TIJORAT BANKLARIDA RENTABELLIK VA MOLIYAVIY BARQARORLIK OʻRTASIDAGI MUVOZANATNI TAʼMINLASH
Annotatsiya
Maqolada tijorat banklarida rentabellik va moliyaviy barqarorlik oʻrtasidagi muvozanat Oʻzbekiston bank tizimi hamda Xalq bankining 2021-2025-yillardagi koʻrsatkichlari misolida oʻrganildi. Tadqiqotda gorizontal va vertikal tahlil, moliyaviy koeffitsiyentlar, dinamik qiyoslash hamda tizim koʻrsatkichlariga nisbatan tafovutlarni hisoblash usullaridan foydalanildi. Daromadlilik, muammoli kreditlar, operatsion xarajatlar va kapital yetarliligi birgalikda baholandi. Taqdim etilgan maʼlumotlar asosida Xalq banki rentabelligining tiklanishi va kredit sifati koʻrsatkichlarining tizim darajasiga yaqinlashishi qayd etildi. Kredit yoʻqotishlari boʻyicha tiklanishlarning foyda tarkibidagi oʻrni koʻrib chiqildi. Hisobotdagi va tuzatilgan rentabellikni alohida kuzatishga asoslangan diagnostika taklif etildi. Choraklik monitoring, xarajatlar nazorati, dividend siyosati va kapitalni rejalashtirishni oʻzaro muvofiqlashtirish mezonlari ishlab chiqildi. Natijalar tavsifiy talqin qilinib, sababiy bogʻliqlik daʼvo qilinmadi.
Kalit so'zlar
tijorat banklari, rentabellik, moliyaviy barqarorlik, kredit riski, muammoli kreditlar, foyda sifati, kapital yetarliligi, qiyosiy diagnostika.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Athanasoglou P.P., Brissimis S.N., Delis M.D. Bank-specific, industry-specific and macroeconomic determinants of bank profitability // Journal of International Financial Markets, Institutions and Money. 2008. Vol. 18, No. 2. P. 121-136.
- International Monetary Fund. Financial Soundness Indicators Compilation Guide. Washington, D.C.: IMF, 2019.
- Demirgüç-Kunt A., Huizinga H. Bank activity and funding strategies: The impact on risk and returns // Journal of Financial Economics. 2010. Vol. 98, No. 3. P. 626-650.
- Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi daromadliligi, NPL va kapital yetarliligi boʻyicha statistik maʼlumotlar (2021-2025-yillar yakunlari).
- Xalq banki ATB. Yillik va konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlar (2021-2025-yillar).
- Dietrich A., Wanzenried G. Determinants of bank profitability before and during the crisis: Evidence from Switzerland // Journal of International Financial Markets, Institutions and Money. 2011. Vol. 21, No. 3. P. 307-327.
- Berger A.N., Bouwman C.H.S. How does capital affect bank performance during financial crises? // Journal of Financial Economics. 2013. Vol. 109, No. 1. P. 146-176.
- Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: Finalising post-crisis reforms. Basel: BIS, 2017.
- Sattarov O.B. Oʻzbekiston Respublikasi bank tizimi barqarorligini taʼminlash metodologiyasini takomillashtirish: iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent, 2018. 67 b.
- Xolmamatov F.K. Oʻzbekiston Respublikasi bank tizimining barqarorligini oshirish yoʻllari: iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent: TMI, 2023. 13-17-b.