HUDUDLAR RIVOJLANISHIDA KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISH UCHUN XAVFSIZLIK MEXANIZMINING NAZARIY VA METODOLOGIK TAMOYILLARI
Annotatsiya
Mazkur maqolada hududlar rivojlanishida korxonalar raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiluvchi xavfsizlik mexanizmining nazariy-metodologik asoslari tadqiq etildi. Tadqiqotda joylashuv ustunligi, resurs yondashuvi, dinamik qobiliyatlar va risk-menejment konsepsiyalari qiyosiy tahlil qilindi. Ularning oʻzaro bogʻliqligi asosida tizimlilik, profilaktik yoʻnalganlik, moslashuvchanlik va oʻlchanadigan natijadorlik tamoyillari shakllantirildi. Xalqaro standartlar, raqobatbardoshlik indekslari hamda Oʻzbekistonning rasmiy statistik maʼlumotlari nazariy xulosalarni asoslash uchun qoʻllanildi. Olingan natijalar xavfsizlik mexanizmini maqsad, element, funksiya va koʻrsatkichlar zanjiri asosida qurish korxona faoliyati uzluksizligini taʼminlash, resurs bazasini mustahkamlash va hududiy raqobatbardoshlikni oshirishga xizmat qilganini koʻrsatdi. Taklif etilgan yondashuv boshqaruv qarorlarini tizimlashtirish va hududiy sanoat siyosatini korxona darajasidagi amaliyot bilan uygʻunlashtirish uchun ishonchli ilmiy asos yaratdi hamda natijalarni amaliy monitoring tizimlariga tatbiq etish imkoniyatini kengaytirdi.
Kalit so'zlar
Array
References
- Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations // Harvard Business Review, 1990, March-April. URL: https://hbr.org/1990/03/the-competitive-advantage-of-nations
- Barney J. Firm Resources and Sustained Competitive Advantage // Journal of Management, 1991, Vol. 17, No. 1, pp. 99-120. URL: https://doi.org/10.1177/014920639101700108
- Teece D.J., Pisano G., Shuen A. Dynamic Capabilities and Strategic Management // Strategic Management Journal, 1997, Vol. 18, No. 7, pp. 509-533. URL: https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z
- ISO 31000:2018. Risk management - Guidelines. International Organization for Standardization, Geneva, 2018. URL: https://www.iso.org/standard/65694.html
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. URL: https://lex.uz/uz/docs/-8050769
- COSOʻs Enterprise Risk Management Framework - Integrating with Strategy and Performance. Enterprise Risk Management Initiative, NC State University. URL: https://erm.ncsu.edu/resource-center/cosos-erm-framework/
- ISO, UNIDO. ISO 31000:2018 Risk management - A practical guide. Geneva, Vienna. URL: https://www.iso.org/publication/PUB100464.html
- European Commission. EU Regional Competitiveness Index 2.0 - 2022 edition (Working Paper). Brussels, 2023. URL: https://ec.europa.eu/regional_policy/information-sources/publications/working-papers/2023/eu-regional-competitiveness-index-2-0-2022-edition_en
- European Commission. EU Regional Competitiveness. Regional Policy - Inforegio. URL: https://ec.europa.eu/regional_policy/information-sources/maps/regional-competitiveness_en
- IMD World Competitiveness Center. IMD World Competitiveness Booklet 2025. Lausanne, 2025. URL: https://www.imd.org/wp-content/uploads/2025/06/Booklet-WCR-2025-v3.pdf
- UNIDO. Competitive Industrial Performance (CIP) Index. UNIDO Statistics Portal, Vienna. URL: https://stat.unido.org/analytical-tools/cip
- Redefining competitive industrial performance indicator: a multiplicative data envelopment analysis approach // Journal of the Operational Research Society, 2025. URL: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01605682.2025.2554746
- World Bank Group. Business Ready (B-READY) 2024. Washington, D.C., 2024. URL: https://www.worldbank.org/en/businessready/publications-2024
- World Bank Group. Business Ready Methodology Handbook, First Edition. Washington, D.C., 2024. URL: https://thedocs.worldbank.org/en/doc/357a611e3406288528cb1e05b3c7dfda-0540012023/original/B-READY-Methodology-Handbook.pdf
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son “Oʻzbekiston - 2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6600413
- ISO 31000:2018(en). Risk management - Guidelines. ISO Online Browsing Platform. URL: https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:31000:ed-2:v1:en
- World Economic Forum. The Global Risks Report 2026, 21st Edition. Geneva, 2026. URL: https://www.weforum.org/publications/global-risks-report-2026/
- WIPO. Global Innovation Index 2025 at a Glance. Geneva, 2025. URL: https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/gii-2025-at-a-glance.html
- World Bank. Enterprise Surveys: Uzbekistan 2024 Country Profile. Washington, D.C., 2025. URL: https://www.enterprisesurveys.org/content/dam/enterprisesurveys/documents/country/Uzbekistan-2024.pdf
- Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Oʻzbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi (matbuot relizi, 21.11.2025). URL: https://stat.uz/img/news/21112025/sanoat/press-reliz-sanoat-lotin_p95230.pdf
- WIPO. Global Innovation Index 2025: Uzbekistan Ranking. Geneva, 2025. URL: https://www.wipo.int/edocs/gii-ranking/2025/uz.pdf