MINTAQA IQTISODIYOTI BARQARORLIGINI TAʼMINLASHDA SANOAT ISHLAB CHIQARISH FAOLIYATINI STATISTIK TADQIQ QILISH
Abstract
Maqolada Oʻzbekistonning 14 ta hududida sanoat ishlab chiqarishi mintaqa iqtisodiyoti barqarorligi nuqtai nazaridan Milliy statistika qoʻmitasining 2010-2025-yillarga oid rasmiy maʼlumotlari asosida statistik tadqiq qilindi. Muallif hududiy ulushlar, Herfindal-Hirshman indeksi, aholi soni bilan tortilgan Jini va variatsiya koeffitsiyentlari, guruhlararo va guruh ichidagi qismlarga ajratilgan Teyl indeksi, fizik hajm indekslarining tebranuvchanligi hamda sigma- va beta-konvergensiya modellarini qoʻlladi. Sanoat mahsulotining real hajmi 2,35 barobar oʻsgani, hududlar oʻsish surʼatlarining oʻrtacha standart chetlanishi 6,44 dan 4,14 foiz bandiga kamaygani aniqlandi. Real beta-konvergensiya koeffitsiyenti -0,017 ga teng boʻlib, sanoat salohiyati kichik hududlarning jadalroq oʻsganini tasdiqladi. Daraja boʻyicha tafovutning ortishi asosan Navoiy viloyatida togʻ-kon va metallurgiya quvvatlarining kengayishi bilan izohlandi. Herfindal-Hirshman indeksining 1 150-1 200 atrofida saqlangani sanoatning hududiy bazasi keng boʻlib qolayotganini koʻrsatdi. Natijalar asosida hududiy sanoat barqarorligini statistik monitoring qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqildi.
Keywords
hududiy sanoat, sanoat ishlab chiqarishi, mintaqa iqtisodiyoti barqarorligi, Teyl indeksi, Jini koeffitsiyenti, beta-konvergensiya, sigma-konvergensiya, tebranuvchanlik.
References
- Akita, T. (2003). Decomposing regional income inequality in China and Indonesia using two-stage nested Theil decomposition method. The Annals of Regional Science, 37(1), 55-77. https://doi.org/10.1007/s001680200107
- Barro, R. J., & Sala-i-Martin, X. (1992). Convergence. Journal of Political Economy, 100(2), 223-251. https://doi.org/10.1086/261816
- Conroy, M. E. (1975). The concept and measurement of regional industrial diversification. Southern Economic Journal, 41(3), 492-505. https://doi.org/10.2307/1056160
- Frenken, K., Van Oort, F., & Verburg, T. (2007). Related variety, unrelated variety and regional economic growth. Regional Studies, 41(5), 685-697. https://doi.org/10.1080/00343400601120296
- Kemeny, T., & Storper, M. (2015). Is specialization good for regional economic development? Regional Studies, 49(6), 1003-1018. https://doi.org/10.1080/00343404.2014.899691
- Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483-499. https://doi.org/10.1086/261763
- Martin, R. (2012). Regional economic resilience, hysteresis and recessionary shocks. Journal of Economic Geography, 12(1), 1-32. https://doi.org/10.1093/jeg/lbr019
- Martin, R., & Sunley, P. (2015). On the notion of regional economic resilience: Conceptualization and explanation. Journal of Economic Geography, 15(1), 1-42. https://doi.org/10.1093/jeg/lbu015
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2025). Index of the physical volume of industrial production (annual), indicator 1.02.01.0003 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_569.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2025). Volume of industrial production (annual), indicator 1.02.01.0001 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_552.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2025). Volume of industrial production per capita (annual), indicator 1.02.01.0011 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1178.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2026, January 19). Industrial production in the Republic of Uzbekistan for January-December 2025 [Press release]. https://stat.uz/img/news/press-reliz-sanoat-19_01_2026-j_-eng_p28348.pdf
- Quah, D. (1993). Galton’s fallacy and tests of the convergence hypothesis. The Scandinavian Journal of Economics, 95(4), 427-443. https://doi.org/10.2307/3440905
- Sala-i-Martin, X. X. (1996). The classical approach to convergence analysis. The Economic Journal, 106(437), 1019-1036. https://doi.org/10.2307/2235375
- Shorrocks, A. F. (1980). The class of additively decomposable inequality measures. Econometrica, 48(3), 613-625. https://doi.org/10.2307/1913126
- Simmie, J., & Martin, R. (2010). The economic resilience of regions: Towards an evolutionary approach. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 3(1), 27-43. https://doi.org/10.1093/cjres/rsp029
- Williamson, J. G. (1965). Regional inequality and the process of national development: A description of the patterns. Economic Development and Cultural Change, 13(4, Part 2), 1-84. https://doi.org/10.1086/450136
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvar PF-60-son “2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5841063