Tel: +998977838464
Search

No. 7 (2026)
Marketing

Scientific articles

“AQLLI” TEXNOLOGIYALARNI QISHLOQ XOʻJALIGIDAGI AHAMIYATI

DOI 10.67668/mj/2026iss7/1877 Pages 352-366

Published 2026-07-31

Authors
Jamilov Jamshid
Affiliation
Bukhara State University image/svg+xml
PDF (Uzbek) Google Scholar Google Scholar

Abstract

Mazkur maqolada “aqlli” qishloq xoʻjaligi (Smart Agriculture) tushunchasining nazariy evolyutsiyasi hamda uning agroklaster nazariyasi bilan sinergetik bogʻliqligi tadqiq etilgan. Tadqiqot maqsadi - “aqlli” texnologiyalarni agroklaster sharoitida qoʻllashning obyektiv zaruriyatini, ularning afzallik va kamchiliklarini hamda mavjud normativ-huquqiy bazani tizimli tahlil qilish orqali Buxoro agroklasteri misolida texnologiyalarni joriy etish va boshqarishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish yoʻnalishlarini ilmiy asoslashdan iborat. Tadqiqotda monografik usul, normativ-huquqiy hujjatlarni kontent-tahlil qilish, qiyosiy va mantiqiy tahlilsintez usullaridan foydalanildi. Adabiyotlar sharhi natijasida mavjud ilmiy manbalar yetti guruhga tizimlashtirildi, bu esa agroklaster sharoitida “aqlli” texnologiyalarni boshqarishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmi hali chuqur oʻrganilmagan ilmiy boʻshliq ekanligini aniqlashga imkon berdi. Tadqiqot natijalari texnologiyalarni joriy etishning global va mahalliy zarurat omillarini, ularning yetti afzalligi va yetti kamchiligini, shuningdek 2019 yildan buyon shakllangan meʼyoriy-huquqiy bazani qamrab oladi. Xulosa qilib aytish mumkinki, texnologiyalarning samaradorligi moliyaviy, kadrlar, infratuzilma va huquqiy omillarning muvofiqlashgan rivojlanishiga bogʻliq boʻlib, bu Buxoro agroklasteri misolida amaliy tavsiyalar ishlab chiqishni taqozo etadi.

References

  1. https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/smart-agriculture- farming-market
  2. The Internet Of Things: Mapping The Value Beyond The Hype// https://www.mckinsey.com/~/media/McKinsey/Industries/Technology%20Media%2 0and%20Telecommunications/High%20Tech/Our%20Insights/The%20Internet%20o f%20Things%20The%20value%20of%20digitizing%20the%20physical%20world/T he-Internet-of-things-Mapping-the-value-beyond-the-hype.pdf
  3. Wolfert S., Ge L., Verdouw C., Bogaardt M.-J. Big Data in Smart Farming - A Review // Agricultural Systems, Vol. 153, 2017. - P. 69-80
  4. Vermeulen S.J., Campbell B.M., Ingram J.S.I. Climate Change and Food Systems // Annual Review of Environment and Resources, Vol. 37, 2012
  5. Sundmaeker H., Verdouw C., Wolfert S., Perez Freire L. Internet of Food and Farm 2020 // Vermesan O., Friess P. (eds.) Digitising the Industry, 2016
  6. Alexandratos N., Bruinsma J. World Agriculture Towards 2030/2050: The 2012 Revision. - FAO, Rome, 2012Marshall A. Principles of Economics. - London: Macmillan, 1890
  7. Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations. - New York: Free Press, 1990
  8. Porter M.E. Clusters and the New Economics of Competition // Harvard Business Review, 1998
  9. Delgado M., Porter M.E., Stern S. Clusters, Convergence, and Economic Performance // Research Policy, 2014
  10. Muzafarov F., Eshmuradov A. Wireless sensor network based monitoring system for precision agriculture in Uzbekistan // TELKOMNIKA Telecommunication, Computation, Electronics and Control, 2019
  11. Ashurov Z., Khakmirzaev N. Digital transformation of agricultural sector in Uzbekistan: Current state, advantages and strategies // E3S Web of Conferences, Vol. 460, 02003, 2023
  12. Oʻzbekistonda “Aqlli qishloq xoʻjaligi” va "Qishloq xoʻjaligi-4.0" konsepsiyalarini amalga oshirish: muammo va yechimlar. Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari toʻplami. - T.: TDIU, 2021. - 576 b
  13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 16-noyabr PF-14-son “Fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalarining huquqlarini himoya qilish, qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat bozorlarini yanada erkinlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni https://lex.uz/docs/-5731033
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi rasmiy sayti maʼlumotlari: Klasterlar va kooperatsiyalar. - agro.uz
  15. “Raqamli qishloq xoʻjaligi” yagona integratsion platformasi toʻgʻrisida: Daryo Yangiliklari, 31.07.2025 y
  16. Iqtisodiyotning rivojlanishida klaster tizimining oʻrni (maqola). - UzbekScholar ilmiy jurnali
  17. Qishloq xoʻjaligida innovatsion xizmatlar infratuzilmasini rivojlantirishning nazariy asoslari (maqola). – “Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali, 2023, №10-son
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 14-iyul 500-son “Buxoro viloyatida zamonaviy agroklaster tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori https://lex.uz/uz/docs/-4379401#-4380913
  19. FAO (2023). The Impact of Disasters on Agriculture and Food Security 2023
  20. World Meteorological Organization (WMO). (2025). State of the Global Climate 2024
  21. IPCC. (2023). Sixth Assessment Report (AR6), Working Group II - Impacts, Adaptation and Vulnerability
  22. United Nations Convention to Combat Desertification (UNCCD). (2022). Global Land Outlook 2
  23. United Nations (UN DESA). World Urbanization Prospects 2024
  24. International Labour Organization (ILO). ILOSTAT Database, Employment by Economic Activity, 2024
  25. FAO. The State of Food and Agriculture (SOFA): Digital Technologies in Agriculture
  26. World Bank. Employment in Agriculture (% of Total Employment), World Development Indicators
  27. OECD & FAO. Digital Opportunities for Better Agricultural Productivity and Sustainability

Downloads

Download data is not yet available.