Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

I-SEKSIYA - GLOBAL VA MINTAQAVIY BARQAROR RIVOJLANISHNING SIYOSATI, TAJRIBA VA STRATEGIYALARINI MUHOKAMA QILISH

XALQARO EKOLOGIK STANDARTLAR VA ULARNING MILLIY BIOIQTISODIYOT TIZIMLARIGA INTEGRATSIYALASHUVI

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2026 Betlar 130-146

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Kadirova Maraljon Matyakubovna a , Fayzulloyev Quvonchbek Salohiddin oʻgʻli b
Tashkilotlar
a Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
b Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada xalqaro ekologik standartlashtirish tizimining shakllanish bosqichlari va ularning milliy bioiqtisodiyot institutlariga integratsiyalashuv mexanizmlari tahlil qilingan. ISO 14000 seriyasi standartlari, Yevropa Ittifoqining bioiqtisodiyot strategiyasi, Yevropa Ittifoqi taksonomiyasi, shuningdek Biologik xilma-xillik toʻgʻrisidagi konvensiya va unga tegishli protokollar misolida xalqaro amaliyot koʻrib chiqilgan. Tadqiqotda qiyosiy-huquqiy tahlil, xalqaro tashkilotlarning ochiq statistik maʼlumotlarini umumlashtirish va milliy meʼyoriy-huquqiy bazaning kontent-tahlili usullari qoʻllanilgan. Tadqiqot davomida Oʻzbekistonning “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi va biologik xilma-xillikni saqlash strategiyasi tahlil qilinib, mavjud meʼyoriy-huquqiy bazadagi boʻshliqlar - jumladan, genetik resurslardan foydalanish boʻyicha Nagoya protokoliga qoʻshilmaganlik, milliy “yashil” taksonomiyaning va majburiy issiqxona gazlari monitoring tizimining yoʻqligi - aniqlangan. Maqola yakunida xalqaro standartlarni milliy amaliyotga bosqichma-bosqich moslashtirish boʻyicha besh bosqichli protsedura taklif etilgan.

Kalit so'zlar

ekologik standartlashtirish, bioiqtisodiyot, ISO 14000, Yevropa Ittifoqi taksonomiyasi, “yashil” iqtisodiyot, biologik xilma-xillik, barqaror rivojlanish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Böcher, M., Töller, A. E., Perbandt, D., Beer, K., & Vogelpohl, T. (2020). Research trends: Bioeconomy politics and governance. Forest Policy and Economics, 118, 102219. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2020.102219
  2. Dietz, T., Börner, J., Förster, J. J., & von Braun, J. (2018). Governance of the bioeconomy: A global comparative study of national bioeconomy strategies. Sustainability, 10(9), 3190. https://doi.org/10.3390/su10093190
  3. European Bioeconomy Network. (2025). European Commission adopts new EU Bioeconomy Strategy to boost green growth, competitiveness and resilience in Europe. https://eubionet.eu/european-commission-adopts-new-eu-bioeconomy-strategy-to-boost-green-growth-competitiveness-and-resilience-in-europe/
  4. European Commission. (n.d.). Bioeconomy strategy. Directorate-General for Environment. https://environment.ec.europa.eu/strategy/bioeconomy-strategy_en
  5. European Commission. (2020). A new Circular Economy Action Plan: For a cleaner and more competitive Europe (COM/2020/98 final). EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020DC0098
  6. European Commission. (2022). Report COM/2022/283: EU Bioeconomy Strategy progress report. Knowledge4Policy. https://knowledge4policy.ec.europa.eu/publication/report-com/2022/283-eu-bioeconomy-strategy-progress-report-european-bioeconomy-policy_en
  7. European Parliament and Council. (2020). Regulation (EU) 2020/852 of 18 June 2020 on the establishment of a framework to facilitate sustainable investment. EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32020R0852
  8. Forest Stewardship Council. (n.d.). About us. https://fsc.org/en/about-us
  9. Global Reporting Initiative. (n.d.). About GRI. https://www.globalreporting.org/about-gri/
  10. Gottinger, A., Ladu, L., & Blind, K. (2023). Standardisation in the context of science and regulation: An analysis of the bioeconomy. Environmental Science & Policy, 147, 188-200. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2023.06.013
  11. Gould, H., Kelleher, L., & OʼNeill, E. (2023). Trends and policy in bioeconomy literature: A bibliometric review. EFB Bioeconomy Journal, 3, 100047. https://doi.org/10.1016/j.bioeco.2023.100047
  12. Green Finance Platform. (n.d.). Regulation (EU) 2020/852 on the establishment of a framework to facilitate sustainable investment. https://www.greenfinanceplatform.org/policies-and-regulations/regulation-eu-2020852-establishment-framework-facilitate-sustainable
  13. International Organization for Standardization. (2015). ISO 14001:2015. Environmental management systems - Requirements with guidance for use. ISO. https://www.iso.org/standard/60857.html
  14. International Organization for Standardization. (2018). ISO 14064-1:2018. Greenhouse gases - Part 1: Specification with guidance at the organization level for quantification and reporting of greenhouse gas emissions and removals. ISO. https://www.iso.org/standard/66453.html
  15. International Organization for Standardization. (2024). ISO 14001:2015/Amd 1:2024. Climate action changes. ISO. https://www.iso.org/standard/88209.html
  16. International Organization for Standardization. (n.d.). ISO 14001 explained. https://www.iso.org/home/insights-news/resources/iso-14001-explained.html
  17. ISO-Library. (n.d.). ISO 14040:2006. Life cycle assessment - Principles and framework. https://iso-library.com/standard/14040/
  18. ISO-Library. (n.d.). ISO 14044. Life cycle assessment - Requirements and guidelines. https://iso-library.com/standard/14044/
  19. Société Générale Securities Services. (n.d.). What is the Taxonomy regulation? https://www.securities-services.societegenerale.com/en/insights/views/news/taxonomy/
  20. UNFCCC. (n.d.). Paris Agreement - Status of ratification. https://unfccc.int/process/the-paris-agreement/status-of-ratification
  21. UNFCCC. (n.d.). Uzbekistan - Party profile. https://unfccc.int/ru/node/61233
  22. Vogelpohl, T. (2023). Understanding the bioeconomy through its instruments: Standardizing sustainability, neoliberalizing bioeconomies? Sustainability Science, 18(2), 583-597. https://doi.org/10.1007/s11625-022-01256-2
  23. Wikipedia. (n.d.). Global Reporting Initiative. https://en.wikipedia.org/wiki/Global_Reporting_Initiative
  24. Wikipedia. (n.d.). Nagoya Protocol. https://en.wikipedia.org/wiki/Nagoya_Protocol
  25. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
  26. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 30-oktyabr PF-5863-son “2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/4574008
  27. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabr PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/6303230
  28. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 11-iyun 484-son “2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida biologik xilma-xillikni saqlash strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4372839
  29. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 11-may 275-son “Biologik xilma-xillik haqidagi Konvensiyaning bioxavfsizlik boʻyicha Kartaxena protokoli qoidalarini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4808869
  30. Joʻrayev, T. T., & Jumanov, D. (2018). Oʻzbekistonda yashil iqtisodiyotni rivojlanish imkoniyatlari va istiqbollari. In “Jahonda barqaror iqtisodiy rivojlanish konsepsiyalarini amalga oshirish mexanizmi va dastaklari” Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. Universitet
  31. Matyakubovna, K. M. (2024). Development of international certification and standardization systems in Uzbekistan. American Journal of Education and Learning, 4(1), 60-67
  32. Matyakubovna, K. M., & Kamolovna, S. F. (2024). Oʻzbekistonda yashil iqtisodiyotni joriy etishning imkoniyatlari va rivojlantirish istiqbollari. Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting, 4(07), 214-221
  33. Matyakubovna, M. K., & Ozodbek, I. (2024). Corporate culture and leadership styles: A comparative analysis of Western and Eastern management. Journal of Multidisciplinary Bulletin, 8(3), 126-133
  34. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi. (n.d.). Xalqaro konvensiyalar roʻyxati. https://eco.gov.uz/en/site/page?numer=103
  35. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi. (2021). Xalqaro biologik xilma-xillik kunini nishonlash doirasidagi davra suhbati materiallari. http://www.uznature.uz/en/site/news?id=1499
  36. Oʻzbekistonning “yashil iqtisodiy strategiyasi” va uni amalga oshirishning asosiy yoʻnalishlari. (2023). ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/376050146
  37. Vaxabov, A. V., & Xajibakiyev, Sh. X. (n.d.). “Yashil” iqtisodiyot asosida barqaror iqtisodiy oʻsishni taʼminlashning nazariy va amaliy jihatlari. “XXI asr: fan va taʼlim masalalari” ilmiy elektron jurnali
  38. Yormonqulova, N. (2024). Iqtisodiy oʻsish omillarini takomillashtirish va barqaror rivojlanishga erishish. Qoʻqon universiteti xabarnomasi, 10(10), 109-112

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.