Tel: +998977838464

Son 9 (2026)
Marketing

Ilmiy maqolalar

SUGʻORISH SUVI RESURSLARINI TAQSIMLASHNING IQTISODIY MEXANIZMLARINI TALAB DEKOMPOZITSIYASI, HUDUDLARARO BALANS SSENARIYLARI VA ZONAL TARIF ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH

DOI 10.67668/mj/2026iss9/2101 Betlar 660-668

Nashr qilingan 2026-09-07

Mualliflar
Amirov Lochinbek Fayzullayevich
Tashkilot
Mehnat va ijtimoiy munosabatlar akademiyasi
Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada sug‘orish suvi resurslarini taqsimlashda talab omillari, hududiy suv balansi va iqtisodiy rag‘batlarni uyg‘unlashtirish masalalari o‘rganildi. Talab o‘zgarishini maydon, ekin tarkibi va suv sarfi intensivligiga ajratish uchun LMDI yondashuvi qo‘llanildi. Texnologiyalar qamrovi va suvlilik sharoitlarini birlashtirgan ssenariylar asosida hududiy taqchillikni baholash tartibi ishlab chiqildi. Taqchillik indeksiga bog‘langan tarif, subsidiya va limitlarni birlashtiruvchi to‘rt zonali mexanizm taklif etildi. Suv unumdorligini rejalashtirish mezoni sifatida qo‘llash hamda texnologik choralarni iqtisodiy rag‘batlar bilan muvofiqlashtirish zarurati asoslandi. Haqiqiy suv olish hisobini yaxshilash, hududiy balanslarni yangilash va tariflarning fermer daromadiga ta’sirini baholash yo‘nalishlari belgilandi. Taklif etilgan yondashuv suv taqsimotini hududiy sharoitlarga moslashtirishning uslubiy asosi sifatida ishlab chiqildi.

Kalit so'zlar

sug‘orish suvi, LMDI dekompozitsiyasi, hududiy suv balansi, taqchillik indeksi, zonal tarif, subsidiya, suv unumdorligi, ssenariyli prognozlash

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abdullaev, I., & Rakhmatullaev, S. (2015). Transformation of water management in Central Asia: From State-centric, hydraulic mission to socio-political control. Environmental Earth Sciences, 73(2), 849-861. https://doi.org/10.1007/s12665-013-2879-9
  2. Ang, B. W. (2005). The LMDI approach to decomposition analysis: A practical guide. Energy Policy, 33(7), 867-871. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2003.10.010
  3. Ang, B. W. (2015). LMDI decomposition approach: A guide for implementation. Energy Policy, 86, 233-238. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2015.07.007
  4. Bekchanov, M., Ringler, C., Bhaduri, A., & Jeuland, M. (2016). Optimizing irrigation efficiency improvements in the Aral Sea Basin. Water Resources and Economics, 13, 30-45. https://doi.org/10.1016/j.wre.2015.08.003
  5. FAO. (2022). The State of the Worldʼs Land and Water Resources for Food and Agriculture 2021 - Systems at breaking point. Rome: FAO. https://doi.org/10.4060/cb9910en
  6. Grafton, R. Q., Williams, J., Perry, C. J., Molle, F., Ringler, C., Steduto, P., Udall, B., Wheeler, S. A., Wang, Y., Garrick, D., & Allen, R. G. (2018). The paradox of irrigation efficiency. Science, 361(6404), 748-750. https://doi.org/10.1126/science.aat9314
  7. Johansson, R. C., Tsur, Y., Roe, T. L., Doukkali, R., & Dinar, A. (2002). Pricing irrigation water: A review of theory and practice. Water Policy, 4(2), 173-199. https://doi.org/10.1016/S1366-7017(02)00026-0
  8. Khidirov, D., Larson, D. F., & Ramniceanu, I. (2015). Uzbekistan: Strengthening the horticulture value chain. Washington, DC: World Bank. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/396111468301526337/uzbekistan-strengthening-the-horticulture-value-chain
  9. Molden, D. (Ed.). (2007). Water for food, water for life: A comprehensive assessment of water management in agriculture. London: Earthscan; Colombo: International Water Management Institute. https://doi.org/10.4324/9781849773799
  10. Perry, C., Steduto, P., Allen, R. G., & Burt, C. M. (2009). Increasing productivity in irrigated agriculture: Agronomic constraints and hydrological realities. Agricultural Water Management, 96(11), 1517-1524. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2009.05.005
  11. Джалолов С.Ч. Орошаемое земледелие в условиях дефицита водных ресурсов. - Т., 2000. - 199 с
  12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-iyul PF-6024-son “Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020-2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-4892953
  13. Sultonov A.S., Xoshimov U., Yusupov M. Suvdan foydalanuvchilar iqtisodi va uni tashkil etish. - T., 2008. - 140 b
  14. Xudoyberganov Z.D. Suv resurslaridan samarali foydalanishning tashkiliy- iqtisodiy asoslari. - T., 2009
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Ekin maydonlari va yalpi hosil. - 2026. https://stat.uz
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi. Suv resurslari balansi va sugʻorish tarmoqlari koʻrsatkichlari, 2010-2025. - Toshkent, 2026

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.