CHIQINDILARNI BOSHQARISH VA QAYTA ISHLASH TIZIMLARINI RIVOJLANTIRISH YOʻLLARI

Tashkilot
Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Annotatsiya

Maqolada chiqindilarni boshqarish va qayta ishlash tizimlarini rivojlantirish yoʻnalishlari xalqaro tajriba hamda Oʻzbekiston maʼlumotlari asosida oʻrganildi. Tadqiqotda ikkilamchi manbalar, statistik guruhlash, tuzilma tahlili, ssenariylarni qiyoslash va milliy holatni oʻrganish usullaridan foydalanildi. Global chiqindilar hajmi, ularni boshqarish xarajatlari va Yevropa mamlakatlarining qayta ishlash koʻrsatkichlari taqqoslandi. Oʻzbekistonda 2017-2020-yillarda qayta ishlash darajasining oʻsishi koʻrib chiqildi. Aylanma iqtisodiyot ssenariylarida xarajatlarni kamaytirish va resurslardan samarali foydalanish imkoniyatlari yoritildi. Yigʻish qamrovini kengaytirish, manbada saralash, ishlab chiqaruvchi javobgarligi va barqaror moliyalashtirish ustuvor yoʻnalishlar sifatida ajratildi. Raqamli toʻlov, monitoring va statistik hisobni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqildi. Natijalar maʼlumotlarning davriy va uslubiy farqlari hisobga olingan holda ehtiyotkorlik bilan talqin qilindi.

Kalit so'zlar

chiqindilarni boshqarish, qayta ishlash, aylanma iqtisodiyot, manbada saralash, ishlab chiqaruvchi javobgarligi, barqaror moliyalashtirish, raqamli monitoring


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Asian Development Bank. (n.d.). Sanitary landfill design and future pathways (ADB Brief No. 396; citing Kun.uz, 19 December 2024). https://www.adb.org/sites/default/files/publication/1154631/adb-brief-396-waste-management-tashkent-uzbekistan.pdf
  2. European Environment Agency. (n.d.). Waste recycling in Europe. https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/waste-recycling-in-europe
  3. Eurostat. (2025, February 13). Municipal waste down by second consecutive year. Eurostat news. https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250213-1
  4. Eurostat. (n.d.). Municipal waste statistics. Statistics Explained. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Municipal_waste_statistics
  5. Germanpedia. (n.d.). Which EU country recycles the most? (secondary source). https://germanpedia.com/which-eu-country-recycles-the-most/
  6. Ghisellini, P., Cialani, C., & Ulgiati, S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. Journal of Cleaner Production, 114, 11-32. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.007
  7. Global E-waste Monitor. (2024). National E-waste Monitor: Uzbekistan. https://ewastemonitor.info/wp-content/uploads/2024/10/National_E-waste_Monitor_Uzbekistan_EN_WEB.pdf
  8. IISD SDG Knowledge Hub. (n.d.). UNEP report calls for shift to zero waste. https://sdg.iisd.org/news/unep-report-calls-for-shift-to-zero-waste-to-prevent-runaway-negative-impacts/
  9. Kaza, S., Yao, L. C., Bhada-Tata, P., & Van Woerden, F. (2018). What a waste 2.0: A global snapshot of solid waste management to 2050. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1329-0
  10. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  11. Modern Diplomacy. (2023, September 30). Can Uzbekistan find effective waste sorting solutions? https://moderndiplomacy.eu/2023/09/30/can-uzbekistan-find-effective-waste-sorting-solutions/
  12. Statistics Agency of Uzbekistan. (n.d.). SDG portal, Goal 12. https://ns1.stat.uz/en/goal/15
  13. UNEP. (2024a). Global Waste Management Outlook 2024. https://www.unep.org/resources/global-waste-management-outlook-2024
  14. UNEP. (2024b, February 28). World must move beyond waste era and turn rubbish into resource: UN report [Press release]. https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/world-must-move-beyond-waste-era-and-turn-rubbish-resource-un-report
  15. UNEP. (2024c). Global Waste Management Outlook 2024: Beyond an age of waste (full report text). https://www.researchgate.net/publication/392621207_UNEP_Global_Waste_Management_Outlook_2024_Beyond_an_age_of_waste
  16. Waste Management World. (n.d.). ISWA and UNEP present the Global Waste Management Outlook 2024. https://waste-management-world.com/resource-use/the-global-waste-management-outlook-2024
  17. Wilson, D. C., Rodic, L., Scheinberg, A., Velis, C. A., & Alabaster, G. (2012). Comparative analysis of solid waste management in 20 cities. Waste Management & Research, 30(3), 237-254. https://doi.org/10.1177/0734242X12437569
  18. Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 5-apreldagi 362-II-son “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/42423
  19. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-aprel PQ-4291-son “2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4291729

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.