Tel: +998977838464

Son 9 (2026)
Marketing

Ilmiy maqolalar

ПОВЫШЕНИЕ ЭКОНОМИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ ТРАНСПОРТНО-ЛОГИСТИЧЕСКИХ ПРЕДПРИЯТИЙ НА ОСНОВЕ ОПТИМИЗАЦИИ ОПЕРАЦИОННЫХ ЗАТРАТ

DOI 10.67668/mj/2026iss9/1976 Betlar 262-270

Nashr qilingan 2026-09-07

Mualliflar
Юсупходжаева Г.Б
Tashkilot
Toshkent davlat texnika universiteti
Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son
PDF (ruscha) Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada transport-logistika kompleksi (TLK) korxonalarining iqtisodiy samaradorligini operatsion xarajatlarni optimallashtirish asosida oshirishga kompleks yondashuv ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot maqsadi - tashish hajmi, transport vositalarining yuklanishi, yurgan masofa, harakatdagi tarkibning texnik holati va yoqilg‘i sarfini o‘zaro bog‘laydigan xarajatlarni boshqarish mexanizmini asoslashdan iborat. Ishda tizimli, jarayonli va omilli tahlil, koeffitsiyentlar usuli hamda iqtisodiy-matematik modellashtirish qo‘llanilgan. Resurslardan foydalanishni baholash uchun uskunaning umumiy samaradorligi (OEE), faoliyatni qo‘llab-quvvatlashning to‘liq xarajatlari (AISC) va kapitaldan foydalanish koeffitsiyenti ko‘rsatkichlari taklif etilgan. Operatsion xarajatlar darajasi, bir tonna-kilometrga to‘g‘ri keladigan solishtirma xarajatlar hamda optimallashtirishdan olinadigan mutlaq va nisbiy iqtisodiy samara formulalari keltirilgan. Rasmiy statistika tahlili O‘zbekistonda transport xizmatlari hajmi 2020-yildagi 58,6 trln so‘mdan 2025-yilda 188,3 trln so‘mga, ya’ni taxminan 3,2 barobar oshganini ko‘rsatdi; avtomobil tashuvlari 32,4 trln so‘mdan 95,9 trln so‘mga yetdi. Bunday o‘sish xarajatlarni yanada qat’iy nazorat qilishni talab etadi. Tannarxni pasaytirish zaxiralari, avvalo, raqamli monitoring, marshrutlarni optimallashtirish, bo‘sh yurishni qisqartirish va bashoratli texnik xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq ekani ko‘rsatildi. Natijalardan transport-logistika korxonalari rahbarlari xarajatlarni rejalashtirish va samaradorlikni oshirish dasturlarini ishlab chiqishda foydalanishi mumkin.

Kalit so'zlar

transport-logistika kompleksi, iqtisodiy samaradorlik, operatsion xarajatlar, OEE, AISC, bashoratli texnik xizmat ko‘rsatish, marshrutlarni optimallashtirish, raqamlashtirish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Агентство статистики при Президенте Республики Узбекистан. Официальный сайт. - URL: https://stat.uz
  2. Stock J.R., Lambert D.M. Strategic Logistics Management. - 4th ed. - Boston: McGraw-Hill/Irwin, 2001
  3. Nakajima S. Introduction to TPM: Total Productive Maintenance. - Cambridge, MA: Productivity Press, 1988
  4. Доу Дж., Смит Л. Общая эффективность оборудования: практический подход. - 2018
  5. Миллер Р. Совокупные затраты на поддержание производства (AISC) в горнодобывающей промышленности. - 2019
  6. World Gold Council. Guidance Note on Non-GAAP Metrics - All-In Sustaining Costs and All-In Costs. - London: World Gold Council, 2013
  7. ISO 14224:2016. Petroleum, petrochemical and natural gas industries - Collection and exchange of reliability and maintenance data for equipment. - Geneva: ISO, 2016
  8. ISO 14001:2015. Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению. - Geneva: ISO, 2015
  9. Marr B. KPI Library. - URL: https://bernardmarr.com/kpi-library/
  10. Yusupkhodjaeva G.B. JSC “GLONASS” innovative navigation and information technologies in Uzbekistan // E3S Web of Conferences. - 2021. - Vol. 289. - Art. 07031
  11. Yusupkhodjaeva G.B. Development of a unified digital transport and logistics intelligent platform based on the National Operator // E3S Web of Conferences. - 2023. - Vol. 461. - Art. 01055
  12. Yusupkhodjaeva G.B., Allaeva G.Zh., Mukhitdinova K.A. Sustainable development of transport enterprises in the context of the formation of the digital economy // AIP Conference Proceedings. - 2025. - Vol. 3331, No. 1. - Art. 030087

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.