Tel: +998977838464

No. 8 (2026)
Marketing

Scientific articles

TOʻQIMACHILIK SANOATINI IQTISODIY RIVOJLANTIRISH MEXANIZMINING NAZARIY ASOSLARI

DOI 10.67668/mj/2026iss8/1929

Published 2026-09-05

Authors
Nurullayeva Mexribon Muratovna
pdf (Uzbek) Google Scholar Google Scholar

Abstract

Maqolada Oʻzbekiston toʻqimachilik sanoatini iqtisodiy rivojlantirish mexanizmining nazariy asoslari tadqiq etildi. Sanoat rivojlanishi nazariyalari, global qiymat zanjiri va institutsional trayektoriya konsepsiyalari qiyosiy hamda tizimli tahlil qilindi. Ishlab chiqarish hajmi, eksport tarkibi, qayta ishlash chuqurligi va mehnat unumdorligi oʻrtasidagi bogʻliqlik baholandi. Natijada institutsional, investitsion va innovatsion vositalarni birlashtiruvchi, teskari aloqa konturlariga ega koʻp darajali boshqaruv arxitekturasi ishlab chiqildi. Tarmoqning moddiy boʻgʻinlari toʻliq shakllangani, nomoddiy boʻgʻinlari esa faol rivojlanayotgani aniqlandi. Ragʻbatlantirish mezonlarini qayta ishlash chuqurligi, qoʻshilgan qiymat va unumdorlik koʻrsatkichlari bilan boyitish taklif etildi. Yondashuv tarmoqning global qiymat zanjiridagi mavqeyini yanada mustahkamlash, barqaror raqobatbardoshligini hamda eksport salohiyatini izchil oshirishga xizmat qilishi asoslandi.

Keywords

toʻqimachilik sanoati, iqtisodiy rivojlantirish mexanizmi, global qiymat zanjiri, qayta ishlash chuqurligi, qoʻshilgan qiymat, institutsional mexanizm, eksport salohiyati, raqobatbardoshlik.

References

  1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 16-yanvardagi PF-6-son “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatida qayta ishlash zanjirini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-7330228
  2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 1-maydagi PF-71-son “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini rivojlantirishni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-6908347
  3. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Sanoat va tashqi savdo boʻyicha rasmiy statistik maʼlumotlar. https://stat.uz/
  4. Rostow W. W. The Stages of Economic Growth: A Non-Communist Manifesto. - Cambridge: Cambridge University Press, 1960. - P. 4-16.
  5. Hirschman A. O. The Strategy of Economic Development. - New Haven: Yale University Press, 1958. - P. 98-104.
  6. Kaldor N. Causes of the Slow Rate of Economic Growth of the United Kingdom. - Cambridge: Cambridge University Press, 1966. - P. 3-12.
  7. Amsden A. H. Asiaʼs Next Giant: South Korea and Late Industrialization. - New York: Oxford University Press, 1989. - P. 55-70.
  8. Gereffi G. International Trade and Industrial Upgrading in the Apparel Commodity Chain // Journal of International Economics. - 1999. - Vol. 48, No. 1. - P. 37-70. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(98)00075-0
  9. Gereffi G., Humphrey J., Sturgeon T. The Governance of Global Value Chains // Review of International Political Economy. - 2005. - Vol. 12, No. 1. - P. 78-104. https://doi.org/10.1080/09692290500049805
  10. Porter M. E. The Competitive Advantage of Nations. - New York: Free Press, 1990. - P. 69-130.
  11. Humphrey J., Schmitz H. How Does Insertion in Global Value Chains Affect Upgrading in Industrial Clusters? // Regional Studies. - 2002. - Vol. 36, No. 9. - P. 1017-1027. https://doi.org/10.1080/0034340022000022198
  12. Szirmai A. Industrialisation as an Engine of Growth in Developing Countries, 1950-2005 // Structural Change and Economic Dynamics. - 2012. - Vol. 23, No. 4. - P. 406-420. https://doi.org/10.1016/j.strueco.2011.01.005
  13. Rodrik D. Premature Deindustrialization // Journal of Economic Growth. - 2016. - Vol. 21, No. 1. - P. 1-33. https://doi.org/10.1007/s10887-015-9122-3
  14. Lin J. Y. New Structural Economics: A Framework for Rethinking Development and Policy. - Washington: World Bank, 2012. - P. 21-40.
  15. Mudambi R. Location, Control and Innovation in Knowledge-Intensive Industries // Journal of Economic Geography. - 2008. - Vol. 8, No. 5. - P. 699-725. https://doi.org/10.1093/jeg/lbn024
  16. Kaplinsky R., Morris M. A Handbook for Value Chain Research. - Ottawa: IDRC, 2001. - P. 25-38.
  17. McMillan M., Rodrik D. Globalization, Structural Change and Productivity Growth. - NBER Working Paper No. 17143. - Cambridge, MA: NBER, 2011. - P. 9-22. https://doi.org/10.3386/w17143
  18. Arthur W. B. Competing Technologies, Increasing Returns, and Lock-In by Historical Events // The Economic Journal. - 1989. - Vol. 99, No. 394. - P. 116-131. https://doi.org/10.2307/2234208
  19. David P. A. Clio and the Economics of QWERTY // The American Economic Review. - 1985. - Vol. 75, No. 2. - P. 332-337.

Downloads

Download data is not yet available.