OʻZBEKISTON TIKUV-TRIKOTAJ SANOATINING RIVOJLANISH HOLATI VA KORXONALARNING IQTISODIY FAOLIYATI TAHLILI
Abstract
Oʻzbekiston tikuv-trikotaj sanoatining zamonaviy rivojlanish holati hamda korxonalarning tashkiliy-iqtisodiy faoliyat koʻrsatkichlari tahlil qilingan. Tadqiqotda toʻqimachilik va kiyim-kechak ishlab chiqarish hajmining dinamikasi, tarmoqning eksport salohiyati, sanoat klasterlarining rivojlanishi, mahalliy xomashyoni chuqur qayta ishlash va tayyor mahsulot ishlab chiqarish jarayonlarining kengayishi yoritilgan. 2020-2025-yillar davomida kiyim-kechak ishlab chiqarish hajmining oʻsish tendensiyalari asosida tarmoqning ishlab chiqarish salohiyati va iqtisodiy faolligidagi oʻzgarishlar baholangan. Korxonalarning tashkiliy-iqtisodiy samaradorligini baholashda ishlab chiqarish hajmi, sotishdan tushgan daromad, tannarx, foyda, rentabellik, mehnat unumdorligi, investitsiyalar, eksport daromadlari va raqamlashtirish darajasi kabi koʻrsatkichlarning ahamiyati asoslangan. Tadqiqot natijalari Oʻzbekiston tikuv-trikotaj sanoatining xomashyo eksportidan yuqori qoʻshilgan qiymatga ega tayyor mahsulot ishlab chiqarish va eksport qilish modeliga bosqichma-bosqich oʻtayotganini koʻrsatadi. Shu bilan birga, ishlab chiqarishni raqamlashtirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish, vertikal integratsiyani rivojlantirish va xalqaro qiymat zanjirlariga faol integratsiyalashish tarmoq korxonalarining raqobatbardoshligini oshirishning muhim omillari sifatida belgilangan.
Keywords
tikuv-trikotaj sanoati, toʻqimachilik sanoati, kiyim-kechak ishlab chiqarish, tashkiliy-iqtisodiy samaradorlik, ishlab chiqarish hajmi, mehnat unumdorligi, eksport, sanoat klasterlari, raqamlashtirish, innovatsiyalar, qoʻshilgan qiymat, xalqaro qiymat zanjiri.
References
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. Oʻzbekiston Respublikasining toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini rivojlantirishga oid normativ-huquqiy hujjatlari. - Toshkent, 2019-2025.
- Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. The majority of industrial investments are directed towards the textile sector. - Toshkent, 2025. 2024-yilda ishlab chiqarish sanoatiga yoʻnaltirilgan asosiy kapital investitsiyalarining 16,3 foizi toʻqimachilik mahsulotlari va kiyim-kechak ishlab chiqarishga toʻgʻri kelgan.
- World Bank. Assessment of Textile Clusters in Uzbekistan. - Washington, D.C.: World Bank. Ushbu tadqiqot Oʻzbekistondagi toʻqimachilik klasterlari, paxtani qayta ishlash va mamlakatning xomashyo eksportidan tayyor toʻqimachilik va kiyim-kechak mahsulotlari eksportiga oʻtish jarayonini tahlil qiladi.
- International Labour Organization (ILO). Third-Party Monitoring of Child Labour and Forced Labour during the Cotton Harvest in Uzbekistan. - Geneva: ILO.
- International Trade Centre (ITC). Trade Map: Trade Statistics for International Business Development. - Geneva: International Trade Centre.
- World Bank. Uzbekistan Country Economic Memorandum: Fostering Private Sector Growth and Competitiveness. - Washington, D.C.: World Bank.
- Asian Development Bank. Uzbekistan: Country Partnership Strategy and Economic Development Reports. - Manila: Asian Development Bank.
- United Nations Industrial Development Organization (UNIDO). Industrial Development Report. - Vienna: UNIDO.
- McKinsey & Company. The State of Fashion: Global Fashion Industry Reports. - New York: McKinsey & Company.
- Gereffi G. Global Value Chains in a Post-Washington Consensus World // Review of International Political Economy. - 2014. - Vol. 21. - No. 1. - P. 9-37.