ГЛОБАЛЬНЫЕ И РЕГИОНАЛЬНЫЕ ПРИОРИТЕТЫ РАЗВИТИЯ БИОЭКОНОМИКИ: ВОЗМОЖНОСТИ ФОРМИРОВАНИЯ МОДЕЛИ ГОРНОЙ БИОЭКОНОМИКИ КЫРГЫЗСТАНА

Tashkilotlar
a кандидат экономических наук, ВАК КР Институт Экономики, бизнеса и менеджмента Ошский государственный университет Ош, Кыргызская Республика
b магистрант 2 курса профиля «Экономика и управление на предприятии» институт «Экономики, бизнеса и менеджмента» Ошский государственный университет
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Annotatsiya

Maqolada bioiqtisodiyotni anʼanaviy iqtisodiy rivojlanish modelini transformatsiya qilishning istiqbolli yoʻnalishlaridan biri sifatida shakllantirishning zamonaviy global va mintaqaviy tendensiyalari koʻrib chiqiladi. Biologik resurslardan yanada samarali foydalanishga oʻtishning barqarorlik, aylanma iqtisodiyot tamoyillari, biologik xilma-xillikni saqlash, iqlim oʻzgarishiga moslashish va qoʻshilgan qiymat yaratishga asoslangan zarurati asoslab beriladi. Markaziy Osiyoda bioiqtisodiyotni rivojlantirishning oʻziga xos xususiyatlari va ularni Qirgʻiziston Respublikasida amalga oshirish imkoniyatlariga alohida eʼtibor qaratiladi. Qirgʻizistonning tabiiyresurs, agrar, biologik va ijtimoiy-iqtisodiy salohiyatini tahlil qilish asosida “togʻ bioiqtisodiyoti modeli”ni shakllantirish milliy rivojlanishning istiqbolli yoʻnalishi sifatida taklif etiladi. Ustuvor yoʻnalishlar sifatida barqaror qishloq xoʻjaligi, yaylov va oʻrmon resurslaridan oqilona foydalanish, biologik xomashyoni qayta ishlash, bioenergetika, biotexnologiyalar, biologik xilma-xillikni saqlash, ekotizim xizmatlarini rivojlantirish hamda bioiqtisodiyotga asoslangan turizm belgilangan. Markaziy Osiyo mamlakatlari oʻrtasida bioiqtisodiyot sohasidagi davlatlararo hamkorlikni kengaytirish, jumladan, ilmiy-texnologik hamkorlikni rivojlantirish, transchegaraviy qiymat zanjirlarini shakllantirish, innovatsiyalar almashinuvi va kadrlar tayyorlashni kuchaytirish zarurligi asoslab beriladi.

Kalit so'zlar

bioiqtisodiyot, yashil iqtisodiyot, tabiiy kapital, aylanma iqtisodiyot, biologik xilma-xillik, Qirgʻiziston, Markaziy Osiyo, mintaqaviy hamkorlik


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bianchi, M., Cascavilla, A., Clavell Diaz, J., Ladu, L., Palacino Blazquez, B., Pierre, M., Staffieri, E., & Yilan, G. (2024). Circular bioeconomy: A review of empirical practices across implementation scales. Journal of Cleaner Production, 477, 143816. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.143816
  2. Bugge, M. M., Hansen, T., & Klitkou, A. (2016). What is the bioeconomy? A review of the literature. Sustainability, 8(7), 691. https://doi.org/10.3390/su8070691
  3. Calicioglu, Ö. (2024). Linking bioeconomy with sustainable development goals: Identifying and monitoring socio-ecological opportunities and challenges of bioeconomy. In Biodiversity and bioeconomy: Status quo, challenges, and opportunities (pp. 47-59). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-95482-2.00003-1
  4. Ferraz, D., & Pyka, A. (2024). Circular economy, bioeconomy, and sustainable development goals: A systematic literature review. Environmental Science and Pollution Research, 31, 16434-16458. https://doi.org/10.1007/s11356-023-29632-0
  5. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-a). Bioeconomy for sustainable food and agriculture. FAO. https://www.fao.org/bioeconomy/en
  6. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-b). Bioenergy. Bioeconomy for sustainable food and agriculture. FAO. https://www.fao.org/bioeconomy/thematic-areas/topics/bioenergy/en
  7. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-c). Biotechnology. Bioeconomy for sustainable food and agriculture. FAO. https://www.fao.org/bioeconomy/thematic-areas/topics/biotechnology/en
  8. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (n.d.-d). Country report on the state of plant genetic resources for food and agriculture: Kyrgyzstan. FAO
  9. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2019). The state of the world’s biodiversity for food and agriculture. FAO
  10. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2021). The state of food and agriculture 2021: Making agrifood systems more resilient to shocks and stresses. FAO
  11. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2025a). Kyrgyzstan: Regional technical platform on green agriculture. FAO
  12. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2025b). Making sustainable bioeconomies a reality in Europe and Central Asia. FAO
  13. McCormick, K., & Kautto, N. (2013). The bioeconomy in Europe: An overview. Sustainability, 5(6), 2589-2608. https://doi.org/10.3390/su5062589
  14. Mesa, J. A., Sierra-Fontalvo, L., Ortegon, K., & Gonzalez-Quiroga, A. (2024). Advancing circular bioeconomy: A critical review and assessment of indicators. Sustainable Production and Consumption, 46, 324-342. https://doi.org/10.1016/j.spc.2024.03.006
  15. Proestou, M., Schulz, N., & Feindt, P. H. (2024). A global analysis of bioeconomy visions in governmental bioeconomy strategies. Ambio, 53, 376-388. https://doi.org/10.1007/s13280-023-01958-6
  16. Stephenson, P. J., & Damerell, A. (2022). Bioeconomy and circular economy approaches need to enhance the focus on biodiversity to achieve sustainability. Sustainability, 14(17), 10643. https://doi.org/10.3390/su141710643
  17. United Nations Economic Commission for Europe. (n.d.). Energy-water-land use nexus in Central Asia (2024-2028). UNECE
  18. United Nations Economic Commission for Europe. (2025). Cooperation on shared rivers in Central Asia is on the rise, but lags behind for transboundary aquifers. UNECE
  19. United Nations Economic Commission for Europe. (2025-2026). Nature- based solutions for Central Asia. UNECE
  20. United Nations Economic Commission for Europe. (2026). Assessment of ecological priorities in Central Asia. UNECE
  21. Указ Президента Кыргызской Республики от 5 июня 2025 г. № 178 «Национальная программа развития Кыргызской Республики до 2030 года». Бишкек, 2025
  22. Постановление Кабинета Министров Кыргызской Республики от 1 сентября 2025 г. № 544 «Об утверждении Программы развития зелёной экономики в Кыргызской Республике до 2029 года». Бишкек, 2025

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.