SANOAT KORXONALARIDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA LOYIHALARINI AMALGA OSHIRISHDA UGLEROD EMISSIYALARINI QISQARTIRISHNING IQTISODIY QIYMATINI BAHOLASH

Tashkilot
Alfraganus Universiteti image/svg+xml

Annotatsiya

Maqolada sanoat korxonalarida qayta tiklanuvchi energiya loyihalari natijasida oldi olingan uglerod chiqindilarining iqtisodiy qiymatini baholash masalasi oʻrganildi. Uglerodning ijtimoiy narxi, chegaraviy qisqartirish xarajatlari egri chiziqlari va uglerodga narx belgilash nazariyalari umumlashtirildi. Oldi olingan chiqindilar hajmini tarmoq emissiya koeffitsiyenti orqali aniqlovchi va ularning qiymatini diskontlangan narx ssenariylari boʻyicha hisoblovchi ikki bosqichli baholash modeli taklif etildi. Xalqaro moliya institutlari, Xalqaro energetika agentligi va Jahon banki maʼlumotlari asosida 1 MVt quvvatli tom usti quyosh stansiyasi misolida illyustrativ hisob-kitob bajarildi. Stansiya yiliga taxminan 781 tonna CO₂ ajralishining oldini olishi, uning yigirma besh yillik iqlimiy qiymati narx ssenariysiga qarab 0,2 mln dan 2,4 mln AQSh dollarigacha boʻlishi aniqlandi. Qisqartirish xarajati manfiy chiqib, loyiha korxona uchun ham, jamiyat uchun ham foydali ekani asoslandi. Natijalar asosida korxonalarda ichki uglerod narxini joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqildi.

Kalit so'zlar

uglerod emissiyalari, uglerodning ijtimoiy narxi, tarmoq emissiya koeffitsiyenti, qayta tiklanuvchi energiya, sanoat korxonalari, qisqartirish xarajati, ichki uglerod narxi


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Nordhaus, W. D. (2017). Revisiting the social cost of carbon. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(7), 1518–1523. https://doi.org/10.1073/pnas.1609244114
  2. Rennert, K., Errickson, F., Prest, B. C., Rennels, L., Newell, R. G., Pizer, W., Kingdon, C., Wingenroth, J., Cooke, R., Parthum, B., Smith, D., Cromar, K., Diaz, D., Moore, F. C., Müller, U. K., Plevin, R. J., Raftery, A. E., Ševčíková, H., Sheets, H., Stock, J. H., Tan, T., Watson, M., Wong, T. E., & Anthoff, D. (2022). Comprehensive evidence implies a higher social cost of CO2. Nature, 610(7933), 687–692. https://doi.org/10.1038/s41586-022-05224-9
  3. Weitzman, M. L. (1974). Prices vs. quantities. The Review of Economic Studies, 41(4), 477–491. https://doi.org/10.2307/2296698
  4. World Bank. (2024). State and Trends of Carbon Pricing 2024. Washington, DC: World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/41544
  5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539506
  6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-6303230
  7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi PQ-57-son “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/uz/docs/-6385716
  8. Cullen, J. (2013). Measuring the environmental benefits of wind-generated electricity. American Economic Journal: Economic Policy, 5(4), 107–133. https://doi.org/10.1257/pol.5.4.107
  9. Siler-Evans, K., Azevedo, I. L., & Morgan, M. G. (2012). Marginal emissions factors for the U.S. electricity system. Environmental Science & Technology, 46(9), 4742–4748. https://doi.org/10.1021/es300145v
  10. Callaway, D. S., Fowlie, M., & McCormick, G. (2018). Location, location, location: The variable value of renewable energy and demand-side efficiency resources. Journal of the Association of Environmental and Resource Economists, 5(1), 39–75. https://doi.org/10.1086/694179
  11. IFI Technical Working Group on Greenhouse Gas Accounting. (2019, July). The IFI Dataset of Default Grid Factors v.2.0. UNFCCC. https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Harmonized_Grid_Emission_factor_data_set.pdf
  12. Kesicki, F., & Ekins, P. (2012). Marginal abatement cost curves: A call for caution. Climate Policy, 12(2), 219–236. https://doi.org/10.1080/14693062.2011.582347
  13. Gillingham, K., & Stock, J. H. (2018). The cost of reducing greenhouse gas emissions. Journal of Economic Perspectives, 32(4), 53–72. https://doi.org/10.1257/jep.32.4.53
  14. Borenstein, S. (2012). The private and public economics of renewable electricity generation. Journal of Economic Perspectives, 26(1), 67–92. https://doi.org/10.1257/jep.26.1.67
  15. International Energy Agency. (2022). Solar Energy Policy in Uzbekistan: A Roadmap. Paris: IEA. https://www.iea.org/reports/solar-energy-policy-in-uzbekistan-a-roadmap/context-of-renewable-energy-in-uzbekistan
  16. Kun.uz. (2025, February 26). Uzbekistan’s gas, oil, and fuel production declined in 2024. https://kun.uz/en/news/2025/02/26/uzbekistans-gas-oil-and-fuel-production-declined-in-2024
  17. Argus Media. (2024, December 23). EU ETS auction revenue decreases in 2024. https://www.argusmedia.com/en/news-and-insights/latest-market-news/2641480-eu-ets-auction-revenue-decreases-in-2024
  18. Bank of Finland. (2025). Average annual exchange rates for the year 2024 (ECB euro reference rates). https://www.suomenpankki.fi/en/statistics/interest-rates-and-exchange-rates/exchange-rates/average-annual-exchange-rates-for-the-year-2024
  19. IRENA. (2025). Renewable Power Generation Costs in 2024. Abu Dhabi: International Renewable Energy Agency. https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2025/Jul/IRENA_TEC_RPGC_in_2024_Summary_2025.pdf
  20. Kun.uz. (2025, January 6). Electricity tariff changes apply to businesses, not households – Ministry of Energy. https://kun.uz/en/news/2025/01/06/electricity-tariff-changes-apply-to-businesses-not-households-ministry-of-energy
  21. Gazeta.uz. (2024, December 31). US dollar exchange rate against the soum at the end of 2024 [News report]. https://gazeta.uz/en/2024/12/31/currency

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.