZBEKISTON VA OʻTISH IQTISODIYOTI MAMLAKATLARIDA PUL-KREDIT SIYOSATI VA IQTISODIY OʻSISH

DOI 10.67668/mj/2026iss9/1957 Страницы 152-166

Опубликован 2026-09-07

Авторы
Qurbonaliyev Abdufattoh Shuhrat o‘g‘li
Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son
pdf (узбекский) Google Scholar Google Scholar

Аннотация

Maqolada pul-kredit siyosati va iqtisodiy oʻsish oʻrtasidagi bogʻliqlik Oʻzbekiston misolida hamda oʻtish iqtisodiyotlari tajribasi kontekstida tahlil qilingan. Tadqiqot 2017-2025 yillar maʼlumotlari asosida olib borilgan boʻlib, unda inflyatsiya darajasi, asosiy stavka, real foiz stavkasi va real yalpi ichki mahsulot oʻsish surʼati oʻrtasidagi statistik aloqalar baholangan. Tahlil natijalari inflyatsiya bilan real YaIM oʻsishi oʻrtasida teskari (r = -0,42), bir yillik lag bilan esa ancha kuchliroq
teskari (r = -0,68) bogʻliqlik mavjudligini, real asosiy stavka bilan oʻsish oʻrtasida esa
ijobiy (r = 0,52) bogʻliqlik kuzatilishini koʻrsatdi. Bu qatʼiy pul-kredit sharoitlarining Oʻzbekistonda tahlil qilingan davrda iqtisodiy oʻsishni boʻgʻmagani, aksincha, dezinflyatsiya jarayoni bilan bir vaqtda oʻsish surʼatining tezlashganini anglatadi. Oʻtish iqtisodiyotlari bilan qiyosiy tahlil inflyatsion targetlash rejimining samaradorligi rejim joriy etilgan yilga emas, balki transmissiya mexanizmning ishlashi, fiskal intizom va inflyatsion kutilmalarning langarlanish darajasiga bogʻliqligini tasdiqlaydi. Maqola soʻngida Oʻzbekiston Markaziy banki uchun beshta aniq tavsiya ishlab chiqilgan.

Ключевые слова

pul-kredit siyosati, inflyatsion targetlash, iqtisodiy oʻsish, asosiy stavka, real foiz stavkasi, transmissiya mexanizm, oʻtish iqtisodiyotlari, narxlar barqarorligi, dezinflyatsiya, inflyatsion kutilmalar.

Библиографические ссылки

  1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 18 noyabrdagi PF-5877-son «Inflyatsion targetlash rejimiga bosqichma-bosqich oʻtish orqali pul-kredit siyosatini takomillashtirish toʻgʻrisida»gi Farmoni // Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2019 y. - 6 b.
  2. Oʻzbekiston Respublikasi 2019-yil 1-noyabr OʻRQ-582-son ““Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqidagi Qonuni https://lex.uz/uz/docs/-4590452
  3. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul-kredit siyosatining 2026 yil va 2027-2028 yillar davriga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlari. - Toshkent: OʻzR MB, 2025. - 92 b.
  4. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul-kredit siyosatining 2023 yil va 2024-2025 yillar davriga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlari. - Toshkent: OʻzR MB, 2022. - 100 b.
  5. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Asosiy stavka boʻyicha Boshqaruv qarorlari va matbuot relizlari, 2017-2026 yy. - URL: https://cbu.uz/oz/monetary-policy/
  6. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2026-2028 yillarga moʻljallangan tadqiqot dasturi. - Toshkent: OʻzR MB, 2025. - 24 b.
  7. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy Statistika qoʻmitasi. Yalpi ichki mahsulot va isteʼmol narxlari indeksi boʻyicha rasmiy statistik maʼlumotlar. - URL: stat.uz
  8. Duskobilov U.Sh. Oʻzbekistonda monetar siyosatni amalga oshirish mexanizmini takomillashtirish yoʻllari: Monografiya. - T.: «Iqtisodiyot», 2017. - 175 b.
  9. International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: 2026 Article IV Consultation. Press Release No. 26/214. - Washington, D.C.: IMF, 2026. - 4 p.
  10. International Monetary Fund. Uzbekistan: Staff Concluding Statement of the 2026 Article IV Mission. - Washington, D.C.: IMF, 13 April 2026. - 6 p.
  11. Barro R.J. Inflation and Economic Growth // Annals of Economics and Finance. - 2013. - Vol. 14, No. 1. - P. 121-144.
  12. Khan M.S., Senhadji A.S. Threshold Effects in the Relationship Between Inflation and Growth // IMF Staff Papers. - 2001. - Vol. 48, No. 1. - P. 1-21.
  13. Bruno M., Easterly W. Inflation Crises and Long-Run Growth // Journal of Monetary Economics. - 1998. - Vol. 41, No. 1. - P. 3-26.
  14. Fischer S. The Role of Macroeconomic Factors in Growth // Journal of Monetary Economics. - 1993. - Vol. 32, No. 3. - P. 485-512.
  15. Mishkin F.S. Can Inflation Targeting Work in Emerging Market Countries? NBER Working Paper No. 10646. - Cambridge, MA: NBER, 2004. - 40 p.
  16. Svensson L.E.O. Inflation Forecast Targeting: Implementing and Monitoring Inflation Targets // European Economic Review. - 1997. - Vol. 41, No. 6. - P. 1111-1146.
  17. Taylor J.B. Discretion versus Policy Rules in Practice // Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy. - 1993. - Vol. 39. - P. 195-214.
  18. Égert B., MacDonald R. Monetary Transmission Mechanism in Central and Eastern Europe: Surveying the Surveys // Journal of Economic Surveys. - 2009. - Vol. 23, No. 2. - P. 277-327.
  19. Mohanty M.S., Turner P. Monetary Policy Transmission in Emerging Market Economies: What is New? // BIS Papers No. 35. - Basel: Bank for International Settlements, 2008. - P. 1-59.
  20. Roland G. Transition and Economics: Politics, Markets, and Firms. - Cambridge, MA: MIT Press, 2000. - 400 p.
  21. Ha J., Kose M.A., Ohnsorge F. Inflation in Emerging and Developing Economies: Evolution, Drivers, and Policies. - Washington, D.C.: World Bank, 2019. - 490 p.
  22. National Bank of Kazakhstan. Monetary Policy Report, November 2025. - Astana: NBK, 2025. - 60 p.
  23. National Bank of Georgia. Monetary Policy Committee Decision of 17 December 2025. - Tbilisi: NBG, 2025. - 2 p.
  24. European Bank for Reconstruction and Development. Transition Report 2025-26. - London: EBRD, 2025. - 120 p.

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.