Asosiy navigatsiya menyusiga o'tish Asosiy kontentga o'tish Sayt quyi qismiga (futer) o'tish

IJTIMOIY MUHIM OZIQ -OVQAT MAHSULOTLAR NARXLARINING KELGUSI TENDENSIYALARINI PROGNOZLASHNI EKONOMETRIK TAHLILLAR ASOSIDA MODELLASHTIRISH

Tashkilot
Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi huzuridagi Raqobat siyosati va isteʼmolchilar huquqlari tadqiqotlari markazi direktori. DSc

Annotatsiya

Mazkur tadqiqot orqali asosiy oziq -ovqat mahsulotlari: mol goʻshti, kartoshka va guruch narxlarini ekonometrik modellar asosida prognozlash modeli ishlab chiqildi. Mol goʻshti, kartoshka va guruch mahsulotlarini kelgusi 6 oyda kutilayotgan narxlarini prognozlash Statistika agentligi tomonidan taqdim etilgan 5 yillik narxlardan foydalanilib, ARIMA (Autoregressive Integrated Moving Average) modellaridan foydalanildi. Ishning dolzarbligi ushbu tovarlar narxlarining yuqori oʻzgaruvchanligi bilan bogʻliq boʻlib , bu aholining turmush darajasi, inflyatsiya darajasi, iqtisodiy barqarorlik va ijtimoiy rivojlanishga bevosita taʼsir koʻrsatadi. Ishlab chiqilgan model davlat organlarining narxlar dinamikasini prognoz qilish, bozorni oʻz vaqtida tartibga solish va inqir oz ssenariylarini oldini olishda qoʻllanilishi mumkin. Metodologiya 5 yillik tarixiy maʼlumotlarni tahlil qilish, vaqt qatorlarining barqarorligini tekshirish (ADF testi), ACF/PACF grafiklari va AIC/BIC mezonlari asosida ARIMA (r, d, q) parametrlarini tanlash, shuningdek, RMSE va MAE metrikalari orqali prognozlarning aniqligini baholashni oʻz ichiga oladi. Nat ijalar shuni koʻrsatdiki, tashqi faktorlar mavjud boʻlmaganda model mol goʻshti, kartoshka va guruch uchun eng samarali (RMSE = 2.1) hisoblanadi. Tadqiqot oziq -ovqat xavfsizligi muammolari uchun ARIMA modelining ustunligini namoyish etadi, shuningdek, kelgusi ishlarda ekzogen omillarni birlashtirish zarurligini taʼkidlaydi.

Kalit so'zlar

ARIMA, mol goʻshti, kartoshka, guruch, oziq -ovqat xavfsizligi


Adabiyotlar ro'yxati

  1. Raksha Khadka, Yeong Nain Chi , Forecasting the Global Price of Corn: Unveiling Insights with SARIMA Modelling Amidst Geopolitical Events and Market Dynamics , 2024
  2. Azer Gurbanzade, The Impact of The Implementation of Guaranteed and Intervention Prices on Food Security, 2024
  3. Yajun Wang, Shilin Luan, Sajid Ali, Raima Nazar, Muhammad Khalid Anser, The Puzzle of Food Inflation: Exploring the Asymmetric Nexus Between Economic Policy Uncertainty and Food Prices in the Expanded BRICS Countries, 2025
  4. FAO, The State of Food Security and Nutrition in the World, 2023
  5. Matthew MacLachlan, Carolyn Chelius, Gianna Short, Time -series methods for forecasting and modeling uncertainty in the food price outlook, 2022
  6. N. Selmi, S. Chaabene, N. Hachicha, Forecasting returns on a stock market using Artificial Neural Networks and GARCH family models: Evidence of stock market S&P500, 3rd International Conference on Management, Finance and Entrepreneurship, 2014
  7. David M. Chen, Benjamin Leon Bodirsky, Xiaoxi Wang, Jiaqi Xuan, Jan Philipp Dietrich, Alexander Popp, Hermann Lotze‐Campen, Future food prices will become less sensitive to agricultural market prices and mitigation costs, 2025
  8. I Sumertajaya, E Rohaeti, A Fitrianto, P Adi, W Ponco, Development of Food Commodity Price Forecasting Model as an Early Warning System with a Multivariate Time Series Clustering, 2024
  9. Sydney Balboni, Grace Ivey, Brett Storoe, John Cisler, Tyge Plater, Caitlyn Grant, Ella Bruce, Benjamin Paulson, NourishNet: Proactive Severity State Forecasting of Food Commodity Prices for Global Warning Systems, 2024
  10. NMF Rahman, MA Aziz, MM Rahman , Modeling on grass pea and mung bean pulse production in Bangladesh using ARIMA model , 2013
  11. Rotem Zelingher , Democratising Agricultural Commodity Price Forecasting: The AGRICAF Approach, 2024
  12. David Benavides, Sergio Segura, Antonio Ruiz -Cortés, Automated analysis of feature models 20 years later: A literature review, 2009
  13. Manik Arora, Gurinder Singh, Danish Ather, Naina Chaudhary, Rajneesh Kler, Forecasting Inbound Tourism in Uzbekistan: Leveraging AI and ARIMA Models for Economic Growth Insights, 2023
  14. Shashi Shekhar, Gowda, H Rahul, R Ravi , Crop Price Prediction , International Journal Science and Engineering Technology (IJRASET), pp 1174 -1177
  15. Herlina Jayadianti, Vynska Amalia Permadi, Partoyo Partoyo, LSTM forecast of volatile national strategic food commodities, Jurnal Infotel, pp 345 -351
  16. J Crespo Cuaresma, J Hlouskova, M Obersteiner , Agricultural commodity price dynamics and their determinants: A comprehensive econometric approach , Journal of Forecasting 40 (7), 1245 -1273 pp
  17. F.Muslimova, Prognozirovaniye makroekonomicheskix pokazateley Respubliki Uzbekistan s ispolzovaniyem modeli ARIMA, 2024
  18. O.Rikhsimbaev, A.Ishnazarov, S.Mamasoliyev, Comparison of ARIMA and Deep Learning Models for Forecasting the Consumer Price Index in Uzbekistan: Using R Packages, 2024
  19. Tanjim Mahmud, Nippon Datta, Rishita Chakma, Utpol Kanti Das, Mohammad Tarek Aziz, Musaddikul Islam, An Approach for Crop Prediction in Agriculture: Integrating Genetic Algorithms and Machine Learning, 2024

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.