Tel: +998977838464


Maxsus son

Научные статьи

QISHLOQ XOʻJALIGIDA YASHIL INNOVATSIYALAR ASOSIDA QOʻSHILGAN QIYMAT YARATISH JARAYONLARIGA TAʼSIR ETUVCHI IQTISODIY OMILLAR

DOI 10.67668/mj/2025issspecial/2158

Опубликован 2025-10-16

Авторы
Maxmudov Muxtorjon
pdf (узбекский) Google Scholar Google Scholar

Аннотация

Maqolada qishloq xoʻjaligida yashil innovatsiyalar asosida qoʻshilgan qiymat yaratish jarayonlariga taʼsir etuvchi iqtisodiy omillar oʻrganildi. Qiymat zanjiri, ishlab chiqarish funksiyasi va ekologik raqobatbardoshlik nazariyalari asosida yetti guruhdan iborat omillar tipologiyasi ishlab chiqildi. Statistik 2020-2024-yillar maʼlumotlari boʻyicha qoʻshilgan qiymat intensivligi hisoblanib, qoʻshilgan qiymat oʻsishi hajm va intensivlik samaralariga ajratildi. Intensivlik 0,570-0,575 oraligʻida barqaror qolgani, 116,1 trln soʻmlik oʻsish deyarli toʻliq ishlab chiqarish hajmi hisobiga yuzaga kelgani aniqlandi. Meva-sabzavotni qayta ishlash darajasi 2018-yilda 13,2 foizni tashkil etgani, 2024-yilda eksportning bir tonnasi oʻrtacha 761 dollarga baholangani koʻrsatildi. Intensivlikni bir foiz punktga oshirish 4,7 trln soʻm qoʻshimcha qiymat berishi asoslandi. Qayta ishlash, energiya tejash, sertifikatlash va sovuq zanjirni rivojlantirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqildi. Tahlil rasmiy statistika, meʼyoriy hujjatlar va xalqaro taqriz qilinadigan jurnallardagi tadqiqotlarga tayandi.

Ключевые слова

yashil innovatsiyalar, qoʻshilgan qiymat, qishloq xoʻjaligi, qiymat zanjiri, qayta ishlash darajasi, qoʻshilgan qiymat intensivligi, organik mahsulot, eksport

Библиографические ссылки

  1. Ali, D. A., Deininger, K., & Duponchel, M. (2014). Credit constraints and agricultural productivity: Evidence from rural Rwanda. The Journal of Development Studies, 50(5), 649-665. https://doi.org/10.1080/00220388.2014.887687
  2. Barrett, C. B., Reardon, T., Swinnen, J., & Zilberman, D. (2022). Agri-food value chain revolutions in low- and middle-income countries. Journal of Economic Literature, 60(4), 1316-1377. https://doi.org/10.1257/jel.20201539
  3. Burney, J., Woltering, L., Burke, M., Naylor, R., & Pasternak, D. (2010). Solar-powered drip irrigation enhances food security in the Sudano-Sahel. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(5), 1848-1853. https://doi.org/10.1073/pnas.0909678107
  4. Crowder, D. W., & Reganold, J. P. (2015). Financial competitiveness of organic agriculture on a global scale. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(24), 7611-7616. https://doi.org/10.1073/pnas.1423674112
  5. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2011). Energy-smart food for people and climate: Issue paper. FAO. https://www.fao.org/4/i2454e/i2454e00.pdf
  6. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2019). The state of food and agriculture 2019: Moving forward on food loss and waste reduction. FAO. https://www.fao.org/3/ca6030en/ca6030en.pdf
  7. Fuglie, K., Gautam, M., Goyal, A., & Maloney, W. F. (2020). Harvesting prosperity: Technology and productivity growth in agriculture. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1393-1
  8. Gereffi, G., Humphrey, J., & Sturgeon, T. (2005). The governance of global value chains. Review of International Political Economy, 12(1), 78-104. https://doi.org/10.1080/09692290500049805
  9. Gollin, D., Lagakos, D., & Waugh, M. E. (2014). The agricultural productivity gap. The Quarterly Journal of Economics, 129(2), 939-993. https://doi.org/10.1093/qje/qjt056
  10. Kun.uz. (2025, January 22). Uzbekistan exported $1.5 billion worth of fruits and vegetables in 2024: Statistics Agency. https://m.kun.uz/en/news/2025/01/22/uzbekistan-exported-15-billion-worth-of-fruits-and-vegetables-in-2024-statistics-agency
  11. Porter, M. E., & van der Linde, C. (1995). Toward a new conception of the environment-competitiveness relationship. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 97-118. https://doi.org/10.1257/jep.9.4.97
  12. Reardon, T., Echeverria, R., Berdegué, J., Minten, B., Liverpool-Tasie, S., Tschirley, D., & Zilberman, D. (2019). Rapid transformation of food systems in developing regions: Highlighting the role of agricultural research & innovations. Agricultural Systems, 172, 47-59. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2018.01.022
  13. Solow, R. M. (1957). Technical change and the aggregate production function. The Review of Economics and Statistics, 39(3), 312-320. https://doi.org/10.2307/1926047
  14. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 25-apreldagi OʻRQ-766-son “Organik mahsulotlar toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/uz/docs/-5980334
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-iyuldagi PQ-4406-son “Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini chuqur qayta ishlash va oziq-ovqat sanoatini yanada rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4454761
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy Statistika qo‘mitasi. (2025). Yalpi ichki mahsulot: 2024-yil yanvar-dekabr (dastlabki maʼlumotlar) [Press-reliz]. https://stat.uz/img/01_-vvp_press-reliz-2024_uzb_p61471.pdf
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2025). Qishloq, oʻrmon va baliqchilik xoʻjaligi: 2024-yil yanvar-dekabr [Infografika]. https://stat.uz/img/infografikalar/ishlo-khzhaligi-zb_p13133.pdf

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.