Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

IV-SEKSIYA - IQLIMGA MOSLASHUV VA EKOLOGIK MUVOZANATNI SAQLASHGA XIZMAT QILUVCHI INNOVATSION YECHIMLARNI TARGʻIB QILISH

IQLIMGA MOSLASHUV VA EKOLOGIK MUVOZANATNI SAQLASHDA INNOVATSION YECHIMLAR: OʻZBEKISTONNING “YASHIL” ENERGETIK TRANSFORMATSIYASI MISOLIDA TAHLIL

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2059 Betlar 237-243

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Qudratov Azizjon a , Zayniyev Diyorbek b
Tashkilotlar
a Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
b Buxoro davlat universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Ushbu maqolada global iqlim oʻzgarishi sharoitida ekologik barqarorlikni taʼminlovchi innovatsion texnologik va institutsional yechimlar ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotning dolzarbligi Markaziy Osiyo mintaqasining, xususan Oʻzbekistonning, iqlim oʻzgaruvchanligiga yuqori nozik taʼsirchanligi bilan belgilanadi. Tadqiqot maqsadi - energetika sektoridagi “yashil” transformatsiya jarayonlarini miqdoriy koʻrsatkichlar asosida baholash va ularning uglerod izini kamaytirishga qoʻshgan hissasini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda statistik-qiyosiy tahlil, trend tahlili va ssenariy modellashtirish usullaridan foydalanilgan. Natijalar shuni koʻrsatadiki, 2030-yilga qadar qayta tiklanuvchi energiya manbalari quvvatini 27 GVt gacha yetkazish va elektr energiyasi ishlab chiqarishda ularning ulushini 40 foizga oshirish rejalashtirilgan boʻlib, bu yiliga 15 milliard kub metr tabiiy gazni tejash va atmosferaga chiqadigan zararli gazlarni 21 million tonnaga qisqartirish salohiyatiga ega. Tadqiqot natijalari energetika siyosatini ishlab chiquvchilar, ilmiy-tadqiqot muassasalari va xalqaro investorlar uchun amaliy ahamiyatga ega.

Kalit so'zlar

iqlimga moslashuv, ekologik muvozanat, qayta tiklanuvchi energiya, yashil iqtisodiyot, uglerod neytralligi, barqaror rivojlanish, energetik xavfsizlik

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bazilian, M., Rogner, H., Howells, M., Hermann, S., Arent, D., Gielen, D., Steduto, P., Mueller, A., Komor, P., Tol, R. S. J., & Yumkella, K. K. (2011). Considering the energy, water and food nexus: Towards an integrated modelling approach. Energy Policy, 39(12), 7896-7906. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.09.039
  2. Denholm, P., & Hand, M. (2011). Grid flexibility and storage required to achieve very high penetration of variable renewable electricity. Energy Policy, 39(3), 1817-1830. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.01.019
  3. IEA. (2025). World Energy Outlook 2025. International Energy Agency
  4. IPCC. (2023). Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. IPCC. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647
  5. IRENA. (2025). Renewable Energy Statistics 2025. International Renewable Energy Agency
  6. Jalilov, S. M., Keskinen, M., Varis, O., Amer, S., & Ward, F. A. (2016). Managing the water-energy-food nexus: Gains and losses from new water development in Amu Darya River Basin. Journal of Hydrology, 539, 648-661. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2016.05.071
  7. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (General Assembly Resolution 70/1). United Nations
  8. World Bank. (2021). Central Asia Climate Risk Country Profile: Uzbekistan. World Bank Group
  9. Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Senati, 2024-yil 19-yanvar)
  10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevral PF-21-son “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-8050769?otherlang=1
  11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktyabr PQ-4477-son “2019-2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4539502
  12. Bahodirov D. va boshq. Energiya saqlash tizimlari: texnologik tendensiyalar va Oʻzbekiston uchun istiqbollar // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar jurnali. 2025. №3
  13. Bekishev A.Ye., Saodullayev A.S. Dunyo mintaqalari va Oʻzbekiston Respublikasining 2030-yilgacha qayta tiklanuvchi energiya manbalariga boʻlgan yoʻl xaritasi // Jizzax politexnika instituti xabarnomasi. 2025. №1. B. 117-124
  14. Energetika samaradorligi va investitsiyalar: Oʻzbekiston energetika tizimini modernizatsiya qilish masalalari // Toshkent davlat texnika universiteti energetika jurnali. 2024. №2
  15. Oʻzbekiston qayta tiklanuvchi energiya manbalari quvvatini 27 gigavattga oshirmoqchi // Kun.uz, 2024-yil 16-noyabr
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi. Rasmiy statistik hisobotlar. minenergy.uz, 2026
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Ochiq maʼlumotlar portali. data.egov.uz, 2026
  18. Oʻzbekiston “yashil” energetika salohiyati boʻyicha tahliliy sharh // Euronews, 2025
  19. Oʻzbekistonda 9 ta QES va bitta ShES “yashil” energiya ishlab chiqarmoqda // Kun.uz, 2024-yil 10-dekabr
  20. Oʻzgidromet. Oʻzbekiston boʻyicha ob-havo prognozi va iqlim monitoringi hisoboti. Toshkent: Oʻzgidromet, 2025

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.