SANOAT KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISHNING EKOLOGIK SAMARADORLIGINI BAHOLOVCHI INTEGRAL KOʻRSATKICHLAR TIZIMINI ISHLAB CHIQISH
Аннотация
Mazkur tadqiqotda sanoat korxonalarida ishlab chiqarishning ekologik
samaradorligini baholovchi integral koʻrsatkichlar tizimi ishlab chiqildi. Tadqiqot
davomida eko-samaradorlik konsepsiyasi, ISO 14045 standarti va kompozit
koʻrsatkichlarni qurish metodologiyasi asos qilib olindi. Taklif etilgan tizim resurs
samaradorligi, emissiya va chiqindi yuki hamda iqtisodiy-ekologik qiymat bloklarini
qamrab oldi. Koʻrsatkichlarni yagona oʻlchovga keltirish uchun normallashtirish,
vaznlash va chiziqli agregatsiya usullari qoʻllanildi. Natijalar integral baholash
korxonalarning ekologik holatini qiyoslash, zaif yoʻnalishlarni aniqlash va boshqaruv
qarorlarini asoslashda samarali vosita boʻlganini koʻrsatdi. Tadqiqot sanoat
korxonalarida resurs tejamkorligi, yashil investitsiyalar va barqaror ishlab chiqarishni
rivojlantirish boʻyicha amaliy tavsiyalar berdi.
Ключевые слова
ekologik samaradorlik, integral koʻrsatkich, sanoat korxonasi, resurs samaradorligi, emissiya, chiqindilar, ISO 14045, kompozit indeks, yashil investitsiya.
Библиографические ссылки
- 1. World Business Council for Sustainable Development. Eco-efficiency
- Learning Module. Geneva: WBCSD, 2006. - 231 p. URL:
- https://docs.wbcsd.org/2006/08/EfficiencyLearningModule.pdf
- 2. Eco-efficiency. Encyclopedia. MDPI / encyclopedia.pub, 2021. URL:
- https://encyclopedia.pub/entry/16625
- 3. Eco-Efficiency. ScienceDirect Topics, Engineering. Elsevier. URL:
- https://www.sciencedirect.com/topics/engineering/eco-efficiency
- 4. ISO 14045:2012. Environmental management - Eco-efficiency assessment of
- product systems - Principles, requirements and guidelines. Geneva: ISO, 2012. URL:
- https://www.iso.org/standard/43262.html
- 5. OECD, European Union, EC-JRC. Handbook on Constructing Composite
- Indicators: Methodology and User Guide. Paris: OECD Publishing, 2008. - 162 p.
- URL:
- https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2008/08/handbookon-constructing-composite-indicators-methodology-and-userguide_g1gh9301/9789264043466-en.pdf
- 6. Massari S., Miglietta P.P. Eco-efficiency. In: Encyclopedia of Sustainability in
- Higher Education. Springer, 2019. URL: https://core.ac.uk/download/521181394.pdf
- 7. Singh R.K., Murty H.R., Gupta S.K., Dikshit A.K. Development of composite
- sustainability performance index for steel industry. Ecological Indicators, 2007, Vol.7(3), pp. 565-588. URL:
- https://www.researchgate.net/publication/222567616_Development_of_composite_sustainability_performance_index_for_steel_industry
- 8. Sustainability performance evaluation in industry by composite sustainability
- index. Clean Technologies and Environmental Policy, 2012, Vol. 15, pp. 1-13. URL:
- https://link.springer.com/article/10.1007/s10098-012-0454-9
- 9. An index-based sustainability assessment framework for manufacturing
- organizations. Procedia Manufacturing / ScienceDirect, 2021. URL:
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2212827120314529
- 10. Sustainability index development for manufacturing industry. Sustainable
- Materials and Technologies / ScienceDirect, 2017. URL:
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2213138817300450
- 11. Block S., Emerson J.W., Esty D.C. et al. 2024 Environmental Performance
- Index. New Haven: Yale Center for Environmental Law & Policy, 2024. URL:
- https://epi.yale.edu/downloads/2024-epi-report-20250106.pdf