HUDUDLARNING IJTIMOIY TABAQALASHUV TENDENTSIYALARINI BAHOLASH YOʻNALISHLARINI ANIQLASHGA ILMIY YONDASHUVLAR
Annotatsiya
Mazkur maqolada hududiy ijtimoiy tabaqalashuvni baholashning ikki darajali
kompozit indeks tizimi ishlab chiqildi. Tadqiqotda kompozit indekslar nazariyasi,
tengsizlikni o‘lchash metodlari va xalqaro statistik yondashuvlar tahlil qilindi.
Hududiy ijtimoiy holatni ifodalovchi HITHI hamda mamlakat miqyosidagi
tengsizlikni ifodalovchi ITI indekslari integratsiyalashgan model asosida hisoblandi.
Hisoblash jarayonida robust normalizatsiya, geometrik agregatsiya va dispersion
indikatorlardan foydalanildi. O‘zbekistonning 14 hududi bo‘yicha 2010–2024 yillar
ma’lumotlari asosida empirik baholash amalga oshirildi. Natijalar hududlar bo‘yicha
ijtimoiy rivojlanish ko‘rsatkichlari oshganini hamda hududlararo tafovutlarning
bosqichma-bosqich kamayganini ko‘rsatdi. Taklif etilgan tizim hududiy siyosat,
strategik rejalashtirish va statistik monitoring uchun amaliy metodologik instrument
sifatida tavsiya etildi.
Kalit so'zlar
hududiy tabaqalashuv, kompozit indeks, ijtimoiy tengsizlik, HITHI, ITI, robust normalizatsiya, geometrik agregatsiya, hududiy rivojlanish.
Adabiyotlar ro'yxati
- 1. United Nations. Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable
- Development. Resolution A/RES/70/1 adopted by the General Assembly on 25
- September 2015. - New York: United Nations, 2015. - URL:
- https://sdgs.un.org/2030agenda
- 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son
- “Oʻzbekiston - 2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni https://lex.uz/docs/-6600413
- 3. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 21-fevraldagi 83-
- son “2030-yilgacha boʻlgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalarni amalga oshirishni jadallashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori https://lex.uz/docs/-5870397
- 4. UNDP. Human Development Report 2025: A matter of choice - People and
- possibilities in the age of AI. - New York: United Nations Development Programme,
- 2025. - URL: https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2025
- 5. OECD, European Commission JRC. Handbook on Constructing Composite
- Indicators: Methodology and User Guide / Nardo M., Saisana M., Saltelli A., Tarantola
- S., Hoffmann A., Giovannini E. - Paris: OECD Publishing, 2008. - 162 p. - ISBN 978-92-64-04345-9. - DOI: https://doi.org/10.1787/9789264043466-en
- 6. Denzin N. K. The Research Act: A Theoretical Introduction to Sociological
- Methods. - Chicago: Aldine Publishing, 1978. - 368 p. - ISBN 978-0-202-30215-4.
- 7. Marx K. Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie. Bd. 1. - Hamburg: Otto
- Meissner, 1867. - 784 S.
- 8. Weber M. Wirtschaft und Gesellschaft: Grundriss der verstehenden Soziologie.- Tübingen: Mohr Siebeck, 1922. - 945 S.
- 9. Wright E. O. Classes. - London: Verso, 1985. - 343 p. - ISBN 978-0-86091-
- 104-9.
- 10. Erikson R., Goldthorpe J. H. The Constant Flux: A Study of Class Mobility
- in Industrial Societies. - Oxford: Clarendon Press, 1992. - 429 p. - ISBN 978-0-19-
- 827392-1.