Tel: +998977838464

Son 9 (2026)
Marketing

Ilmiy maqolalar

KORXONANING EKSPORT SALOHIYATINI BAHOLASHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH

DOI 10.67668/mj/2026iss9/2145 Betlar 955-964

Nashr qilingan 2026-09-07

Mualliflar
Raximova Zaynabxon Mirzaaxmedovna
Tashkilot
Namangan davlat texnika universiteti image/svg+xml
Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Mazkur maqolada globallashuv va xalqaro raqobatning kuchayishi sharoitida korxonalarning tashqi iqtisodiy faoliyatini rivojlantirish hamda eksport salohiyatidan samarali foydalanish masalalari tadqiq etilgan. Korxonaning eksport salohiyatini baholashda ishlab chiqarish, moliyaviy, innovatsion, marketing, logistika va tashqi bozor omillarini kompleks hisobga olish zarurligi asoslangan. Eksport faoliyati samaradorligini ifodalovchi beshta nisbiy koʻrsatkich (eksport mahsuloti tannarxi ulushi, innovatsion mahsulotlar ulushi, eksport sotuvi samaradorligi, eksport foydasining umumiy foydadagi ulushi va eksport rentabelligi) tizimlashtirildi hamda ular asosida ekspert vaznlari bilan hisoblanadigan integral indeks taklif etildi. Resurslardan moliyaviy natijagacha boʻlgan sabab-oqibat zanjiriga tayangan konseptual model ishlab chiqildi va korxonalarni yuqori, oʻrta hamda past eksport salohiyatli guruhlarga ajratish mezonlari asoslandi. Tadqiqot natijalari korxonaning tashqi bozorga chiqish imkoniyatlarini aniqlash, raqobatbardoshlikni cheklovchi omillarni baholash va eksport faoliyatini strategik boshqarish boʻyicha qarorlar qabul qilishda foydalanish mumkin.

Kalit so'zlar

tashqi iqtisodiy faoliyat, eksport salohiyati, raqobatbardoshlik, eksport samaradorligi, eksport rentabelligi, innovatsion salohiyat, koʻp omilli baholash, integral indeks

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Aaby, N.-E., & Slater, S. F. (1989). Management influences on export performance: A review of the empirical literature 1978-1988. International Marketing Review, 6(4), 7-26. https://doi.org/10.1108/EUM0000000001516
  2. Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
  3. Bernard, A. B., & Jensen, J. B. (1999). Exceptional exporter performance: Cause, effect, or both? Journal of International Economics, 47(1), 1-25. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(98)00027-0
  4. Cavusgil, S. T., & Zou, S. (1994). Marketing strategy-performance relationship: An investigation of the empirical link in export market ventures. Journal of Marketing, 58(1), 1-21. https://doi.org/10.1177/002224299405800101
  5. Chen, J., Sousa, C. M. P., & He, X. (2016). The determinants of export performance: A review of the literature 2006-2014. International Marketing Review, 33(5), 626-670. https://doi.org/10.1108/IMR-10-2015-0212
  6. Katsikeas, C. S., Leonidou, L. C., & Morgan, N. A. (2000). Firm-level export performance assessment: Review, evaluation, and development. Journal of the Academy of Marketing Science, 28(4), 493-511. https://doi.org/10.1177/0092070300284003
  7. Leonidou, L. C., Katsikeas, C. S., & Samiee, S. (2002). Marketing strategy determinants of export performance: A meta-analysis. Journal of Business Research, 55(1), 51-67. https://doi.org/10.1016/S0148-2963(00)00133-8
  8. Melitz, M. J. (2003). The impact of trade on intra-industry reallocations and aggregate industry productivity. Econometrica, 71(6), 1695-1725. https://doi.org/10.1111/1468-0262.00467
  9. OECD, & European Commission Joint Research Centre. (2008). Handbook on constructing composite indicators: Methodology and user guide. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264043466-en
  10. Wagner, J. (2007). Exports and productivity: A survey of the evidence from firm-level data. The World Economy, 30(1), 60-82. https://doi.org/10.1111/j.1467-9701.2007.00872.x
  11. Zou, S., & Stan, S. (1998). The determinants of export performance: A review of the empirical literature between 1987 and 1997. International Marketing Review, 15(5), 333-356. https://doi.org/10.1108/02651339810236290
  12. Бабаев Ю.А., Петров А.М., Друцкая М.В., Кеворкова Ж.А., Листопад Е.Е. Бухгалтерский учет, анализ и аудит внешнеэкономической деятельности: учебник. 2-е изд., перераб. и доп. М.: Вузовский учебник: ИНФРА-М, 2014. 348 с
  13. Kuter M.I., Sementsova T.A., Tagapso R.A. Korxonalarning tashqi iqtisodiy faoliyatini tahlil qilishning maqsadlari, vazifalari va xususiyatlari // Iqtisodiy tahlil: nazariya va amaliyot. 2007
  14. Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-maydagi 77-II-son “Tashqi iqtisodiy faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni (yangi tahriri). https://lex.uz/docs/-67345
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 14-yanvardagi PQ-4949- son “2021-yilda Oʻzbekiston Respublikasining eksport salohiyatini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/5219216
  16. Utemuratova M.P. Tashqi iqtisodiy faoliyatda moliyaviy tahlil: oʻquv qoʻllanma. Toshkent: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, 2007. 120 b

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.