SIRKULYAR IQTISODIYOT LOYIHALARINI DAVLAT BYUDJETIDAN MOLIYALASHTIRISHDA MABLAGʻLAR SARFLANISHI SAMARADORLIGI VA RISKLAR OʻRTASIDAGI BOGʻLIQLIK

Tashkilot
Jizzax viloyati Paxtakor tumani iqtisodiyot va moliya boʻlimi birinch oʻrinbosari
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Annotatsiya

Maqolada sirkulyar iqtisodiyot loyihalariga yoʻnaltirilgan byudjet mablagʻlarining samaradorligi va riski oʻrtasidagi bogʻliqlik baholandi. Chiqindilarni qayta ishlash, oqova suvni tozalash va chiqindidan energiya olish loyihalarining xalqaro moliya institutlari tomonidan eʼlon qilingan iqtisodiy tahlili va sezgirlik jadvallari asos qilib olindi. Har bir loyiha uchun ichki daromad meʼyorining toʻsiq stavkasidan ortigʻi, sezgirlikka asoslangan risk indeksi, risk mukofoti bilan tuzatilgan daromad meʼyori va riskni qoplash koeffitsiyenti hisoblandi. Chiqindidan energiya olish loyihasida riskni qoplash koeffitsiyenti 4,19 ni, qayta ishlashda 2,63 ni, oqova suvni tozalashda 2,29 ni tashkil etgani aniqlandi. Qayta ishlash loyihasining moliyaviy darajasida bu koʻrsatkich 1,14 gacha pasaygani va asosiy risk tushum tomonida ekani koʻrsatildi. Natijalar asosida byudjet vositalarini loyiha turidagi ustun risk manbaiga moslashtirish taklif etildi.

Kalit so'zlar

sirkulyar iqtisodiyot, davlat byudjeti, byudjet samaradorligi, risk, risk mukofoti, sezgirlik tahlili, chiqindilarni qayta ishlash, chiqindidan energiya


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Arrow, K. J., & Lind, R. C. (1994). Uncertainty and the evaluation of public investment decisions. In R. Layard & S. Glaister (Eds.), Cost-benefit analysis (2nd ed., pp. 160-178). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511521942.005
  2. Asian Development Bank. (2013). Uzbekistan: Solid waste management improvement project. Report and recommendation of the President to the Board of Directors (Project No. 45366), economic analysis and financial analysis. https://www.adb.org/projects/documents/solid-waste-management-improvement-project-rrp
  3. Asian Development Bank. (2021). Tashkent Province Sewerage Improvement Project (RRP UZB 52045): Economic analysis. https://www.adb.org/sites/default/files/linked-documents/52045-001-ea.pdf
  4. Asian Infrastructure Investment Bank. (2020). Maldives: Greater Malé Waste- to-Energy Project. Project document of the Asian Infrastructure Investment Bank (P000278). https://www.aiib.org/en/projects/details/2020/approved/_download/Maldives/P000278-Greater-Male-Waste-to-Energy-Project-APD-Published.pdf
  5. Ellen MacArthur Foundation, SUN, & McKinsey Center for Business and Environment. (2015). Growth within: A circular economy vision for a competitive Europe. Ellen MacArthur Foundation. https://www.ellenmacarthurfoundation.org/growth-within-a-circular-economy-vision-for-a-competitive-europe
  6. Flyvbjerg, B. (2009). Survival of the unfittest: Why the worst infrastructure gets built - and what we can do about it. Oxford Review of Economic Policy, 25(3), 344-367. https://doi.org/10.1093/oxrep/grp024
  7. Flyvbjerg, B., Holm, M. S., & Buhl, S. (2002). Underestimating costs in public works projects: Error or lie? Journal of the American Planning Association, 68(3), 279- 295. https://doi.org/10.1080/01944360208976273
  8. Ghisellini, P., Cialani, C., & Ulgiati, S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. Journal of Cleaner Production, 114, 11-32. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.007
  9. Hernández-Sancho, F., Molinos-Senante, M., & Sala-Garrido, R. (2010). Economic valuation of environmental benefits from wastewater treatment processes: An empirical approach for Spain. Science of the Total Environment, 408(4), 953-957. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2009.10.028
  10. Kaza, S., Yao, L. C., Bhada-Tata, P., & Van Woerden, F. (2018). What a waste 2.0: A global snapshot of solid waste management to 2050. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1329-0
  11. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  12. Markowitz, H. (1952). Portfolio selection. The Journal of Finance, 7(1), 77- 91. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1952.tb01525.x
  13. Massarutto, A. (2014). The long and winding road to resource efficiency - An interdisciplinary perspective on extended producer responsibility. Resources, Conservation and Recycling, 85, 11-21. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2013.11.005
  14. Ministry of Ecology, Environmental Protection and Climate Change of the Republic of Uzbekistan. (2025, March 1). Waste recycling in Uzbekistan: A step towards a “Green” Economy. https://gov.uz/en/eco/news/view/38417
  15. OECD. (2019). Global material resources outlook to 2060: Economic drivers and environmental consequences. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264307452-en
  16. Tan, S. T., Ho, W. S., Hashim, H., Lee, C. T., Taib, M. R., & Ho, C. S. (2015). Energy, economic and environmental (3E) analysis of waste-to-energy (WTE) strategies for municipal solid waste (MSW) management in Malaysia. Energy Conversion and Management, 102, 111-120. https://doi.org/10.1016/j.enconman.2015.02.010
  17. Tuxsinov, D. (2024, November 19). Uzbekistan advances waste management with public-private partnerships. Kun.uz. https://kun.uz/en/news/2024/11/19/uzbekistan-advances-waste-management-with-public-private-partnerships
  18. Кваша Н.В., Малевская-Малевич Е.Д. Финансовые механизмы обеспечения перехода к циркулярной экономике // Финансы: теория и практика. 2026. Т. 30, № 2. С. 172-184. https://doi.org/10.26794/2587-5671-2026-30-2-172-184
  19. Кудрявцева О.В., Васильев С.В. Механизмы финансирования проектов в сфере обращения с отходами // Russian Journal of Economics and Law. 2025. Т. 19, № 4. С. 799-825. https://doi.org/10.21202/2782-2923.2025.4.799-825
  20. Oʻzbekiston Respublikasining Byudjet kodeksi (2013-yil 26-dekabrda qabul qilingan). https://lex.uz/docs/-2304138
  21. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-apreldagi PQ-4291-son “2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4291729
  22. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabrdagi PQ-4477- son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.