Tel: +998977838464

No. 8 (2026)
Marketing

Scientific articles

DAVLAT ISHTIROKIDAGI TRANSPORT KORXONALARIDA KUZATUV KENGASHI MUSTAQILLIGI VA BOSHQARUV QARORLARINING IQTISODIY NATIJALARI OʻRTASIDAGI BOGʻLIQLIK

DOI 10.67668/mj/2026iss8/2159

Published 2026-08-30

Authors
Raxmatov Ziyodullo Nosirovich
pdf (Uzbek) Google Scholar Google Scholar

Abstract

Maqolada davlat ishtirokidagi transport korxonalarida kuzatuv kengashi mustaqilligi va boshqaruv qarorlarining iqtisodiy natijalari oʻrtasidagi bogʻliqlik oʻrganildi. Agentlik va resurslarga bogʻliqlik nazariyalari asosida ilmiy adabiyotlar, xalqaro tavsiyalar hamda korporativ boshqaruvga oid ochiq maʼlumotlar tahlil qilindi. Kengash mustaqilligining rasmiy maqomi va amaliy imkoniyatlari farqlandi. Mustaqil aʼzolar ulushi hamda taklif etilgan qaror sifati indeksi asosida kvadrant matritsasi ishlab chiqildi. Axborot shaffofligi, tarmoq kompetensiyasi va mustaqil ekspertizani uygʻunlashtirish yoʻnalishlari belgilandi. Kengash faoliyatini baholash, aʼzolar malakasini oshirish va maʼlumotlarni tizimli ochiqlash boʻyicha takliflar shakllantirildi. Olingan natijalar sababiy taʼsirni tasdiqlash sifatida emas, kelgusidagi transport korxonalari boʻyicha empirik tekshiruvlar uchun nazariy va tavsifiy asos sifatida taqdim etildi.

Keywords

transport korxonalari, davlat ishtiroki, korporativ boshqaruv, kuzatuv kengashi mustaqilligi, tarmoq kompetensiyasi, axborot shaffofligi, qaror sifati indeksi, kvadrant matritsasi.

References

  1. Adams, R. B., Hermalin, B. E., & Weisbach, M. S. (2010). The role of boards of directors in corporate governance: A conceptual framework and survey. Journal of Economic Literature, 48(1), 58-107. https://doi.org/10.1257/jel.48.1.58
  2. Bhagat, S., & Black, B. (2002). The non-correlation between board independence and long-term firm performance. Journal of Corporation Law, 27(2), 231-273. https://papers.ssrn.com/abstract=133808
  3. Coles, J. L., Daniel, N. D., & Naveen, L. (2008). Boards: Does one size fit all? Journal of Financial Economics, 87(2), 329-356. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2006.08.008
  4. Duchin, R., Matsusaka, J. G., & Ozbas, O. (2010). When are outside directors effective? Journal of Financial Economics, 96(2), 195-214. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2009.12.004
  5. Fama, E. F., & Jensen, M. C. (1983). Separation of ownership and control. The Journal of Law and Economics, 26(2), 301-325. https://doi.org/10.1086/467037
  6. Forbes, D. P., & Milliken, F. J. (1999). Cognition and corporate governance: Understanding boards of directors as strategic decision-making groups. Academy of Management Review, 24(3), 489-505. https://doi.org/10.5465/amr.1999.2202133
  7. Hermalin, B. E., & Weisbach, M. S. (2003). Boards of directors as an endogenously determined institution: A survey of the economic literature. Federal Reserve Bank of New York Economic Policy Review, 9(1), 7-26. https://www.newyorkfed.org/research/epr/03v09n1/0304herm.pdf
  8. Hillman, A. J., & Dalziel, T. (2003). Boards of directors and firm performance: Integrating agency and resource dependence perspectives. Academy of Management Review, 28(3), 383-396. https://doi.org/10.5465/amr.2003.10196729
  9. Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X
  10. Menozzi, A., Gutiérrez Urtiaga, M., & Vannoni, D. (2012). Board composition, political connections, and performance in state-owned enterprises. Industrial and Corporate Change, 21(3), 671-698. https://doi.org/10.1093/icc/dtr055
  11. OECD. (2024). OECD Guidelines on Corporate Governance of State-Owned Enterprises 2024. OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/18a24f43-en
  12. Spot.uz. (2026, 2 марта). В набсовет Uzbekistan Airways вошел инвестиционный менеджер Franklin Templeton Павел Мхитарян. https://www.spot.uz/ru/2026/03/02/uzairways-supervisory/
  13. Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 18-yanvardagi OʻRQ-814-son “Korporativ boshqaruv tizimini yanada takomillashtirish munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/6362304
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 24-apreldagi PF-4720-son “Aksiyadorlik jamiyatlarida zamonaviy korporativ boshqaruv uslublarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/2635197
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 27-oktyabrdagi PF-6096-son “Davlat ishtirokidagi korxonalarni isloh qilishni jadallashtirish hamda davlat aktivlarini xususiylashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5068824
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-oktyabrdagi PQ-329-son “Oʻzbekiston Respublikasi temir yoʻl transporti sohasini tubdan isloh qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/6631602
  17. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi. Korporativ boshqaruv kodeksi (Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyati samaradorligini oshirish va korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish komissiyasining 2015-yil 31-dekabrdagi yigʻilishida maʼqullangan). https://gov.uz/oz/davaktiv/sections/view/6336
  18. Kun.uz. (2020, 19-noyabr). Aziza Umarova “Uzbekistan Airports” kuzatuv kengashi mustaqil aʼzosi boʻldi. https://kun.uz/news/2020/11/19/aziza-umarova-uzbekistan-airpors-kuzatuv-kengashi-mustaqil-azosi-boldi
  19. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. (2026). “Navoiyazot” AJ kuzatuv kengashining mustaqil aʼzolarini tanlash toʻgʻrisida eʼlon. https://gov.uz/uz/imv/news/view/147465
  20. Spot.uz. (2025, 8-aprel). Toshkent yoʻlovchi vagonlarini qurish va taʼmirlash zavodi ishonchli boshqaruvga berildi. https://www.spot.uz/oz/2025/04/08/trust-management/

Downloads

Download data is not yet available.