SIRKULYAR BIOIQTISODIYOT ASOSIDA AHOLINI QISHLOQ XOʻJALIGI MAHSULOTLARI BILAN TAʼMINLASH SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING USTUVOR YOʻNALISHLARI
Annotatsiya
Mazkur maqolada global integratsiyalashuv sharoitida sirkulyar bioiqtisodiyot tamoyillarini qishloq xoʻjaligi tizimiga joriy etishning tashkiliy-iqtisodiy va ekologik mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda Qashqadaryo viloyatining qishloq xoʻjaligi salohiyati, suv va yer resurslaridan foydalanish samaradorligi, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, logistika, raqamli texnologiyalar va ekologik barqarorlik bilan bogʻliq muammolar sirkulyar bioiqtisodiyot konsepsiyasi asosida qayta baholangan. Sirkulyar bioiqtisodiyotning asosiy tamoyili sifatida biologik resurslardan takroriy foydalanish, chiqindilarni resursga aylantirish, ishlab chiqarish - qayta ishlash - isteʼmol zanjirlarini integratsiyalash va tabiiy resurslarga bosimni kamaytirish masalalari asoslangan. Tadqiqot natijasida hududiy “sirkulyar agroiqtisodiy monitoring” tizimini shakllantirish, qishloq xoʻjaligi chiqindilarini qayta ishlash kooperatsiyasini rivojlantirish, raqamli monitoring platformasini joriy etish hamda xalqaro texnologik va investitsion integratsiyani kuchaytirish taklif etilgan. Qashqadaryo viloyatida tomchilatib sugʻorish, smart farming, sovutkichli omborlar, qayta ishlash korxonalari va ekologik texnologiyalarni bir yagona sirkulyar tizimga birlashtirish hududning oziq-ovqat xavfsizligi va eksport salohiyatini oshirish bilan birga tashqi ekologik bosimni kamaytirishga xizmat qiladi.Kalit so'zlar
sirkulyar bioiqtisodiyot, global integratsiyalashuv, qishloq xoʻjaligi, bioresurslar, ekologik barqarorlik, raqamli monitoring, qayta ishlash, oziq-ovqat xavfsizligi
Foydalanilgan adabiyotlar
- DʼAmato, D., Droste, N., Allen, B., Kettunen, M., Lähtinen, K., Korhonen, J., Leskinen, P., Matthies, B. D., & Toppinen, A. (2017). Green, circular, bio economy: A comparative analysis of sustainability avenues. Journal of Cleaner Production, 168, 716-734. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.09.053
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2022). Sustainable and circular bioeconomy in the climate agenda: Opportunities to transform agrifood systems. FAO
- Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic econometrics (5th ed.). McGraw- Hill/Irwin
- Hochman, G., Zilberman, D., Khanna, M., & Basso, B. (2026). Climate-smart technologies and food security in the context of a circular bioeconomy: From adaptation and resilience to mitigation. In Handbook of circular bioeconomy (pp. 237- 264). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-032-07112-5_13
- Kacprzak, A., Abueisa, T., & Arnés García, M. (2026). Case studies promoting bioeconomy through agricultural practices in Europe and Central Asia. FAO. https://doi.org/10.4060/cd7624en
- Khanna, M., Zilberman, D., Hochman, G., & Basso, B. (2024). An economic perspective of the circular bioeconomy in the food and agricultural sector. Communications Earth & Environment, 5, 507. https://doi.org/10.1038/s43247-024-01663-6
- Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
- Ma, W., Sauer, J., Rahut, D. B., & Sonobe, T. (2026). Circular bioeconomy for sustainable agriculture and food systems: An editorial introduction. Australian Journal of Agricultural and Resource Economics, 70(2), 277-283. https://doi.org/10.1111/1467-8489.70110
- Pugliese, G., Puvača, N., Passantino, L., Perillo, A., Laudadio, V., Tateo, A., Piemontese, L., Dimuccio, M. M., Lauriola, S., Tufarelli, V., & Losacco, C. (2026). Drawing a circle for the livestock and agrifood sector: Fundamentals to a sustainable supply chain. Frontiers in Animal Science, 7, 1765104. https://doi.org/10.3389/fanim.2026.1765104
- Stegmann, P., Londo, M., & Junginger, M. (2020). The circular bioeconomy: Its elements and role in European bioeconomy clusters. Resources, Conservation & Recycling: X, 6, 100029. https://doi.org/10.1016/j.rcrx.2019.100029
- Wolfert, S., Ge, L., Verdouw, C., & Bogaardt, M.-J. (2017). Big data in smart farming - A review. Agricultural Systems, 153, 69-80. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2017.01.023
- Zheng, H., Ma, W., Rahut, D. B., Zhang, L., & Zhou, X. (2026). A small act towards circular bioeconomy: Adoption of integrated crop-livestock system and its impacts on fertiliser use. Australian Journal of Agricultural and Resource Economics, 70(2), 352-362. https://doi.org/10.1111/1467-8489.70094
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-oktyabr PF-5853-son “Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning 2020-2030-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/4567334
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16-fevral 2026-yil PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-8050769
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 14-dekabr PQ-389-son “Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/6693577
- Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi. (2024). 2024-yil yanvar- sentabr oylari boʻyicha qishloq xoʻjaligining asosiy iqtisodiy koʻrsatkichlari tahlili. https://api-portal.gov.uz/uploads/a20f356f-49d8-21de-c4e1-9c220bd3e699_media_.pdf
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.