HUDUDLARARO TEXNOLOGIK NOMUTANOSIBLIKLARNI HISOBGA OLGAN HOLDA QISHLOQ XOʻJALIGI ISHLAB CHIQARISHINING TEXNOLOGIK CHEGARAVIY SAMARADORLIGINI BAHOLASH METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya
Maqolada qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining texnologik chegaraviy samaradorligini hududlararo texnologik geterogenlik sharoitida baholashning metodologik asoslari tadqiq etiladi. Hududlarning ishlab chiqarish texnologiyalari, resurslar bilan taʼminlanganligi va texnologik imkoniyatlaridagi tafovutlarni hisobga oluvchi metafrontier yondashuvi hamda stoxastik chegaraviy tahlil modellarini integratsiyalash imkoniyatlari asoslanadi. Texnik samarasizlikni texnologik tafovutlardan ajratish, texnologik tafovut koeffitsiyentini aniqlash va hududlarning ishlab chiqarish imkoniyatlarini qiyosiy baholashga yoʻnaltirilgan metodologik yechim taklif etiladi. Ushbu yondashuv agrar ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning hududiy ustuvorliklarini ilmiy asoslashga xizmat qiladi. Tadqiqotda 2016-2024yillarda respublika agrar ishlab chiqarishining nominal hajmi 3,81 barobar oshgani, Namangan viloyatining ulushi 2024-yilda 7,39 foizni tashkil etgani hamda 2025-yilda viloyat tumanlarida real oʻsish surʼati 101,4 foizdan 107,3 foizgacha farqlangani aniqlandi. Hududlarni texnik samaradorlik va texnologik tafovut koeffitsiyenti boʻyicha toʻrtta strategik guruhga ajratuvchi tasnif ishlab chiqildi.Kalit so'zlar
mintaqaviy iqtisodiyot, agrar ishlab chiqarish, texnologik geterogenlik, metafrontier, stoxastik chegaraviy tahlil, texnik samaradorlik, texnologik tafovut koeffitsiyenti, hududiy nomutanosiblik, ishlab chiqarish chegarasi, resurslar unumdorligi
Foydalanilgan adabiyotlar
- Aigner, D., Lovell, C. A. K., & Schmidt, P. (1977). Formulation and estimation of stochastic frontier production function models. Journal of Econometrics, 6(1), 21- 37. https://doi.org/10.1016/0304-4076(77)90052-5
- Battese, G. E., Rao, D. S. P., & O’Donnell, C. J. (2004). A metafrontier production function for estimation of technical efficiencies and technology gaps for firms operating under different technologies. Journal of Productivity Analysis, 21(1), 91-103. https://doi.org/10.1023/B:PROD.0000012454.06094.29
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2025). The state of food and agriculture 2025: Addressing land degradation across landholding scales. FAO. https://doi.org/10.4060/cd7067en
- Greene, W. H. (2005). Reconsidering heterogeneity in panel data estimators of the stochastic frontier model. Journal of Econometrics, 126(2), 269-303. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2004.05.003
- Hayami, Y., & Ruttan, V. W. (1970). Agricultural productivity differences among countries. American Economic Review, 60(5), 895-911. https://ideas.repec.org/a/aea/aecrev/v60y1970i5p895-911.html
- Huang, C. J., Huang, T. H., & Liu, N. H. (2014). A new approach to estimating the metafrontier production function based on a stochastic frontier framework. Journal of Productivity Analysis, 42(3), 241-254. https://doi.org/10.1007/s11123-014-0402-2
- Kumbhakar, S. C., Wang, H. J., & Horncastle, A. P. (2015). A practitioner’s guide to stochastic frontier analysis using Stata. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139342070
- Meeusen, W., & van den Broeck, J. (1977). Efficiency estimation from Cobb- Douglas production functions with composed error. International Economic Review, 18(2), 435-444. https://doi.org/10.2307/2525757
- O’Donnell, C. J., Rao, D. S. P., & Battese, G. E. (2008). Metafrontier frameworks for the study of firm-level efficiencies and technology ratios. Empirical Economics, 34(2), 231-255. https://doi.org/10.1007/s00181-007-0119-4
- Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025a). Agricultural policy monitoring and evaluation 2025: Making the most of the trade and environment nexus in agriculture. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a80ac398-en
- Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025b). Developments in agricultural policies and support by country. In Agricultural policy monitoring and evaluation 2025: Making the most of the trade and environment nexus in agriculture. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a80ac398-en
- Wang, H. J., & Ho, C. W. (2010). Estimating fixed-effect panel stochastic frontier models by model transformation. Journal of Econometrics, 157(2), 286-296. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2009.12.006
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 12-avgustdagi PF-130-son “Qishloq xoʻjaligi sohasiga zamonaviy texnologiyalarni joriy etishni yanada jadallashtirish orqali samaradorlikni oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-7694880
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 24-apreldagi PF-68-son “Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining yerdan foydalanishdagi mustaqilligini taʼminlashga qaratilgan navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-8167799
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.