SIRKULYAR BIOIQTISODIYOT TAMOYILLARI ASOSIDA BUXORO VILOYATI QISHLOQ XOʻJALIGI CHIQINDILARINI INNOVATSION QAYTA ISHLASH: MINTAQAVIY USTUVOR YOʻNALISHLAR VA IQTISODIY-EKOLOGIK SAMARADORLIK
Annotatsiya
Maqolada Buxoro viloyati qishloq xoʻjaligi qoldiqlarini sirkulyar bioiqtisodiyot tamoyillari asosida qayta ishlashning ustuvor yoʻnalishlari oʻrganildi. Xalqaro adabiyotlar, mahalliy tadqiqotlar va hududiy maʼlumotlar qiyosiy umumlashtirildi. Paxta poyasi, somon, chorva goʻngi hamda meva-sabzavot chiqindilari uchun biogaz, kompost, biokoʻmir va boshqa biologik mahsulotlar olish imkoniyatlari tizimlashtirildi. Texnologiyalarni tanlashda xomashyo turi, mahalliy sharoit, investitsiya ehtiyoji va kutilayotgan ekologik natijalarni hisobga olish taklif etildi. Fermerlar, qayta ishlash korxonalari va mahalliy boshqaruv organlari hamkorligiga asoslangan klaster-kooperativ yondashuv shakllantirildi. Resurs auditi, tajriba loyihalari, ilmiy hamkorlik va investitsiya jalb qilish yoʻnalishlari belgilandi. Iqtisodiy samaradorlikni miqdoriy baholash hamda takliflarni amaliy sinovlar orqali tekshirish keyingi tadqiqot vazifalari sifatida qayd etildi.Kalit so'zlar
sirkulyar bioiqtisodiyot, qishloq xoʻjaligi qoldiqlari, biogaz, kompostlash, biokoʻmir, klaster-kooperativ yondashuv, iqtisodiy-ekologik samaradorlik, Buxoro viloyati
Foydalanilgan adabiyotlar
- Bernal, M. P., Alburquerque, J. A., & Moral, R. (2009). Composting of animal manures and chemical criteria for compost maturity assessment. A review. Bioresource Technology, 100(22), 5444-5453. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2008.11.027
- DʼAmato, D., Droste, N., Allen, B., Kettunen, M., Lähtinen, K., Korhonen, J., Leskinen, P., Matthies, B. D., & Toppinen, A. (2017). Green, circular, bio economy: A comparative analysis of sustainability avenues. Journal of Cleaner Production, 168, 716-734. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.09.053
- European Commission, DG AGRI. (2025). EU policy framework for forest bioeconomy [Conference presentation]. EU CAP Network Workshop “Circular Bioeconomy - Valorisation of Forest By-products”, Kouvola, Finland. https://eu-cap-network.ec.europa.eu/sites/default/files/2025-04/eu-cap-network-ws-forest-bioeconomy-2025-michael-losch.pdf
- Halim, R., Iyer, A., Esteves, S. M., Milliken, S., Kalai, K., Pleissner, D., Stephan, L., Chentir, I., Ahmed, O., Nasri, W., Mohamed, S., Birkeland, N.-K., Vanderschuren, H., Zainuddin, I., & Mburu, M. (2025). Is “waste” an appropriate concept in a sustainable bioeconomy? Sustainable Chemistry One World, 5, 100044. https://doi.org/10.1016/j.scowo.2025.100044
- Holm-Nielsen, J. B., Al Seadi, T., & Oleskowicz-Popiel, P. (2009). The future of anaerobic digestion and biogas utilization. Bioresource Technology, 100(22), 5478- 5484. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2008.12.046
- Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
- Kurniawan, T. A., Oktriono, K., & Wibisono, Y. (2026). Unlocking circular economy pathways for agricultural waste: A strategy to close nutrient, carbon, and material loops for net zero emissions. FFTC Agricultural Policy Platform. https://ap.fftc.org.tw/node/3920
- Norwegian Institute of Bioeconomy Research. (2025). Consultation on upcoming EU Bioeconomy Strategy [Position paper]. https://nibio.no/om-nibio/horingsuttalelser/_/attachment/inline/2d47eb78-57ee-499c-a500-5d9c74087576
- Shodiev, E. B. (2024). Opisanie eksperimentalnykh issledovaniy biogazovoy ustanovki s dozoy [Description of experimental studies of a biogas plant with dosing]. Muqobil Energetika / Alternative Energy, (3), 17-34. https://aenergy.qmii.uz/index.php/ae/article/download/16/12/44
- Stegmann, P., Londo, M., & Junginger, M. (2020). The circular bioeconomy: Its elements and role in European bioeconomy clusters. Resources, Conservation & Recycling: X, 6, 100029. https://doi.org/10.1016/j.rcrx.2019.100029
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16-fevral 2026-yil PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni https://lex.uz/ru/docs/-8050769
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
- Buxoro davlat universiteti. (2024). Sirkulyar iqtisodiyot konsepsiyasining shakllanish bosqichlari [Ilmiy maqola]. https://uniwork.buxdu.uz/resurs/12599_1_2A7FD402547F78A8A073913F67D3A1C28D91C8C1.pdf
- Dunyo Axborot Agentligi. (2026). Oʻzbekiston bioorganik texnologiyasi Misr qishloq xoʻjaligida qoʻllanilishi mumkin. https://dunyo.info/Eksport/kompaniya-iz-uzbekistana-predstavila-bioorganicheskiy-preparat-dlya
- Kun.uz. (2019). Oʻzbekistonda yangi agentlik tashkil etilishi kutilmoqda [biogaz texnologiyalari muhokamasi]. https://www.kun.uz/news/2019/02/27/ozbekistonda-yangi-agentlik-tashkil-etilishi-kutilmoqda
- Kun.uz. (2022). Oʻzbekistonda oziq-ovqat chiqindilaridan bioyonilgʻi ishlab chiqarish imkoni tahlil qilindi. https://kun.uz/uz/news/2022/09/28/ozbekistonda-oziq-ovqat-chiqindilaridan-bioyonilgi-ishlab-chiqarish-imkoni-tahlil-qilindi
- Namangan davlat universiteti ilmiy jurnali. (2025). Biogaz texnologiyalari: iqlim oʻzgarishi kontekstida imkoniyatlar va istiqbollar. Namangan davlat universiteti ilmiy xabarnomasi, (7). https://journal.namdu.uz/archive/2025-issue-7/maqola-60901-1750873843/pdf
- Oʻzbekiston Respublikasi Hukumat portali. (2026). Buxoro va Surxondaryoda chiqindi yoqish zavodlari qurilishiga tamal toshi qoʻyildi. https://gov.uz/oz/sanitation/news/view/126884
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2021). Buxoro viloyatining qishloq xoʻjaligi tarmogʻi boʻyicha asosiy koʻrsatkichlari. https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/11511-buxoro-viloyatining-qishloq-xo-jaligi-tarmog-i-bo-yicha-asosiy-ko-rsatkichlari
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.