ME’MORIY MEROS OBYEKTLARIDA BARQAROR FOYDALANISHNI BAHOLASHNING INTEGRALLASHGAN INDIKATORLAR METODIKASI
Annotatsiya
Mazkur maqolada meʼmoriy meros obyektlarida barqaror foydalanishni
baholashning integrallashgan indikatorlar metodikasi ishlab chiqildi. Tadqiqot
davomida GSTC, UNESCO, ICOMOS, OECD/JRC va Cifuentes metodikalari qiyosiy
tahlil qilindi hamda ular asosida “Meʼmoriy merosda turizm barqarorligi indeksi”
(MMTBI) shakllantirildi. Metodika 6 ta indikator guruhi va 27 ta koʻrsatkich asosida
ishlab chiqildi. AHP usuli yordamida indikatorlarning ogʻirlik koeffitsiyentlari
aniqlandi va normallash algoritmi qoʻllanildi. Tadqiqot natijalari autentiklik va meros
yaxlitligi barqaror foydalanishni baholashda eng muhim omil ekanligini koʻrsatdi.
MMTBI tizimi meʼmoriy meros obyektlarida monitoring, strategik rejalashtirish va
turizm boshqaruvini takomillashtirish imkonini berishi asoslandi.
Kalit so'zlar
meʼmoriy meros, barqaror turizm, MMTBI, autentiklik, indikatorlar, AHP, turizm sigʻimi, UNESCO, integrallashgan baholash.
Adabiyotlar ro'yxati
- 1. Matiku, S. M., Zuwarimwe, J., & Tshipala, N. (2021). Sustainable tourism
- planning and management for sustainable livelihoods. Development Southern Africa, 38(4), 524-538. https://doi.org/10.1080/0376835X.2020.1801386
- 2. Butler, R. (2024). Tourism destination development: The tourism area life cycle model. Routledge.
- 3. Kholmurodova, M. (2025). Tourist perception of sustainability in heritage sites: A case study of Samarkand and Bukhara. International Journal of Artificial
- Intelligence, 13(2), 112-128.
- 4. Kamilov, A., & Zhuraev, B. (2026). Integrating ESG dimensions through digital
- technologies for sustainable tourism development: Evidence from heritage destinations in Uzbekistan. Frontiers in Sustainability, 7, Article 1784778.
- https://doi.org/10.3389/frsus.2026.1784778
- 5. Kholmurodova, M. (2025). Tourist perception of sustainability in heritage sites: A case study of Samarkand and Bukhara. International Journal of Artificial
- Intelligence, 13(2), 112-128.
- 6. Global Sustainable Tourism Council. (2013). GSTC Destination Criteria,
- Version 1. GSTC. https://www.gstc.org/gstc-criteria/gstc-destination-criteria/
- 7. UNESCO, ICCROM, ICOMOS, & IUCN. (2022). Guidance and Toolkit for
- Impact Assessment in a World Heritage Context. UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/guidance-toolkit-impact-assessments/
- 8. Ajuhari, Z., Aziz, A., Yaakob, S. S. N., Abu Bakar, S., & Mariapan, M. (2023).
- Systematic literature review on methods of assessing carrying capacity in recreation and tourism destinations. Sustainability, 15(4), Article 3474.
- https://doi.org/10.3390/su15043474