SANOAT KORXONALARIDA INNOVATSION LOYIHALARNI BOSHQARISHNING XORIJIY TAJRIBASI VA OʻZBEKISTONDA QOʻLLASH IMKONIYATLARI
Abstract
Maqolada sanoat korxonalarida innovatsion loyihalarni boshqarishning xorijiy tajribasi oʻrganildi. AQSh, Germaniya, Janubiy Koreya va Xitoyda shakllangan innovatsion menejment modellari, ilmiy markazlar bilan ishlab chiqarish oʻrtasidagi hamkorlik mexanizmlari, texnoparklar va startap ekotizimlarining faoliyati tahlil qilindi. Oʻzbekistonda innovatsion faoliyatning 2020-2024-yillardagi holati rasmiy statistik maʼlumotlar asosida baholandi: innovatsiyalar joriy qilgan korxona va tashkilotlar soni 1,5 barobar, joʻnatilgan innovatsion mahsulotlar hajmi 2 barobardan ortiq oshdi. Xorijiy tajribani milliy sharoitga moslashtirish yoʻllari, innovatsion muhitni shakllantirish omillari va davlat qoʻllab-quvvatlash mexanizmlarining ahamiyati yoritildi. Natijada milliy sanoatda innovatsion loyihalarni boshqarish samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
Keywords
innovatsion loyihalar, sanoat korxonalari, innovatsion menejment, xorijiy tajriba, texnopark, startap ekotizimi, Oʻzbekiston.
References
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 21-sentyabrdagi PF-5544-son “2019-2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini innovatsion rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/3913186
- Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyuldagi OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/4910391
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi PF-6079-son “«Raqamli Oʻzbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5031048
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-iyuldagi PF-165-son “2022-2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/6102462
- Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi. Rasmiy veb-sayt. https://innovation.gov.uz
- WIPO. (2026). Global Innovation Index 2026: Uzbekistan. Geneva: World Intellectual Property Organization. https://www.wipo.int/edocs/gii-ranking/2026/uz.pdf
- Romer, P. M. (1990). Endogenous technological change. Journal of Political Economy, 98(5, Part 2), S71-S102. https://doi.org/10.1086/261725
- OECD/Eurostat. (2018). Oslo Manual 2018: Guidelines for collecting, reporting and using data on innovation (4th ed.). Paris: OECD Publishing; Luxembourg: Eurostat. https://doi.org/10.1787/9789264304604-en
- Chesbrough, H. W. (2003). Open innovation: The new imperative for creating and profiting from technology. Boston: Harvard Business School Press.
- Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From National Systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university-industry-government relations. Research Policy, 29(2), 109-123. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00055-4
- Kagermann, H., Wahlster, W., & Helbig, J. (2013). Recommendations for implementing the strategic initiative INDUSTRIE 4.0: Final report of the Industrie 4.0 Working Group. Frankfurt am Main: acatech. https://en.acatech.de/publication/recommendations-for-implementing-the-strategic-initiative-industrie-4-0-final-report-of-the-industrie-4-0-working-group/
- Porter, M. E. (1998). Clusters and the new economics of competition. Harvard Business Review, 76(6), 77-90. https://hbr.org/1998/11/clusters-and-the-new-economics-of-competition
- Kim, L. (1997). Imitation to innovation: The dynamics of Korea’s technological learning. Boston: Harvard Business School Press.
- Gu, S., & Lundvall, B.-Å. (2016). China’s innovation system and the move towards harmonious growth and endogenous innovation. Innovation: Organization & Management, 18(4), 413-440. https://doi.org/10.1080/14479338.2016.1265050
- Kurbanova, Sh. Y. (2025). Sanoat korxonalarida innovatsion faoliyatni rivojlantirish boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribalarning oʻziga xos xususiyatlari. Raqamli iqtisodiyot, (13). https://doi.org/10.5281/zenodo.21838167
- Mamayeva, D. (2026). Korxonalarda innovatsion faoliyatni rivojlantirishning xorijiy tajribasi. Yosh olimlar, 4(40), 53-55. https://doi.org/10.70413/yo-v04-i40-p1-015
- Tolibjonov, X. (2025). Oʻzbekiston Respublikasi sanoat korxonalarida innovatsion loyihalarni boshqarish amaliyotining joriy holati tahlili. Ilgʻor iqtisodiyot va pedagogik texnologiyalar, 2(5), 790-796. https://doi.org/10.60078/3060-4842-2025-vol2-iss5-pp790-796
- Muradov, Sh., & Ibragimova, S. (2026). Innovatsion menejment va korxonalar raqobatbardoshligini oshirish mexanizmlari. Muhandislik va iqtisodiyot, 4. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3365
- Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2025). Innovatsiyalar joriy qilgan korxona va tashkilotlar soni (SIAT, 3183-koʻrsatkich). https://siat.stat.uz/data/3183/?lang=en
- Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2025). Science and innovation in the Republic of Uzbekistan (2024). Press-reliz. https://stat.uz/img/press-relizlar/press-reliz-innovatsiya-eng-25_07_2025_p64657.pdf
- World Bank. (2026). Research and development expenditure (% of GDP) [GB.XPD.RSDV.GD.ZS]. World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/GB.XPD.RSDV.GD.ZS
- World Bank. (2026). Foreign direct investment, net inflows (BoP, current US$) [BX.KLT.DINV.CD.WD]. World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.CD.WD