O‘ZBEKISTON QISHLOQ XO‘JALIGI SEKTORDA AGRIVOLTAIK TIZIMLARNING IQTISODIYOT VA EKOLOGIK SAMARALI.
Annotatsiya
Qishloq xo‘jaligi resurslariga bosimning ortib borishi, energiyaga bo‘lgan talabning o‘sishi va iqlim o‘zgarishining kuchayib borayotgan ta’siri ko‘plab mamlakatlarni yer resurslaridan ikki tomonlama foydalanish imkonini beruvchi innovatsion texnologiyalar ni joriy etishga undamoqda. Shunday yechimlar orasida agrivoltaik tizimlar — ya’ni bir vaqtning o‘zida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish va fotoelektr (PV) energiyasini ishlab chiqarish — istiqbolli strategik yo‘nalishlardan biri sifatida ajralib turadi. Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyotning asosiy tarmoqlaridan biri bo‘lgan va quyosh energiyasi resurslari dunyodagi eng boy hududlardan biri hisoblangan O‘zbekiston uchun agrivoltaika yashil o‘sish, energetik mustaqillik va ekologik barqarorlikni bog‘lo vchi uzoq muddatli yechimdir. Ushbu maqola O‘zbekistonda agrivoltaik tizimlarning iqtisodiy va ekologik samaradorligini miqdoriy modellashtirishsiz, kontseptual yondashuv asosida tahlil qiladi. Tahlil yer resurslaridan samarali foydalanish, xo‘jalik darajasida energiya xavfsizligini ta ’minlash, iqlim o‘zgarishiga moslashuvchanlik, mikroiqlimni yaxshilash, karbonat chiqindilarini kamaytirish hamda suvdan foydalanish samaradorligi kabi omillarga qaratilgan. Shuningdek, keng joriy etilishiga to‘sqinlik qilayotgan institutsional, moliyaviy va infratuzilmaviy to‘siqlar aniqlanadi. Tadqiqot № 1 -SON YANVA R, 202 6-YIL 168 yakunida agrivoltaikalarni “O‘zbekiston —2030” strategiyasida belgilangan milliy maqsadlarga, yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayoniga va qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilishga xizmat qiladigan muhim yo‘nalish sifatida rivojlantirish bo‘yicha siyosiy tav siyalar beriladi.
Kalit so'zlar
agrivoltaika, yer resurslaridan ikki tomonlama foydalanish, yashil iqtisodiyot, qayta tiklanuvchi energiya, barqaror qishloq xo‘jaligi, O‘zbekiston, fotoelektr tizimlari
Adabiyotlar ro'yxati
- Presidential Decree of the Republic of Uzbekistan (2025). “On the State Program for the Implementation of the Strategy Uzbekistan -2030.”
- International Renewable Energy Agency (IRENA). Solar Resource Assessment for Central Asia.
- Dupraz, C., et al. (2011). Combining solar panels and food crops for optimizing land use.
- Valle, B., et al. (2017). Microclimate benefits of agrivoltaics.
- Government of Uzbekistan. National Strategy for the Transition to a Green Economy (2019).
- Marrou, H., et al. (2013). Land Equivalent Ratio assessment in agrivoltaics.
- FAO. Solar energy for agriculture: global experiences and recommendations.