ПРОБЛЕМЫ УПРАВЛЕНИЯ ТВЁРДЫМИ БЫТОВЫМИ ОТХОДАМИ И ПУТИ ИХ РЕШЕНИЯ В КАЗАХСТАНЕ

Tashkilotlar
a к.э.н., ассоц. проф кафедры экономики и международного бизнеса Карагандинский исследовательский университет имени академика Е.А Букетова, г. Караганда
b магистрант 2-го года обучения по образовательной программе «Деловое администрирование» Карагандинский исследовательский университет имени академика Е.А Букетова, г. Караганда
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Annotatsiya

Maqolada Qozogʻiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilarni boshqarishning asosiy muammolari koʻrib chiqilgan va ularni hal etish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqolaning dolzarbligi chiqindilar hosil boʻlish hajmining oʻsishi, saralash va qayta ishlash darajasining yetarli emasligi, chiqindilarni yigʻish, tashish va koʻmish bilan bogʻliq muammolar bilan izohlanadi. Asosiy eʼtibor chiqindilarni saralash tizimini rivojlantirish, ikkilamchi xomashyoni qayta ishlashni kengaytirish, infratuzilmani takomillashtirish va davlat tomonidan tartibga solishni kuchaytirishga qaratilgan. Axborot bazasini Qozogʻiston Respublikasi Milliy statistika byurosi hamda Ekologiya va tabiiy resurslar vazirligining 2021-2025-yillarga oid maʼlumotlari tashkil etdi. Kommunal chiqindilar hajmi 36,4 foizga oshgani holda saralangan chiqindilar miqdori atigi 28,8 foizga koʻpaygani, saralash ulushi esa 29,7 foizdan 28,1 foizga kamaygani koʻrsatildi, bu esa poligonlarga tushadigan yuklamani yuqoriligicha saqlab qolmoqda. Yondashuvlar va muammolar tahlili asosida iqtisodiy va ekologik, shuningdek, texnologik va tashkiliy omillarni oʻz ichiga olgan kompleks, koʻp omilli yondashuv zarurligi haqida xulosa qilindi.

Kalit so'zlar

qattiq maishiy chiqindilar, chiqindilarni boshqarish, chiqindilarni qayta ishlash, alohida yigʻish, chiqindi poligonlari, aylanma iqtisodiyot, ekologik barqarorlik, Qozogʻiston


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abylkhani, B., Aiymbetov, B., Yagofarova, A., Tokmurzin, D., Venetis, C., Poulopoulos, S., Sarbassov, Y., & Inglezakis, V. J. (2019). Seasonal characterisation of municipal solid waste from Astana city, Kazakhstan: Composition and thermal properties of combustible fraction. Waste Management & Research, 37(12), 1271- 1281. https://doi.org/10.1177/0734242X19875503
  2. Guerrero, L. A., Maas, G., & Hogland, W. (2013). Solid waste management challenges for cities in developing countries. Waste Management, 33(1), 220-232. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2012.09.008
  3. Inglezakis, V. J., Moustakas, K., Khamitova, G., Tokmurzin, D., Sarbassov, Y., Rakhmatulina, R., Serik, B., Abikak, Y., & Poulopoulos, S. G. (2018). Current municipal solid waste management in the cities of Astana and Almaty of Kazakhstan and evaluation of alternative management scenarios. Clean Technologies and Environmental Policy, 20(3), 503-516. https://doi.org/10.1007/s10098-018-1502-x
  4. Kaza, S., Yao, L. C., Bhada-Tata, P., & Van Woerden, F. (2018). What a waste 2.0: A global snapshot of solid waste management to 2050. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1329-0
  5. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  6. Wilson, D. C., Rodic, L., Scheinberg, A., Velis, C. A., & Alabaster, G. (2012). Comparative analysis of solid waste management in 20 cities. Waste Management & Research, 30(3), 237-254. https://doi.org/10.1177/0734242X12437569
  7. Бекжанов Д. Проблемы и перспективы утилизации твердых бытовых отходов в Республике Казахстан // Journal of Actual Problems of Jurisprudence. - 2018. - Т. 81, № 1. - С. 226-233
  8. Бюро национальной статистики Республики Казахстан [Электронный цифровой ресурс]. - Режим доступа: https://stat.gov.kz
  9. Казахстанская ассоциация по управлению отходами «KazWaste». В Республике Казахстан впервые разработан профессиональный стандарт в сфере управления отходами. - 2026. - Режим доступа: https://kaz-waste.kz/blog/index.php?ELEMENT_ID=941
  10. Калиаскарова З.К., Алиева Ж.Н., Иканова А.С. Проблемы управления твердыми бытовыми отходами в городе Алматы // Journal of Geography and Environmental Management. - 2016. - Т. 42, № 1. - Режим доступа: https://bulletin-geography.kaznu.kz/index.php/1-geo/article/view/309
  11. Кузнецова Е.А., Сәбит Ш.С., Минжанова Г.М., Хамитова К.Х. Оценка эффективности системы управления твердыми бытовыми отходами в Алматы с учетом международного опыта // Гидрометеорология и экология. - 2025. - № 1 (116). - С. 77-90. https://doi.org/10.54668/2789-6323-2025-116-1-77-90
  12. Министерство экологии и природных ресурсов Республики Казахстан. В Министерстве экологии подвели итоги // Официальный материал Министерства экологии. - 2025
  13. Министерство экологии и природных ресурсов Республики Казахстан. Встречи в регионах. Семей // Материал Министерства экологии. - 2024. - Режим доступа: https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/854702?lang=ru
  14. Министерство экологии и природных ресурсов Республики Казахстан. Доля сортировки и переработки ТБО в разрезе регионов за 2025 год // Официальные данные. - Режим доступа: https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/documents/details/1007573
  15. Министерство экологии и природных ресурсов Республики Казахстан. Итоги полугодия: экологический контроль, охрана окружающей среды и сохранение биоразнообразия // Официальный материал Министерства экологии. - 2024. - Режим доступа: https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/819287?lang=ru
  16. Управление природных ресурсов и регулирования природопользования Кызылординской области. Выполненные работы за 12 месяцев 2024 года // Официальный материал. - 2024. - Режим доступа: https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-tabigat/press/article/details/191685
  17. Концепция управления всеми видами отходов в Республике Казахстан на 2026-2030 годы, утвержденная постановлением Правительства Республики Казахстан от 31 декабря 2025 г. № 1201. https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2500001201
  18. Решение Карагандинского городского маслихата от 26 февраля 2025 г. № 229 «Программа по управлению коммунальными отходами города Караганды на 2025-2029 годы». https://adilet.zan.kz/rus/docs/G25KA00229M

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.