SANOAT KORXONALARIDA SIRKULYAR INVESTITSIYALARNI RIVOJLANTIRISH ORQALI AHOLI BANDLIGINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLARI

III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Abstract

Maqolada sanoat korxonalarida sirkulyar investitsiyalarni rivojlantirish orqali aholi bandligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari oʻrganildi. Sirkulyar iqtisodiyot tushunchasi, uning mehnat bozoriga taʼsiri va sirkulyar faoliyat turlarining mehnat sigʻimi boʻyicha tadqiqotlar umumlashtirildi. Oʻzbekistonda sanoat ishlab chiqarishi, ikkilamchi resurslar va mehnat bozori koʻrsatkichlari tahlil qilindi. Toʻqimachilik chiqindilari hajmi 2025-yilda 14,2 foizga oʻsib, 25,8 ming tonnaga yetgani, investitsiya loyihalari hisobiga yaratilgan ish oʻrinlari jami yaratilgan ish oʻrinlarining 5,8 foizini tashkil etgani aniqlandi. Sirkulyar investitsiyalarning nisbiy bandlik sigʻimi koeffitsiyenti va sof bandlik samarasini baholash formulasi taklif etildi. Tashkiliy, iqtisodiy va kadrlar tayyorlash mexanizmlarini birlashtiruvchi model ishlab chiqildi. Taʼmirlash, saralash va qayta ishlash faoliyatini sanoat zonalarida rivojlantirish orqali yangi ish oʻrinlari yaratishga qaratilgan takliflar berildi.

Keywords

sirkulyar iqtisodiyot, sirkulyar investitsiyalar, aholi bandligi, sanoat korxonasi, ikkilamchi xom ashyo, toʻqimachilik chiqindilari, mehnat sigʻimi, tashkiliy-iqtisodiy mexanizm.


References

  1. Burger, M., Stavropoulos, S., Ramkumar, S., Dufourmont, J., & van Oort, F. (2019). The heterogeneous skill-base of circular economy employment. Research Policy, 48(1), 248–261. https://doi.org/10.1016/j.respol.2018.08.015
  2. Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P., & Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy – A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757–768. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.048
  3. Ghisellini, P., Cialani, C., & Ulgiati, S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. Journal of Cleaner Production, 114, 11–32. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.007
  4. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221–232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  5. Kirchherr, J., Piscicelli, L., Bour, R., Kostense-Smit, E., Muller, J., Huibrechtse-Truijens, A., & Hekkert, M. (2018). Barriers to the circular economy: Evidence from the European Union (EU). Ecological Economics, 150, 264–272. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2018.04.028
  6. Laubinger, F., Lanzi, E., & Chateau, J. (2020). Labour market consequences of a transition to a circular economy: A review paper (OECD Environment Working Papers No. 162). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/e57a300a-en
  7. Lieder, M., & Rashid, A. (2016). Towards circular economy implementation: A comprehensive review in context of manufacturing industry. Journal of Cleaner Production, 115, 36–51. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.12.042
  8. Llorente-González, L. J., & Vence, X. (2020). How labour-intensive is the circular economy? A policy-orientated structural analysis of the repair, reuse and recycling activities in the European Union. Resources, Conservation and Recycling, 162, 105033. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.105033
  9. Murray, A., Skene, K., & Haynes, K. (2017). The circular economy: An interdisciplinary exploration of the concept and application in a global context. Journal of Business Ethics, 140(3), 369–380. https://doi.org/10.1007/s10551-015-2693-2
  10. Stahel, W. R. (2016). The circular economy. Nature, 531(7595), 435–438. https://doi.org/10.1038/531435a
  11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 4-mart PF-41-son “Maxsus iqtisodiy va sanoat zonalari faoliyatining samaradorligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-7420262
  12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-aprel PQ-4291-son “2019–2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-4291729
  13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabr PQ-4477-son “2019–2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539506
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Oʻzbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi (2025-yil yanvar-dekabr oylari uchun). Press-reliz. https://stat.uz/img/news/press-reliz-sanoat-21_01_2025-j_-lotin_p43175.pdf
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Oʻzbekiston Respublikasida asosiy kapitalga investitsiyalar (2025-yil yanvar-dekabr oylari uchun). Press-reliz. https://stat.uz/img/press-relizlar/invest-uzb_p62788.pdf
  16. Anhor.uz. (2025, 12-noyabr). Oʻzbekistonda ishsizlik darajasi pasaydi [Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi maʼlumotlari]. https://anhor.uz/uzl/news/o-zbekistonda-ishsizlik-darajasi-pasaydi/
  17. Anhor.uz. (2026, 23-yanvar). 2025-yil Oʻzbekistonda 366 ming oila kambagʻallikdan chiqdi. https://anhor.uz/uzl/news/366-ming-oila/

Downloads

Download data is not yet available.