Tel: +998977838464

2026
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi: maxsus son

V-SEKSIYA - SIRKULYAR IQTISODIYOT VA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARINI INTEGRATSIYALASH IMKONIYATLARINI OSHIRISH

SIRKULYAR IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA FAN, TAʼLIM VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASINING RAQAMLI EKOTIZIMINI SHAKLLANTIRISH

DOI 10.67668/mj/2026issmaxsus/2069 Betlar 109-120

Nashr qilingan 2026-09-25

Mualliflar
Akbarov Nodir Gafurovich
Tashkilot
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti image/svg+xml
III Bioiqtisodiyot xalqaro forumi, Buxoro, 24-25-sentabr 2026
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirishda fan, taʼlim va ishlab chiqarish integratsiyasining raqamli ekotizimini shakllantirishning nazariy va uslubiy asoslari oʻrganilgan. Uch va toʻrt spiralli innovatsiya modellari, ochiq innovatsiya nazariyasi hamda aqlli sirkulyar iqtisodiyot yondashuvlarini tizimlashtirib, bilimlar oqimini materiallar oqimi bilan bogʻlovchi raqamli platforma integratsiyaning tayanch vositasi ekanini asoslandi. Integratsiya komponentlarining meʼyorlangan pozitsiyalari va ularni jamlovchi vaznli geometrik indeks taklif etildi. Global innovatsiya indeksi 2025 hamda rasmiy statistika maʼlumotlari asosida Oʻzbekistonda taʼlim komponenti nisbatan kuchli, ilmiy-tadqiqot kadrlari soni izchil oʻsayotgani va bogʻlanishlarni kuchaytirish salohiyati yuqori ekani aniqlandi. Tayyorlik indeksi 0,505 ga teng boʻlib, innovatsion bogʻlanishlar mavjud salohiyatning taxminan sakkizdan yetti qismini roʻyobga chiqarayotgani koʻrsatildi. Fan, taʼlim va ishlab chiqarishni raqamli integratsiya platformasi orqali birlashtiruvchi konseptual model ishlab chiqildi. Natijalar oliy taʼlim muassasalari, ilmiy tashkilotlar va sanoat korxonalarining sirkulyar innovatsiyalar sohasidagi hamkorligini rejalashtirish va monitoring qilishga xizmat qiladi.

Kalit so'zlar

sirkulyar iqtisodiyot, uch spiralli model, ochiq innovatsiya, raqamli ekotizim, texnologiyalar transferi, raqamli egizak, sirkulyar kompetensiyalar, integratsiya indeksi

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Adisorn, T., Tholen, L., & Götz, T. (2021). Towards a digital product passport fit for contributing to a circular economy. Energies, 14(8), 2289. https://doi.org/10.3390/en14082289
  2. Carayannis, E. G., & Campbell, D. F. J. (2009). “Mode 3” and “Quadruple Helix”: Toward a 21st century fractal innovation ecosystem. International Journal of Technology Management, 46(3/4), 201-234. https://doi.org/10.1504/IJTM.2009.023374
  3. Chesbrough, H. W. (2003). Open Innovation: The New Imperative for Creating and Profiting from Technology. Boston: Harvard Business School Press. https://books.google.com/books/about/Open_Innovation.html?id=4hTRWStFhVgC
  4. Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From National Systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university-industry-government relations. Research Policy, 29(2), 109-123. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00055-4
  5. Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P., & Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy - A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757-768. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.048
  6. Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221-232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005
  7. Kristoffersen, E., Blomsma, F., Mikalef, P., & Li, J. (2020). The smart circular economy: A digital-enabled circular strategies framework for manufacturing companies. Journal of Business Research, 120, 241-261. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.07.044
  8. Leydesdorff, L. (2012). The Triple Helix, Quadruple Helix, …, and an N-Tuple of Helices: Explanatory models for analyzing the knowledge-based economy? Journal of the Knowledge Economy, 3(1), 25-35. https://doi.org/10.1007/s13132-011-0049-4
  9. Perkmann, M., Tartari, V., McKelvey, M., Autio, E., Broström, A., DʼEste, P., Fini, R., Geuna, A., Grimaldi, R., Hughes, A., Krabel, S., Kitson, M., Llerena, P., Lissoni, F., Salter, A., & Sobrero, M. (2013). Academic engagement and commercialisation: A review of the literature on university-industry relations. Research Policy, 42(2), 423-442. https://doi.org/10.1016/j.respol.2012.09.007
  10. Rosa, P., Sassanelli, C., Urbinati, A., Chiaroni, D., & Terzi, S. (2020). Assessing relations between Circular Economy and Industry 4.0: A systematic literature review. International Journal of Production Research, 58(6), 1662-1687. https://doi.org/10.1080/00207543.2019.1680896
  11. Siegel, D. S., Waldman, D., & Link, A. (2003). Assessing the impact of organizational practices on the relative productivity of university technology transfer offices: An exploratory study. Research Policy, 32(1), 27-48. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(01)00196-2
  12. Tao, F., Zhang, H., Liu, A., & Nee, A. Y. C. (2019). Digital twin in industry: State-of-the-art. IEEE Transactions on Industrial Informatics, 15(4), 2405-2415. https://doi.org/10.1109/TII.2018.2873186
  13. UNESCO. (2020). Education for Sustainable Development: A Roadmap. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://www.unesco.org/en/articles/education-sustainable-development-roadmap
  14. Wiek, A., Withycombe, L., & Redman, C. L. (2011). Key competencies in sustainability: A reference framework for academic program development. Sustainability Science, 6(2), 203-218. https://doi.org/10.1007/s11625-011-0132-6
  15. WIPO. (2025). Global Innovation Index 2025: Uzbekistan economy profile. Geneva: World Intellectual Property Organization. https://www.wipo.int/edocs/gii-ranking/2025/uz.pdf
  16. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 29-oktabr OʻRQ-576-son “Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-4571490
  17. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyul OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-4910391
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabr PF-5847-son “Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-4545884
  19. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabr PF-6079-son “«Raqamli Oʻzbekiston - 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-5030957
  20. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Ilmiy- tadqiqot va ishlanmalar bilan band xodimlar soni (yillik). SIAT platformasi. https://siat.stat.uz/data/1472/?lang=en
  21. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Ilmiy- tadqiqot va ishlanmalar bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar soni (yillik). SIAT platformasi. https://siat.stat.uz/data/1824/?lang=en

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.