QURILISH MATERIALLARI SANOATIDA TEXNOLOGIYALAR TRANSFERINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI OSHIRISH MEXANIZMLARI

Организация
“Sanoat Energetika Guruhi” MChJ qoʻshma korxonasi “Narxlash va shartnoma munosabatlari” boʻlimi bosh mutaxassisi

Аннотация

В статье исследованы механизмы повышения экономической эффективности трансфера технологий в промышленности строительных материалов. Проведён сравнительный анализ существующих подходов к оценке инвестиционных проектов и показано, что в них не учитываются скрытые затраты трансфера. Предложены понятие «полных затрат трансфера», охватывающих наряду с оборудованием, лицензиями и монтажом подготовку кадров, иностранный сервис, запасные части и потери от неполной загрузки мощностей, коэффициент скрытых затрат, а также трёхфакторная модель, раскладывающая эффективность трансфера на рентабельность, использование мощностей и капиталоотдачу. На примере условного цементного проекта показано, что форма трансфера с наименьшими первоначальными затратами может оказаться самой дорогой за жизненный цикл, а полный трансфер увеличивает чистый дисконтированный доход почти в 4,9 раза и экономит 48 млн долларов валютных расходов за 15 лет. Эффективность трансфера в отрасли выросла с 0,071 в 2020 г. до 0,090 в 2024 г., а к 2030 г. прогнозируется её рост до 0,124. Обосновано, что главный резерв повышения эффективности заключается в полном использовании мощностей, и предложены пять механизмов.

Ключевые слова

промышленность строительных материалов, трансфер технологий, экономическая эффективность, полные затраты трансфера, скрытые затраты, затраты жизненного цикла, чистый дисконтированный доход, использование мощностей


Библиографические ссылки

  1. Behrens, W., & Hawranek, P. M. (1991). Manual for the preparation of industrial feasibility studies. UNIDO
  2. Bozeman, B. (2000). Technology transfer and public policy: A review of research and theory. Research Policy, 29(4-5), 627-655. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00093-1
  3. Brealey, R. A., Myers, S. C., & Allen, F. (2020). Principles of corporate finance (13th ed.). McGraw-Hill Education
  4. Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128- 152. https://doi.org/10.2307/2393553
  5. Fabrycky, W. J., & Blanchard, B. S. (1991). Life-cycle cost and economic analysis. Prentice Hall
  6. Javorcik, B. S. (2004). Does foreign direct investment increase the productivity of domestic firms? In search of spillovers through backward linkages. American Economic Review, 94(3), 605-627. https://doi.org/10.1257/0002828041464605
  7. Keller, W. (2004). International technology diffusion. Journal of Economic Literature, 42(3), 752-782. https://doi.org/10.1257/0022051042177685
  8. Lall, S. (1992). Technological capabilities and industrialization. World Development, 20(2), 165-186. https://doi.org/10.1016/0305-750X(92)90097-F
  9. Mansfield, E., Romeo, A., Schwartz, M., Teece, D., Wagner, S., & Brach, P. (1982). Technology transfer, productivity, and economic policy. W. W. Norton
  10. Teece, D. J. (1977). Technology transfer by multinational firms: The resource cost of transferring technological know-how. Economic Journal, 87(346), 242-261. https://doi.org/10.2307/2232084
  11. UNIDO. (2024). Industrial development report 2024: Turning challenges into sustainable solutions. UNIDO
  12. WIPO. (2024). Global Innovation Index 2024: Unlocking the promise of social entrepreneurship. WIPO
  13. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyul OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/4910391
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvar PF-60-son “2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5841063
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16-fevral 2026-yil PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-8050769
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 20-fevral PQ-4198-son “Qurilish materiallari sanoatini tubdan takomillashtirish va kompleks rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4207838
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-may PQ-4335-son “Qurilish materiallari sanoatini jadal rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4351740
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 1-dekabr PQ-365-son “Qurilish materiallari sanoatini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/7873819
  19. Ibragimov, S. O. (2026). Qurilish materiallari sanoatida ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va raqobatbardoshlikni oshirishning iqtisodiy mexanizmlari. Marketing jurnali, (7). https://doi.org/10.67668/mj/2026iss7/1818
  20. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy statistika qoʻmitasi. (2025). Sanoat, investitsiyalar va tashqi savdo boʻyicha statistik maʼlumotlar. https://stat.uz

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.