OʻZBEKISTONDA PLASTIK CHIQINDILARINI QAYTA ISHLASHDA JAHON TAJRIBASIDAGI TEXNOLOGIK INNOVATSIYALAR

Tashkilot
“Yashil iqtisodiyot va agrobiznes” kafedrasi
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026

Annotatsiya

Maqolada plastik chiqindilarni qayta ishlashga oid xalqaro texnologik tajribalar va ularni O‘zbekiston sharoitida qo‘llash imkoniyatlari o‘rganildi. Ilmiy manbalar tahlili, statistik guruhlash va qiyosiy tahlil usullaridan foydalanildi. Hududlarda plastik chiqindilarning shakllanishi hamda qayta ishlanishi taxminiy ko‘rsatkichlar asosida ko‘rib chiqildi. Plastik qo‘shilgan beton, yo‘l qoplamalari, kompozit shpallar va piroliz texnologiyalarining xususiyatlari umumlashtirildi. Ikkilamchi xomashyodan qurilish, transport va qishloq xo‘jaligida foydalanish yo‘nalishlari belgilandi. Chiqindilarni manbada saralash, hududiy qayta ishlash quvvatlarini rivojlantirish va tajriba loyihalarini tashkil etish bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi. Texnologiyalarni mahalliy sharoitga moslashtirishda texnik, iqtisodiy va ekologik baholashning ahamiyati ta’kidlandi. Natijalarni aniqlashtirish uchun rasmiy statistik ma’lumotlar hamda mahalliy sinovlarga ehtiyoj qayd etildi.

Kalit so'zlar

plastik chiqindilar, qayta ishlash, ikkilamchi xomashyo, plastik qo‘shilgan beton, yo‘l qoplamalari, kompozit shpallar, piroliz, chiqindilarni saralash


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Al-Salem, S. M., Lettieri, P., & Baeyens, J. (2009). Recycling and recovery routes of plastic solid waste (PSW): A review. Waste Management, 29(10), 2625-2643. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2009.06.004
  2. Anuar Sharuddin, S. D., Abnisa, F., Wan Daud, W. M. A., & Aroua, M. K. (2016). A review on pyrolysis of plastic wastes. Energy Conversion and Management, 115, 308-326. https://doi.org/10.1016/j.enconman.2016.02.037
  3. Ferdous, W., Manalo, A., Van Erp, G., Aravinthan, T., Kaewunruen, S., & Remennikov, A. (2015). Composite railway sleepers - Recent developments, challenges and future prospects. Composite Structures, 134, 158-168. https://doi.org/10.1016/j.compstruct.2015.08.058
  4. Geyer, R., Jambeck, J. R., & Law, K. L. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances, 3(7), e1700782. https://doi.org/10.1126/sciadv.1700782
  5. International Railway Journal. (2024). The benefits of composite sleepers in modern infrastructure. International Railway Journal
  6. Kaza, S., Yao, L. C., Bhada-Tata, P., & Van Woerden, F. (2018). What a waste 2.0: A global snapshot of solid waste management to 2050. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1329-0
  7. Luomala, H., Halme, R., & Jönkkäri, I. (2024). Reducing the carbon footprint of railway sleepers using recycled plastics. Frontiers in Sustainability, 5, 1460159. https://doi.org/10.3389/frsus.2024.1460159
  8. Mechanical properties of plastic concrete with recycled aggregates. (2023). Elsevier ScienceDirect
  9. OECD. (2022). Global plastics outlook: Economic drivers, environmental impacts and policy options. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/de747aef-en
  10. Saikia, N., & de Brito, J. (2012). Use of plastic waste as aggregate in cement mortar and concrete preparation: A review. Construction and Building Materials, 34, 385-401. https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2012.02.066
  11. Siddique, R., Khatib, J., & Kaur, I. (2008). Use of recycled plastic in concrete: A review. Waste Management, 28(10), 1835-1852. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2007.09.011
  12. UNEP. (2024). Global waste management outlook 2024: Beyond an age of waste - Turning rubbish into a resource. United Nations Environment Programme. https://wedocs.unep.org/items/36e16872-2f02-4447-a3c1-c939bf50ea92
  13. Vasudevan, R., Ramalinga Chandra Sekar, A., Sundarakannan, B., & Velkennedy, R. (2012). A technique to dispose waste plastics in an ecofriendly way - Application in construction of flexible pavements. Construction and Building Materials, 28(1), 311-320. https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2011.08.031
  14. Yale Environment 360. (2018, September 17). Worldʼs first recycled plastic bike path opens in the Netherlands. https://e360.yale.edu/digest/worlds-first-recycled-plastic-bike-path-opens-in-the-netherlands
  15. Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 5-aprel 362-II-son “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/42423
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-aprel PQ-4291-son “2019-2028-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasida qattiq maishiy chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4291729
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
  18. Mamatov, S. (2022). Polimer materiallar texnologiyasi va ularni qayta ishlash. Toshkent
  19. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi. (2024). 2024-yilgi yillik hisobot. Toshkent
  20. Toshkent davlat transport universiteti. (2023). Ilmiy tadqiqotlar toʻplami. Toshkent

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.