Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

I-SEKSIYA - GLOBAL VA MINTAQAVIY BARQAROR RIVOJLANISHNING SIYOSATI, TAJRIBA VA STRATEGIYALARINI MUHOKAMA QILISH

BARQAROR RIVOJLANISHNING GLOBAL VA MILLIY MAQSADLARIGA ERISHISHDA BIOIQTISODIYOTNING ROLI VA AMALIY AHAMIYATI

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2020 Betlar 59-71

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Oripov Maxmud Ashurovich
Tashkilot
Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2030-yilgacha boʻlgan Barqaror rivojlanish maqsadlari (BRM) hamda Oʻzbekistonning milliy BRMlariga erishishda bioiqtisodiyotning oʻrni va amaliy ahamiyati tadqiq etilgan. Bioiqtisodiyot tushunchasining nazariy evolyutsiyasi hamda uning “yashil” va sirkulyar iqtisodiyot bilan oʻzaro nisbati tizimlashtirilgan. Global karbonat angidrid (CO₂) chiqindilari, Yevropa Ittifoqi bioiqtisodiyotining makroiqtisodiy koʻrsatkichlari, shuningdek, Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligi, qayta tiklanuvchi energetika va maishiy chiqindilar bilan bogʻliq 2024-2025-yillar maʼlumotlari qiyosiy tahlil qilingan. Bioiqtisodiyotning beshta tarmogʻi va toʻqqizta BRM oʻrtasidagi bogʻliqlik matritsasi asosida sohaning eng kuchli taʼsiri BRM-13 (iqlim oʻzgarishiga qarshi kurash), BRM-8 (munosib mehnat va iqtisodiy oʻsish) va BRM-12 (masʼuliyatli isteʼmol va ishlab chiqarish) maqsadlariga toʻgʻri kelishi aniqlangan. Tadqiqot natijalariga koʻra, Oʻzbekistonda bioiqtisodiyotni rivojlantirishning huquqiy-institutsional asoslari shakllangan boʻlsa-da, sohaga oid alohida milliy strategiya, statistik oʻlchov tizimi va organik chiqindilarni qayta ishlash infratuzilmasi yetarli emas. Milliy bioiqtisodiyot strategiyasini ishlab chiqish, bioiqtisodiyotni statistik hisobga olish, dehqon va fermer xoʻjaliklarida biogaz texnologiyalarini keng joriy etish hamda hududiy bioiqtisodiy klasterlarni tashkil etishga oid taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar

bioiqtisodiyot, barqaror rivojlanish maqsadlari, sirkulyar iqtisodiyot, “yashil” iqtisodiyot, biomassa, qayta tiklanuvchi energiya, chiqindilarni qayta ishlash, Oʻzbekiston

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. BioEcUz Consortium. (n.d.). In-depth analysis on the bioeconomy main stakeholders and systems: Joint report - overview (D1.1). Project “New Masterʼs Degree Curricula for Sustainable Bioeconomy in Uzbekistan” (No. 619294-EPP-1- 2020-1-LV-EPPKA2-CBHE-JP). https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13349_2_BFBE1DCE54A4AA76072D35DE1D331EE1B06F5D4E.pdf
  2. Birner, R. (2018). Bioeconomy concepts. In I. Lewandowski (Ed.), Bioeconomy: Shaping the transition to a sustainable, biobased economy (pp. 17-38). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-68152-8_3
  3. Bugge, M. M., Hansen, T., & Klitkou, A. (2016). What is the bioeconomy? A review of the literature. Sustainability, 8(7), 691. https://doi.org/10.3390/su8070691
  4. Business Insider. (n.d.). Natural gas price. https://markets.businessinsider.com/commodities/natural-gas-price
  5. DʼAmato, D., Droste, N., Allen, B., Kettunen, M., Lähtinen, K., Korhonen, J., Leskinen, P., Matthies, B. D., & Toppinen, A. (2017). Green, circular, bio economy: A comparative analysis of sustainability avenues. Journal of Cleaner Production, 168, 716-734. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.09.053
  6. Danyliuk, V., Riepina, I., Shafalyuk, O., Kovylina, M., & Nitsenko, V. (2020). Functional and investment strategies of technical development of enterprises. Naukovyi Visnyk Natsionalnoho Hirnychoho Universytetu, (3), 115-121. https://doi.org/10.33271/nvngu/2020-3/115
  7. Dyadik, V. V., Masloboev, V. A., & Klyuchnikova, E. M. (2023). Conceptualizing environmental policy: An analysis of Russian and international scientific discourse and national Arctic development priorities. The North and the Market: Forming the Economic Order, (1), 7-34
  8. European Commission. (2018). A sustainable bioeconomy for Europe: Strengthening the connection between economy, society and the environment (COM(2018) 673 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52018DC0673
  9. European Commission. (2025). Communication from the Commission on the EU bioeconomy strategy (COM(2025) 960 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025DC0960
  10. FAO. (2025). Sustainable bioeconomy for agrifood systems transformation: Dashboard on bioeconomy strategies updated. https://www.fao.org/in-action/sustainable-and-circular-bioeconomy/resources/news/details/en/c/1754802/
  11. Filatov, S., & Filatova, V. (2023). Clusters as an instrument of economic development of Ukrainian regions. Scientific Notes of the University “KROK”, 4(72), 102-110. https://doi.org/10.31732/2663-2209-2023-72-102-110
  12. Georgescu-Roegen, N. (1971). The entropy law and the economic process. Harvard University Press
  13. Global Carbon Project. (2025). Fossil fuel CO₂ emissions hit record high in 2025. https://globalcarbonbudget.org/fossil-fuel-co2-emissions-hit-record-high-in-2025/
  14. Gomez San Juan, M. (2024). The bioeconomy toolbox: A guide to support the development of sustainable bioeconomy strategies and policies. FAO. https://openknowledge.fao.org/items/56b864d8-c780-4f8f-861d-d5c2dc88b05d
  15. Heimann, T. (2019). Bioeconomy and SDGs: Does the bioeconomy support the achievement of the SDGs? Earthʼs Future, 7(1), 43-57. https://doi.org/10.1029/2018EF001014
  16. Kostiukevych, R., Mishchuk, H., Zhidebekkyzy, A., Nakonieczny, J., & Akimov, O. (2020). The impact of European integration processes on the investment potential and institutional maturity of rural communities. Economics and Sociology, 13(3), 46-63. https://doi.org/10.14254/2071-789X.2020/13-3/3
  17. Kun.uz. (2025, April 19). Uzbekistan aims to generate 54% of electricity from renewable sources by 2030. https://kun.uz/en/news/2025/04/19/uzbekistan-aims-to-generate-54-of-electricity-from-renewable-sources-by-2030
  18. Kursiv Media. (2025, December 17). Inside Uzbekistanʼs green energy shift: The defining achievements of 2025. https://uz.kursiv.media/en/2025-12-17/uzbekistan-green-energy/
  19. Lasarte-López, J., & Mʼbarek, R. (2025). The EU bioeconomy at a glance: Focus on economic value added, employment and innovation (JRC143759). European Commission, Joint Research Centre. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC143759
  20. OECD. (2009). The bioeconomy to 2030: Designing a policy agenda. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264056886-en
  21. Ronzon, T., Piotrowski, S., Tamošiūnas, S., Dammer, L., Carus, M., & Mʼbarek, R. (2020). Developments of economic growth and employment in bioeconomy sectors across the EU. Sustainability, 12(11), 4507. https://doi.org/10.3390/su12114507
  22. Ronzon, T., & Sanjuán, A. I. (2020). Friends or foes? A compatibility assessment of bioeconomy-related Sustainable Development Goals for European policy coherence. Journal of Cleaner Production, 254, 119832. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119832
  23. Sachs, J. D., Lafortune, G., Fuller, G., & Iablonovski, G. (2025). Financing sustainable development to 2030 and mid-century: Sustainable Development Report 2025. SDSN; Dublin University Press. https://doi.org/10.25546/111909
  24. Statbase. (2026). Carbon dioxide emissions [Data set]. https://statbase.ru/datasets/environment/carbon-dioxide-emissions/
  25. Stroyev, V. V., Aleshnikova, V. I., & Svistunov, V. M. (2024). Problems of theory and practice of managing regional economic security. Region: Systems, Economics, Management, (1), 35-44. https://doi.org/10.22394/1997-4469-2024-64-1-35-44
  26. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). https://docs.un.org/en/A/RES/70/1
  27. Азия-Плюс. (2021, 27 августа). В Узбекистане запустили первую солнечную электростанцию. https://asiaplustj.info/ru/news/centralasia/20210827/v-uzbekistane-zapustili-pervuyu-solnechnuyu-elektrostantsiyu
  28. Ахмедов, Т. М. (2021). Узбекистан в системе глобального рейтинга ЦУР. Экономика и туризм, (1), 35-38
  29. Базылева, М. А. (2024). Дифференциация регионов и политика выравнивания социально-экономического развития Российской Федерации. Экономика и парадигма нового времени, (1), 5-19
  30. Белов, В. И. (2024). Оценка устойчивого развития регионов России. Общество: политика, экономика, право, (1), 84-89
  31. Низамов, А. Б. (1993). Экономический механизм восстановления эквивалентности обмена между сельскохозяйственными и промышленными отраслями (на примере Бухарской области Узбекистана) [Автореферат диссертации к.э.н.]. Москва
  32. Рузметов, Б. (1997). Комплексное развитие региона в условиях углубления экономических реформ [Автореферат диссертации д.э.н.]. Ташкент
  33. Эгамбердиев, Ф. Т., Каюмов, А. А., Умаров, А. Т., & Муминов, Н. Г. (2019). Социально-экономическое положение территорий: международный опыт и перспективы развития [Коллективная монография]. Рокета
  34. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevral PF-4947-son “Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/3107036
  35. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvar PF-60-son “2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5841063
  36. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16-fevral 2026-yil PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-8050769
  37. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-mart PF-56-son “Chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada takomillashtirish hamda kompleks tizimlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/7445858
  38. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-aprel PQ-4291-son “2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4291729
  39. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining «yashil» iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
  40. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 20-oktyabr 841- son “2030-yilgacha boʻlgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalarni amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4013356
  41. Kun.uz. (2025, 27-oktyabr). Muammolar girdobidagi Toshkent. Yechim bormi? https://kun.uz/news/2025/10/27/muammolar-girdobidagi-toshkent-yechim-bormi
  42. Madraximov, U. A. (2017). Oʻzbekistonda barqaror iqtisodiy oʻsish sifatini oshirish yoʻllari [Iqtisodiyot fanlari doktori dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent
  43. Mirziyoyev, Sh. M. (2022, 20-dekabr). Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va Oʻzbekiston xalqiga Murojaatnomasi. Review.uz. https://review.uz/uz/post/ozbekiston-respublikasi-prezidenti-shavkat-mirziyoyevning-2023-yil-uchun-murojaatnomasi-toliq-matn
  44. Olimjonov, O. O. (2017). Oʻzbekiston hududlari barqaror rivojlanishiga toʻsqinlik qilayotgan muammolar va nomutanosibliklar. IFMR
  45. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026a). Gross domestic product of the Republic of Uzbekistan: January-December 2025 [Press-reliz]. https://stat.uz/img/news/analitika-vvp_eng_p32560.pdf
  46. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026b). Socio- economic situation of the Republic of Uzbekistan: January-December 2025. https://stat.uz/img/news/4_-talil-2025-j_-yanvar-dekabr-angl-_p47537.pdf
  47. Umarov, A. T. (2024). Mintaqalarni barqaror iqtisodiy rivojlantirish mexanizmini takomillashtirish [Iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent
  48. Valiyev, B. B. (2021). Oʻzbekistonda hududlar iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishda investitsiya salohiyatini oshirish mexanizmi [Iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent
  49. Yavmutov, D. Sh. (2024). “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish sharoitida mintaqa iqtisodiyotini barqaror rivojlantirish metodologiyasini takomillashtirish (Buxoro viloyati misolida) [Iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati]. Buxoro

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.