TOʻGʻRIDAN-TOʻGʻRI INVESTITSIYALARNING MEHNAT UNUMDORLIGIGA TAʼSIRINI EKONOMETRIK MODELLASHTIRISH
Annotatsiya
Maqolada toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalarning mehnat unumdorligiga taʼsiri Oʻzbekistonning 14 ta hududi boʻyicha 2010-2023-yillarni qamragan panel maʼlumotlari asosida ekonometrik modellashtirildi. Nazariy asos sifatida inson kapitali bilan kengaytirilgan Kobb-Duglas ishlab chiqarish funksiyasidan kelib chiqib log-log koʻrinishdagi ikki tomonlama fiksatsiyalangan effektli modelni baholadi, Fisher-ADF panel birlik ildiz testlarini, Mundlak, Pesaran va Vuldrij diagnostikalarini qoʻlladi hamda Driskoll-Kraay standart xatolaridan foydalandi. Panel 196 ta hudud-yil kuzatuvini qamrab oldi. Ichki manbalar hisobidan investitsiyalarning elastikligi fiksatsiyalangan effektli modelda 0,164 ga teng boʻldi. Butun davr boʻyicha investitsiyalarning oʻrtacha elastikligi statistik ahamiyatsiz chiqdi, biroq 2017-2023yillarda u 0,037 ga teng boʻlib, yuqori darajada ahamiyatli ekani aniqlandi. Investitsiyalar bilan inson kapitali oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir koeffitsiyenti 0,042 ni tashkil etib, oʻzlashtirish salohiyati yuqori hududlarda samara kuchliroq namoyon boʻlishini tasdiqladi. Natijalar asosida investitsiya siyosatini hududlarning taʼlim salohiyati bilan uygʻunlashtirish boʻyicha takliflar asoslandi.Kalit so'zlar
toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar, mehnat unumdorligi, inson kapitali, oʻzlashtirish salohiyati, panel maʼlumotlar, fiksatsiyalangan effektlar, Kobb-Duglas funksiyasi, hududiy iqtisodiyot
Foydalanilgan adabiyotlar
- Aitken, B. J., & Harrison, A. E. (1999). Do domestic firms benefit from direct foreign investment? Evidence from Venezuela. American Economic Review, 89(3), 605-618. https://doi.org/10.1257/aer.89.3.605
- Alfaro, L., Chanda, A., Kalemli-Ozcan, S., & Sayek, S. (2004). FDI and economic growth: The role of local financial markets. Journal of International Economics, 64(1), 89-112. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(03)00081-3
- Blomström, M., & Kokko, A. (1998). Multinational corporations and spillovers. Journal of Economic Surveys, 12(3), 247-277. https://doi.org/10.1111/1467-6419.00056
- Borensztein, E., De Gregorio, J., & Lee, J.-W. (1998). How does foreign direct investment affect economic growth? Journal of International Economics, 45(1), 115- 135. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(97)00033-0
- Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128- 152. https://doi.org/10.2307/2393553
- Driscoll, J. C., & Kraay, A. C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent panel data. Review of Economics and Statistics, 80(4), 549- 560. https://doi.org/10.1162/003465398557825
- Drukker, D. M. (2003). Testing for serial correlation in linear panel-data models. The Stata Journal, 3(2), 168-177. https://doi.org/10.1177/1536867X0300300206
- Görg, H., & Greenaway, D. (2004). Much ado about nothing? Do domestic firms really benefit from foreign direct investment? The World Bank Research Observer, 19(2), 171-197. https://doi.org/10.1093/wbro/lkh019
- Havranek, T., & Irsova, Z. (2011). Estimating vertical spillovers from FDI: Why results vary and what the true effect is. Journal of International Economics, 85(2), 234-244. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2011.07.004
- Javorcik, B. S. (2004). Does foreign direct investment increase the productivity of domestic firms? In search of spillovers through backward linkages. American Economic Review, 94(3), 605-627. https://doi.org/10.1257/0002828041464605
- Maddala, G. S., & Wu, S. (1999). A comparative study of unit root tests with panel data and a new simple test. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 61(S1), 631-652. https://doi.org/10.1111/1468-0084.0610s1631
- Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A contribution to the empirics of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407-437. https://doi.org/10.2307/2118477
- Mundlak, Y. (1978). On the pooling of time series and cross section data. Econometrica, 46(1), 69-85. https://doi.org/10.2307/1913646
- Pesaran, M. H. (2021). General diagnostic tests for cross-sectional dependence in panels. Empirical Economics, 60(1), 13-50. https://doi.org/10.1007/s00181-020-01875-7
- Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 25-dekabrdagi OʻRQ-598-son “Investitsiyalar va investitsiya faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni. Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/4664142
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2026). Volume of gross domestic (regional) product (annual), indicator 1.01.03.0001 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1299.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2025). Investments in fixed assets from centralized sources of financing (annual), indicator 1.04.01.0109 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_2621.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2024). Investments in fixed assets at the expense of non-centralized sources of financing (annual), indicator 1.04.01.0115 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_2627.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2025). Investments in fixed assets through foreign direct investment and loans (annual), indicator 1.04.01.0118 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_2633.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2026). Number of people employed in the public sectors of the economy, indicator 2.02.01.1700 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1872.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2026). Number of people employed in the non-state sectors of the economy, indicator 2.02.01.1800 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1873.pdf
- National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2026). The number of graduates of higher educational organizations, by region, indicator 2.04.04.0005 [Data set]. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_694.pdf
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.