ГЛОБАЛЬНЫЕ И РЕГИОНАЛЬНЫЕ ПРИОРИТЕТЫ РАЗВИТИЯ БИОЭКОНОМИКИ: ВОЗМОЖНОСТИ ФОРМИРОВАНИЯ МОДЕЛИ ГОРНОЙ БИОЭКОНОМИКИ КЫРГЫЗСТАНА
Tashkilotlar
a
кандидат экономических наук, ВАК КР Институт Экономики, бизнеса и менеджмента Ошский государственный университет Ош, Кыргызская Республика
b
магистрант 2 курса профиля «Экономика и управление на предприятии» институт «Экономики, бизнеса и менеджмента» Ошский государственный университет
Annotatsiya
Maqolada bioiqtisodiyotni anʼanaviy iqtisodiy rivojlanish modelini transformatsiya qilishning istiqbolli yoʻnalishlaridan biri sifatida shakllantirishning zamonaviy global va mintaqaviy tendensiyalari koʻrib chiqiladi. Biologik resurslardan yanada samarali foydalanishga oʻtishning barqarorlik, aylanma iqtisodiyot tamoyillari, biologik xilma-xillikni saqlash, iqlim oʻzgarishiga moslashish va qoʻshilgan qiymat yaratishga asoslangan zarurati asoslab beriladi. Markaziy Osiyoda bioiqtisodiyotni rivojlantirishning oʻziga xos xususiyatlari va ularni Qirgʻiziston Respublikasida amalga oshirish imkoniyatlariga alohida eʼtibor qaratiladi. Qirgʻizistonning tabiiyresurs, agrar, biologik va ijtimoiy-iqtisodiy salohiyatini tahlil qilish asosida “togʻ bioiqtisodiyoti modeli”ni shakllantirish milliy rivojlanishning istiqbolli yoʻnalishi sifatida taklif etiladi. Ustuvor yoʻnalishlar sifatida barqaror qishloq xoʻjaligi, yaylov va oʻrmon resurslaridan oqilona foydalanish, biologik xomashyoni qayta ishlash, bioenergetika, biotexnologiyalar, biologik xilma-xillikni saqlash, ekotizim xizmatlarini rivojlantirish hamda bioiqtisodiyotga asoslangan turizm belgilangan. Markaziy Osiyo mamlakatlari oʻrtasida bioiqtisodiyot sohasidagi davlatlararo hamkorlikni kengaytirish, jumladan, ilmiy-texnologik hamkorlikni rivojlantirish, transchegaraviy qiymat zanjirlarini shakllantirish, innovatsiyalar almashinuvi va kadrlar tayyorlashni kuchaytirish zarurligi asoslab beriladi.Kalit so'zlar
bioiqtisodiyot, yashil iqtisodiyot, tabiiy kapital, aylanma iqtisodiyot, biologik xilma-xillik, Qirgʻiziston, Markaziy Osiyo, mintaqaviy hamkorlik
Foydalanilgan adabiyotlar
- Bianchi, M., Cascavilla, A., Clavell Diaz, J., Ladu, L., Palacino Blazquez, B., Pierre, M., Staffieri, E., & Yilan, G. (2024). Circular bioeconomy: A review of empirical practices across implementation scales. Journal of Cleaner Production, 477, 143816. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.143816
- Bugge, M. M., Hansen, T., & Klitkou, A. (2016). What is the bioeconomy? A review of the literature. Sustainability, 8(7), 691. https://doi.org/10.3390/su8070691
- Calicioglu, Ö. (2024). Linking bioeconomy with sustainable development goals: Identifying and monitoring socio-ecological opportunities and challenges of bioeconomy. In Biodiversity and bioeconomy: Status quo, challenges, and opportunities (pp. 47-59). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-95482-2.00003-1
- Ferraz, D., & Pyka, A. (2024). Circular economy, bioeconomy, and sustainable development goals: A systematic literature review. Environmental Science and Pollution Research, 31, 16434-16458. https://doi.org/10.1007/s11356-023-29632-0
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-a). Bioeconomy for sustainable food and agriculture. FAO. https://www.fao.org/bioeconomy/en
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-b). Bioenergy. Bioeconomy for sustainable food and agriculture. FAO. https://www.fao.org/bioeconomy/thematic-areas/topics/bioenergy/en
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-c). Biotechnology. Bioeconomy for sustainable food and agriculture. FAO. https://www.fao.org/bioeconomy/thematic-areas/topics/biotechnology/en
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-d). Country report on the state of plant genetic resources for food and agriculture: Kyrgyzstan. FAO
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2019). The state of the world’s biodiversity for food and agriculture. FAO
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2021). The state of food and agriculture 2021: Making agrifood systems more resilient to shocks and stresses. FAO
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2025a). Kyrgyzstan: Regional technical platform on green agriculture. FAO
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2025b). Making sustainable bioeconomies a reality in Europe and Central Asia. FAO
- McCormick, K., & Kautto, N. (2013). The bioeconomy in Europe: An overview. Sustainability, 5(6), 2589-2608. https://doi.org/10.3390/su5062589
- Mesa, J. A., Sierra-Fontalvo, L., Ortegon, K., & Gonzalez-Quiroga, A. (2024). Advancing circular bioeconomy: A critical review and assessment of indicators. Sustainable Production and Consumption, 46, 324-342. https://doi.org/10.1016/j.spc.2024.03.006
- Proestou, M., Schulz, N., & Feindt, P. H. (2024). A global analysis of bioeconomy visions in governmental bioeconomy strategies. Ambio, 53, 376-388. https://doi.org/10.1007/s13280-023-01958-6
- Stephenson, P. J., & Damerell, A. (2022). Bioeconomy and circular economy approaches need to enhance the focus on biodiversity to achieve sustainability. Sustainability, 14(17), 10643. https://doi.org/10.3390/su141710643
- United Nations Economic Commission for Europe. (n.d.). Energy-water-land use nexus in Central Asia (2024-2028). UNECE
- United Nations Economic Commission for Europe. (2025). Cooperation on shared rivers in Central Asia is on the rise, but lags behind for transboundary aquifers. UNECE
- United Nations Economic Commission for Europe. (2025-2026). Nature- based solutions for Central Asia. UNECE
- United Nations Economic Commission for Europe. (2026). Assessment of ecological priorities in Central Asia. UNECE
- Указ Президента Кыргызской Республики от 5 июня 2025 г. № 178 «Национальная программа развития Кыргызской Республики до 2030 года». Бишкек, 2025
- Постановление Кабинета Министров Кыргызской Республики от 1 сентября 2025 г. № 544 «Об утверждении Программы развития зелёной экономики в Кыргызской Республике до 2029 года». Бишкек, 2025
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.