STARTAPLAR ORQALI YASHIL IQTISODIYOTGA OʻTISH YOʻLI: SIRKULYAR IQTISODIYOT ASOSIDA INNOVATSION BIZNES MODELLARINING ROLI

Tashkilot
Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Annotatsiya

Maqolada yashil iqtisodiyotga oʻtishda startaplarning oʻrni va sirkulyar biznes modellarining imkoniyatlari oʻrganildi. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlar tahlili, xalqaro tajribalarni oʻrganish, qiyosiy tahlil va konseptual modellashtirish usullaridan foydalanildi. Freitag, HyaPak, Rheaply va Novoloop misolida resurslardan qayta foydalanish, chiqindilarni qayta ishlash hamda raqamli hamkorlik yondashuvlari taqqoslandi. Oʻzbekiston sharoiti uchun tekstil chiqindilarini yigʻish, tashish, sunʼiy intellekt yordamida saralash, qayta ishlash va sotishni birlashtirgan “ZDZ Textile” modeli taklif etildi. Modelning mahalliy xomashyo bazasini kengaytirish va yashil bandlikni rivojlantirish imkoniyatlari yoritildi. Startaplarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlash, universitetlar bilan hamkorlik va chiqindilar hisobini takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqildi. Modelni tajriba loyihasida sinash va iqtisodiy samaradorligini miqdoriy baholash keyingi tadqiqot vazifalari sifatida belgilandi.

Kalit so'zlar

yashil iqtisodiyot, sirkulyar iqtisodiyot, yashil startaplar, biznes modeli, tekstil chiqindilari, qayta ishlash, sunʼiy intellekt, yashil bandlik


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bocken, N. M. P., de Pauw, I., Bakker, C., & van der Grinten, B. (2016). Product design and business model strategies for a circular economy. Journal of Industrial and Production Engineering, 33(5), 308-320. https://doi.org/10.1080/21681015.2016.1172124
  2. Cambridge Institute for Sustainability Leadership. (2023). Innovation for sustainability: The driving force of circular economy start-ups. University of Cambridge. https://www.cisl.cam.ac.uk/resources/publications/innovation-sustainability-driving-force-circular-economy-start-ups
  3. Cerchione, R., Passaro, R., Quinto, I., & Sicardi, V. (2026). Unveiling the role of circular startups in innovation ecosystems: Literature review. European Journal of Innovation Management, 29(2), 505-524. https://doi.org/10.1108/EJIM-12-2024-1519
  4. Ellen MacArthur Foundation. (2013). Towards the circular economy: Economic and business rationale for an accelerated transition. Ellen MacArthur Foundation
  5. Ellen MacArthur Foundation. (2017). A new textiles economy: Redesigning fashionʼs future. Ellen MacArthur Foundation. https://www.ellenmacarthurfoundation.org/a-new-textiles-economy
  6. Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P., & Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy - A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757-768. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.048
  7. Henry, M., Bauwens, T., Hekkert, M., & Kirchherr, J. (2020). A typology of circular start-ups: An analysis of 128 circular business models. Journal of Cleaner Production, 245, 118528. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118528
  8. Henry, M., Kirchherr, J., Raven, R., & Hekkert, M. (2024). Bottom-up dynamics in circular innovation systems: The perspective of circular start-ups. Journal of Industrial Ecology, 28(2), 320-338. https://doi.org/10.1111/jiec.13468
  9. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  10. Nosratabadi, S., Mosavi, A., Shamshirband, S., Zavadskas, E. K., Rakotonirainy, A., & Chau, K. W. (2019). Sustainable business models: A review. Sustainability, 11(6), 1663. https://doi.org/10.3390/su11061663
  11. Sandin, G., & Peters, G. M. (2018). Environmental impact of textile reuse and recycling - A review. Journal of Cleaner Production, 184, 353-365. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.02.266
  12. Stahel, W. R. (2019). The circular economy: A userʼs guide. Routledge
  13. United Nations Environment Programme. (2011). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication. UNEP
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabr PQ-436-son “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/6303230

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.