Tel: +998977838464

Son 7 (2026)
Marketing

Ilmiy maqolalar

MINTAQAVIY IQTISODIY TIZIMLARDA RAQAMLI MONITORINGNING IQTISODIY FUNKSIYALARI VA HUDUDIY RIVOJLANISHGA TAʼSIR MEXANIZMLARI

DOI 10.67668/mj/2026iss7/2089

Nashr qilingan 2026-10-02

Mualliflar
Qozaqova Munojat Sharifjanovna
pdf Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada mintaqaviy iqtisodiy tizimlarda raqamli monitoringning iqtisodiy mazmuni, asosiy funksiyalari va hududiy rivojlanishga taʼsir mexanizmlari tadqiq etilgan. Raqamli monitoringning axborot, diagnostik, prognostik, muvofiqlashtiruvchi, nazorat va erta ogohlantirish funksiyalarining mintaqaviy boshqaruvdagi oʻrni asoslangan. Hududiy iqtisodiy jarayonlarni real vaqtga yaqin rejimda kuzatish, resurslardan foydalanish samaradorligini baholash, iqtisodiy nomutanosiblik va xavflarni aniqlash hamda boshqaruv qarorlarining natijadorligini oshirish imkoniyatlari tizimlashtirilgan. Raqamli monitoringning hududiy iqtisodiy rivojlanishga taʼsirini ifodalovchi konseptual mexanizm taklif etilgan. Tadqiqotda Oʻzbekiston hududlari va Namangan viloyatining 2016-2025-yillardagi raqamli infratuzilma hamda iqtisodiy rivojlanish koʻrsatkichlari qiyosiy tahlil qilingan. Natijalar respublika boʻyicha har 100 aholiga toʻgʻri keladigan internet abonentlari soni 3,14 marta, YaIM esa 6,37 marta oshganini, biroq hududlarda raqamlashtirish surʼatlari bilan iqtisodiy natijalar oʻrtasida bir xil nisbat shakllanmaganini koʻrsatdi. Raqamli monitoringni iqtisodiy natijaviy koʻrsatkichlar bilan integratsiyalash boʻyicha takliflar ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar

mintaqaviy iqtisodiyot, raqamli monitoring, hududiy rivojlanish, iqtisodiy funksiyalar, raqamli transformatsiya, hududiy nomutanosiblik, iqtisodiy diagnostika, prognozlash.

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Fan, X., Ding, G., Long, S., Dong, Y., & Yan, J. (2025). Digital divide or dividend? Exploring the impact of digital economy on regional gaps of high-quality economic development in China using relational data model. International Review of Economics & Finance, 101, 104222. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.104222
  2. Höglund, L., & Linton, G. (2018). Smart specialization in regional innovation systems: A quadruple helix perspective. R&D Management, 48(1), 60-72. https://doi.org/10.1111/radm.12306
  3. Huang, J., Lu, H., & Du, M. (2025). Can digital economy narrow the regional economic gap? Evidence from China. Journal of Asian Economics, 98, 101929. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2025.101929
  4. Isaksen, A., Martin, R., & Trippl, M. (Eds.). (2018). New avenues for regional innovation systems: Theoretical advances, empirical cases and policy lessons. Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-71661-9
  5. Kleibrink, A., Gianelle, C., & Doussineau, M. (2016). Monitoring innovation and territorial development in Europe: Emergent strategic management. European Planning Studies, 24(8), 1438-1458. https://doi.org/10.1080/09654313.2016.1181717
  6. Moujaes, G. (2024). Moving to smart specialization for sustainability: The implications on the design of monitoring indicators. Science and Public Policy, 51(1), 127-143. https://doi.org/10.1093/scipol/scad056
  7. OECD. (n.d.). Implementation toolkit: OECD Recommendation on Regional Development Policy. Paris: OECD. https://www.oecd.org/en/about/projects/implementing-the-oecd-recommendation-on-regional-development-policy-toolkit.html
  8. OECD. (2023). Recommendation of the Council on Regional Development Policy (OECD/LEGAL/0492). Paris: OECD.
  9. OECD. (2025). Key issues paper: 2025 OECD Ministerial Meeting on Regional Development Policy. Paris: OECD.
  10. Shang, Y., Lee, H., & Ma, J. (2025). A study on the spatial effects of the digital economy on regional economic growth in China. Sustainability, 17(5), 2259. https://doi.org/10.3390/su17052259
  11. Trippl, M., Zukauskaite, E., & Healy, A. (2020). Shaping smart specialization: The role of place-specific factors in advanced, intermediate and less-developed European regions. Regional Studies, 54(10), 1328-1340. https://doi.org/10.1080/00343404.2019.1582763
  12. United Nations Development Programme. (2025). Institutionalizing the monitoring and evaluation system for Uzbekistanʼs digital transformation. Tashkent: UNDP Uzbekistan. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2025-09/uz_digital_transformation_m-e_uzbekistan_eng.pdf
  13. Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118-144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabr PF-6079-son “«Raqamli Oʻzbekiston - 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5030957
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 24-iyul PF-141-son “Raqamli texnologiyalar sohasida strategik rejalashtirish hamda ushbu sohada davlat nazorati yanada takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/8350205
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 16-sentyabr PQ-286-son “Respublikaning hudud, soha va tarmoqlarida raqamli texnologiyalar joriy etilishini yanada jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/7730357
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 5-mart 93-son Qarori.
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2026). Statistika axborot-tahlil tizimi (SIAT). https://siat.stat.uz/
  19. BMT Taraqqiyot dasturi. (2025). Monitoring va baholash (M&E) boʻyicha metodologik qoʻllanma. Toshkent: UNDP.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.