INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR TRANSFERIDA TEXNOLOGIK MOSLIKNI BAHOLASH MEZONLARINI SHAKLLANTIRISH VA ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGIGA TAʼSIRINI ANIQLASH
Annotatsiya
Maqolada innovatsion texnologiyalar transferida texnologik moslikni baholash mezonlarini shakllantirish va uning ishlab chiqarish samaradorligiga taʼsirini aniqlash masalasi oʻrganildi. Muallif texnologiya va tashkilotning oʻzaro moslashuvi, innovatsiya xususiyatlari hamda vazifa va texnologiya muvofiqligi nazariyalarini umumlashtirib, moslikni texnologiya talablari bilan korxona imkoniyatlari oʻrtasidagi masofa sifatida talqin etdi. Texnik-texnologik, resurs, kadrlar-bilim, tashkiliy-jarayon va raqamli-axborot moslik mezonlaridan iborat baholash tizimi ishlab chiqildi. Har bir mezon boʻyicha moslik darajasini hisoblash tartibi va integral moslik koeffitsiyenti taklif etildi. Moslik koeffitsiyentini maʼlumotlarni qamrab olish tahlili asosidagi samaradorlik oʻzgarishi bilan bogʻlaydigan model asoslab berildi. Muallif moslik darajasiga qarab texnologiyani moslashtirish, korxonani qayta tashkil etish va birgalikdagi rivojlantirish strategiyalarini tanlash tartibini belgilab berdi hamda uni sanoat korxonalarining investitsiya qarorlarida qoʻllash yoʻllarini koʻrsatdi.
Kalit so'zlar
: texnologiya transferi, texnologik moslik, moslik koeffitsiyenti, oʻzaro moslashuv, ishlab chiqarish samaradorligi, maʼlumotlarni qamrab olish tahlili, sanoat korxonasi.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyuldagi OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-4910391
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-iyuldagi PF-165-son “2022-2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-6102462
- Leonard-Barton, D. (1988). Implementation as mutual adaptation of technology and organization. Research Policy, 17(5), 251-267. https://doi.org/10.1016/0048-7333(88)90006-6
- Tornatzky, L. G., & Klein, K. J. (1982). Innovation characteristics and innovation adoption-implementation: A meta-analysis of findings. IEEE Transactions on Engineering Management, EM-29(1), 28-45. https://doi.org/10.1109/TEM.1982.6447463
- Goodhue, D. L., & Thompson, R. L. (1995). Task-technology fit and individual performance. MIS Quarterly, 19(2), 213-236. https://doi.org/10.2307/249689
- Teece, D. J. (1977). Technology transfer by multinational firms: The resource cost of transferring technological know-how. The Economic Journal, 87(346), 242-261. https://doi.org/10.2307/2232084
- Szulanski, G. (1996). Exploring internal stickiness: Impediments to the transfer of best practice within the firm. Strategic Management Journal, 17(S2), 27-43. https://doi.org/10.1002/smj.4250171105
- Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128-152. https://doi.org/10.2307/2393553
- Baker, J. (2012). The technology-organization-environment framework. In Y. K. Dwivedi, M. R. Wade, & S. L. Schneberger (Eds.), Information systems theory (pp. 231-245). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6108-2_12
- Farrell, M. J. (1957). The measurement of productive efficiency. Journal of the Royal Statistical Society. Series A (General), 120(3), 253-290. https://doi.org/10.2307/2343100
- Charnes, A., Cooper, W. W., & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429-444. https://doi.org/10.1016/0377-2217(78)90138-8
- Syverson, C. (2011). What determines productivity? Journal of Economic Literature, 49(2), 326-365. https://doi.org/10.1257/jel.49.2.326
- Brynjolfsson, E., & Hitt, L. M. (2000). Beyond computation: Information technology, organizational transformation and business performance. Journal of Economic Perspectives, 14(4), 23-48. https://doi.org/10.1257/jep.14.4.23
- Brynjolfsson, E., Rock, D., & Syverson, C. (2021). The productivity J-curve: How intangibles complement general purpose technologies. American Economic Journal: Macroeconomics, 13(1), 333-372. https://doi.org/10.1257/mac.20180386
- WIPO. (2025). Global Innovation Index 2025: Innovation at a crossroads. GII 2025 results. World Intellectual Property Organization. https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/gii-2025-results.html