CHAKANA SAVDONING BARQAROR RIVOJLANISHINI TA’MINLASHDA NARXNI SHAKLLANTIRISH STRATEGIYALARI

Tashkilotlar
a Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti image/svg+xml
b Xalqaro raqamli texnologiyalar va moliya instituti “Menejment” kafedrasi
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Annotatsiya

Maqolada talabning narx elastikligi, dinamik narxlash, isteʼmolchilarning moʻljal narxlari va aksiya narxlari nazariyalarini birlashtirgan kompleks yondashuv taklif etilgan. Empirik tahlilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining 2024-2026-yillar uchun ommaviy mavjud maʼlumotlari, xususan, Toshkentdagi chakana savdo aylanmasi boʻyicha oylik maʼlumotlar va tovarlar va xizmatlar narx koʻrsatkichlari qoʻllanildi. Narxlash muhitidagi oʻzgarishlar va savdo dinamikasi oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻrganish uchun mavsumiy va vaqtinchalik komponentlarni oʻz ichiga olgan regressiya modeli tuzildi. Toshkentda chakana savdo aylanmasi 2024-yildagi 105,3 trillion soʻmdan 2025-yilda 130,8 trillion soʻmga oshdi. Modelda narx indeksining joriy va kechiktirilgan oʻzgarishi koeffitsiyentlari manfiy boʻlsa-da, ular 5 foizlik darajada statistik ahamiyatga ega emas. Natijada bazaviy narx, elastiklik, raqobatchilar narxlari, ssenariylar va narx sinovidan iborat besh bosqichli narxlash modeli taklif etildi hamda chegirma faqat yalpi foydani saqlab qolgan holdagina iqtisodiy jihatdan oqlanishi asoslandi.

Kalit so'zlar

narxlash, savdo hajmi, narx elastikligi, dinamik narxlash, narx aksiyalari, yalpi foyda, chakana savdo


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bemmaor, A. C., & Mouchoux, D. (1991). Measuring the short-term effect of in-store promotion and retail advertising on brand sales: A factorial experiment. Journal of Marketing Research, 28(2), 202-214. https://doi.org/10.1177/002224379102800207
  2. Bolton, R. N. (1989). The relationship between market characteristics and promotional price elasticities. Marketing Science, 8(2), 153-169. https://doi.org/10.1287/mksc.8.2.153
  3. Fisher, M., Gallino, S., & Li, J. (2018). Competition-based dynamic pricing in online retailing: A methodology validated with field experiments. Management Science, 64(6), 2496-2514. https://doi.org/10.1287/mnsc.2017.2753
  4. Gupta, S. (1988). Impact of sales promotions on when, what, and how much to buy. Journal of Marketing Research, 25(4), 342-355. https://doi.org/10.1177/002224378802500402
  5. Kim, H., Zansler, M., & House, L. A. (2018). Retail promotion with price cut and the imperfect price responses of orange juice demand in the U.S. Agribusiness, 34(2), 363-376. https://doi.org/10.1002/agr.21523
  6. Leeflang, P. S. H., & Parreño-Selva, J. (2012). Cross-category demand effects of price promotions. Journal of the Academy of Marketing Science, 40(4), 572-586. https://doi.org/10.1007/s11747-010-0244-z
  7. Nijs, V. R., Dekimpe, M. G., Steenkamp, J.-B. E. M., & Hanssens, D. M. (2001). The category-demand effects of price promotions. Marketing Science, 20(1), 1-22. https://doi.org/10.1287/mksc.20.1.1.10197
  8. Pauwels, K., Hanssens, D. M., & Siddarth, S. (2002). The long-term effects of price promotions on category incidence, brand choice, and purchase quantity. Journal of Marketing Research, 39(4), 421-439. https://doi.org/10.1509/jmkr.39.4.421.19114
  9. Pesendorfer, M. (2002). Retail sales: A study of pricing behavior in supermarkets. The Journal of Business, 75(1), 33-66. https://doi.org/10.1086/323504
  10. Tellis, G. J. (1988). The price elasticity of selective demand: A meta-analysis of econometric models of sales. Journal of Marketing Research, 25(4), 331-341. https://doi.org/10.1177/002224378802500401
  11. Varian, H. R. (2014). Intermediate microeconomics: A modern approach (9th ed.). W. W. Norton & Company
  12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2026). Chakana savdo hajmi (oylar boʻyicha). SIAT statistik maʼlumotlar bazasi. https://siat.stat.uz/data/2699/?lang=en
  13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2026). Toshkent shahri boʻyicha barcha tovarlar va xizmatlar narxlari indeksi (oʻtgan oyga nisbatan). SIAT statistik maʼlumotlar bazasi. https://siat.stat.uz/data/4599/?lang=en
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2026). Oʻzbekiston Respublikasida isteʼmol narxlari indeksi (2025-yil dekabr): press-reliz. https://stat.uz/img/press-relizlar/press-reliz-ipts-za-dekabr-2025-eng_p16989.pdf
  15. Ergashev, S. (2025). The impact of dynamic pricing on Uzbekistanʼs economy. Central Asian Journal of Economics and Management, 2(2), 4-6. https://cajem-science.org/index.php/journal/article/view/105
  16. Khurramov, E. (2026). The effect of discount policy, delivery service, and competition density on the financial performance of a retail chain: A panel-data econometric analysis. Journal of International Finance and Accounting. https://interfinance.tsue.uz/?p=5953

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.