BIZNES JARAYONLARINING RAQAMLI TRANSFORMATSIYASIDA MAʼLUMOTLARGA ASOSLANGAN BOSHQARUV QARORLARINI SHAKLLANTIRISH METODOLOGIYASI

Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son

Annotatsiya

Maqola biznes jarayonlarining raqamli transformatsiyasi sharoitida maʼlumotlarga asoslangan boshqaruv qarorlarini shakllantirishning metodologik asoslarini ochib berdi. Tadqiqot cheklangan ratsionallik nazariyasi, maʼlumot sifati konsepsiyasi, maʼlumotlarni institutsional boshqarish yondashuvi va dinamik qobiliyatlar qarashini yagona mantiqiy tizimga birlashtirdi. Mualliflar besh bosqichli iterativ qaror sikli hamda uni qoʻllab-quvvatlovchi ikki koʻndalang qatlamdan iborat metodologik modelni asosladi va qaror yetukligini baholashning toʻrt komponentli integral indeksini taklif etdi. Metodologiyaning har bir bosqichi uchun kirish maʼlumotlari, natijaviy hujjat va nazorat mezoni aniqlandi. Tahlil Oʻzbekistonda shakllangan raqamli infratuzilma hamda institutsional muhit ushbu metodologiyani amaliyotga joriy etish uchun qulay imkoniyat yaratganini koʻrsatdi. Xulosada korxona darajasida maʼlumot sifatini taʼminlash, qaror huquqlarini formallashtirish va analitik kompetensiyalarni rivojlantirishga qaratilgan takliflar bayon etildi.

Kalit so'zlar

raqamli transformatsiya, biznes jarayon, maʼlumotlarga asoslangan qaror, maʼlumot sifati, maʼlumotlarni boshqarish, analitik qobiliyat, qaror yetukligi indeksi.


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Simon H.A. A Behavioral Model of Rational Choice // The Quarterly Journal of Economics. - 1955. - Vol. 69, No. 1. - P. 99-118. - URL: https://doi.org/10.2307/1884852
  2. Vial G. Understanding digital transformation: A review and a research agenda // The Journal of Strategic Information Systems. - 2019. - Vol. 28, No. 2. - P. 118-144. - URL: https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003
  3. Verhoef P.C., Broekhuizen T., Bart Y., Bhattacharya A., Dong J.Q., Fabian N., Haenlein M. Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda // Journal of Business Research. - 2021. - Vol. 122. - P. 889-901. - URL: https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.09.022
  4. Brynjolfsson E., McElheran K. The Rapid Adoption of Data-Driven Decision-Making // American Economic Review. - 2016. - Vol. 106, No. 5. - P. 133-139. - URL: https://doi.org/10.1257/aer.p20161016
  5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni “Raqamli Oʻzbekiston - 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida. - Toshkent, 2020. - URL: https://lex.uz/docs/-5030957
  6. Wang R.Y., Strong D.M. Beyond Accuracy: What Data Quality Means to Data Consumers // Journal of Management Information Systems. - 1996. - Vol. 12, No. 4. - P. 5-33. - URL: https://doi.org/10.1080/07421222.1996.11518099
  7. Wirth R., Hipp J. CRISP-DM: Towards a Standard Process Model for Data Mining // Proceedings of the Fourth International Conference on the Practical Application of Knowledge Discovery and Data Mining. - 2000. - P. 29-39. - URL: https://cs.unibo.it/~danilo.montesi/CBD/Beatriz/10.1.1.198.5133.pdf
  8. Otto B. Data Governance // Business & Information Systems Engineering. - 2011. - Vol. 3, No. 4. - P. 241-244. - URL: https://doi.org/10.1007/s12599-011-0162-8
  9. Abraham R., Schneider J., vom Brocke J. Data governance: A conceptual framework, structured review, and research agenda // International Journal of Information Management. - 2019. - Vol. 49. - P. 424-438. - URL: https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.07.008
  10. Teece D.J. Business models and dynamic capabilities // Long Range Planning. - 2018. - Vol. 51, No. 1. - P. 40-49. - URL: https://doi.org/10.1016/j.lrp.2017.06.007
  11. Mikalef P., Boura M., Lekakos G., Krogstie J. Big Data Analytics Capabilities and Innovation: The Mediating Role of Dynamic Capabilities and Moderating Effect of the Environment // British Journal of Management. - 2019. - Vol. 30, No. 2. - P. 272-298. - URL: https://doi.org/10.1111/1467-8551.12343
  12. Mikalef P., Krogstie J., Pappas I.O., Pavlou P. Exploring the relationship between big data analytics capability and competitive performance: The mediating roles of dynamic and operational capabilities // Information & Management. - 2020. - Vol. 57, No. 2. - 103169. - URL: https://doi.org/10.1016/j.im.2019.05.004
  13. OECD. The Path to Becoming a Data-Driven Public Sector. OECD Digital Government Studies. - Paris: OECD Publishing, 2019. - URL: https://doi.org/10.1787/059814a7-en
  14. Gillani F., Chatha K.A., Jajja M.S.S., Cao D., Ma X. Unpacking Digital Transformation: Identifying key enablers, transition stages and digital archetypes // Technological Forecasting and Social Change. - 2024. - Vol. 203. - 123335. - URL: https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123335
  15. Schumacher A., Erol S., Sihn W. A Maturity Model for Assessing Industry 4.0 Readiness and Maturity of Manufacturing Enterprises // Procedia CIRP. - 2016. - Vol. 52. - P. 161-166. - URL: https://doi.org/10.1016/j.procir.2016.07.040
  16. Schröer C., Kruse F., Gómez J.M. A Systematic Literature Review on Applying CRISP-DM Process Model // Procedia Computer Science. - 2021. - Vol. 181. - P. 526-534. - URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877050921002416
  17. United Nations Department of Economic and Social Affairs. UN E-Government Survey 2024. - New York: United Nations, 2024. - URL: https://publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Reports/UN-E-Government-Survey-2024
  18. IT Park Uzbekistan. Results of 2023. Transformation and plans for 2024. - Tashkent, 2024. - URL: https://www.it-park.uz/en/itpark/news/results-of-2023-transformation-and-plans-for-2024
  19. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Yalpi ichki mahsulot boʻyicha tahliliy maʼlumot (2025-yil yanvar-sentabr). - Toshkent, 2025. - URL: https://stat.uz/img/press-relizlar/analitika-vvp_zb-lotin_p95454.pdf
  20. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Raqamli iqtisodiyot boʻyicha rasmiy statistika. - Toshkent, 2026. - URL: https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/raqamli-iqtisodiyot
  21. Digital Watch Observatory. Uzbekistan: digital development profile. - Geneva, 2026. - URL: https://dig.watch/countries/uzbekistan

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.