OZIQ-OVQAT SANOATIDA UCH KONTURLI SAMARADORLIK KONSEPSIYASI
Annotatsiya
Maqolada oziq-ovqat sanoati korxonalarida ishlab chiqarish samaradorligini nazariy jihatdan qayta talqin qilish masalasi koʻrib chiqilgan. Tadqiqotning maqsadi - samaradorlikni baholashda keng qoʻllaniladigan uslubiy apparatning oziq-ovqat sanoatiga xos toʻrt qonuniyatni hisobga olmasligini asoslash hamda bu qonuniyatlardan kelib chiqadigan uch konturli - resurs, transformatsiya va realizatsiya - konsepsiyasini shakllantirishdan iborat. Tadqiqotda tanqidiy-tarixiy tahlil, uch ilmiy maktab yondashuvlarining qiyosiy tizimlashtirilishi hamda Oʻzbekiston oziq-ovqat sanoatining 2015-2024-yillardagi statistik dinamikasi qoʻllanildi. Natijada tarmoqda ishlab chiqarish hajmi va investitsiyalarning bir necha barobar oʻsishi bilan rentabellik va fond qaytimining pasayishi bir vaqtda kechgani, bu holatning boshqaruv sifatidan koʻra resurs-transformatsiya-realizatsiya zanjiridagi tarkibiy nomutanosiblik bilan bogʻliq ekani koʻrsatildi. Samaradorlikning yakuniy bahosi konturlar oʻrtachasi emas, ular ichidagi eng past koʻrsatkich bilan belgilanadigan mualliflik taʼrifi taklif etildi. Olingan natijalar tarmoqda investitsiya siyosatini hajm mezonidan cheklovchi boʻgʻin mezoniga oʻtkazish zarurligini ilmiy asoslaydi.Kalit so'zlar
iqtisodiy samaradorlik, oziq-ovqat sanoati, uch konturli konsepsiya, cheklovchi boʻgʻin, teskari aloqa, resurs-transformatsiya-realizatsiya zanjiri
Foydalanilgan adabiyotlar
- Aigner, D., Lovell, C. A. K., & Schmidt, P. (1977). Formulation and estimation of stochastic frontier production function models. Journal of Econometrics, 6(1), 21- 37. https://doi.org/10.1016/0304-4076(77)90052-5
- Banker, R. D., Charnes, A., & Cooper, W. W. (1984). Some models for estimating technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis. Management Science, 30(9), 1078-1092. https://doi.org/10.1287/mnsc.30.9.1078
- Battese, G. E., & Coelli, T. J. (1995). A model for technical inefficiency effects in a stochastic frontier production function for panel data. Empirical Economics, 20(2), 325-332. https://doi.org/10.1007/BF01205442
- Charnes, A., Cooper, W. W., & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429-444. https://doi.org/10.1016/0377-2217(78)90138-8
- Debreu, G. (1951). The coefficient of resource utilization. Econometrica, 19(3), 273-292. https://doi.org/10.2307/1906814
- Färe, R., Grosskopf, S., & Lovell, C. A. K. (1994). Production frontiers. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511551710
- Farrell, M. J. (1957). The measurement of productive efficiency. Journal of the Royal Statistical Society. Series A (General), 120(3), 253-290. https://doi.org/10.2307/2343100
- Kader, A. A. (2005). Increasing food availability by reducing postharvest losses of fresh produce. Acta Horticulturae, 682, 2169-2176. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2005.682.296
- Koopmans, T. C. (1951). An analysis of production as an efficient combination of activities. In T. C. Koopmans (Ed.), Activity analysis of production and allocation (pp. 33-97). New York: Wiley
- Leibenstein, H. (1966). Allocative efficiency vs. “X-efficiency”. The American Economic Review, 56(3), 392-415
- Parfitt, J., Barthel, M., & Macnaughton, S. (2010). Food waste within food supply chains: Quantification and potential for change to 2050. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 365(1554), 3065-3081. https://doi.org/10.1098/rstb.2010.0126
- Porter, M. E. (1985). Competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. New York: The Free Press
- Reardon, T., & Timmer, C. P. (2012). The economics of the food system revolution. Annual Review of Resource Economics, 4, 225-264. https://doi.org/10.1146/annurev.resource.050708.144147
- Solow, R. M. (1957). Technical change and the aggregate production function. The Review of Economics and Statistics, 39(3), 312-320. https://doi.org/10.2307/1926047
- Traill, B., & Pitts, E. (Eds.). (1998). Competitiveness in the food industry. London: Blackie Academic & Professional
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Sanoat statistikasi: rasmiy maʼlumotlar. https://stat.uz
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.