Tel: +998977838464

Son 9 (2026)
Marketing

Ilmiy maqolalar

QURILISH MATERIALLARI SANOATIDA TEXNOLOGIYALAR TRANSFERI ASOSIDA MAHALLIY ISHLAB CHIQARISHNI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISHNING ILMIY-USLUBIY ASOSLARI

DOI 10.67668/mj/2026iss9/2011 Betlar 524-535

Nashr qilingan 2026-09-07

Mualliflar
Avlayarova Jayrona Keldiyarovna
Tashkilot
“Sanoat Energetika Guruhi” MChJ qoʻshma korxonasi “Narxlash va shartnoma munosabatlari” boʻlimi bosh mutaxassisi
Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada qurilish materiallari sanoatida texnologiyalar transferi asosida mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirish mexanizmlarini takomillashtirishning ilmiy-uslubiy asoslari yoritilgan. Texnologiyalar transferining asosiy shakllari qiyosiy tahlil qilinib, ularning mahalliylashtirishga taʼsiri baholangan. Transfer jarayoni texnologiyani tanlashdan uni mahalliy sharoitda mustaqil takomillashtirishgacha boʻlgan besh bosqichli jarayon sifatida koʻrib chiqilgan. Mahalliylashtirish darajasi, import oʻrnini bosish, texnologiyani oʻzlashtirish salohiyati, texnologik yangilanish va texnologiyaning mahalliy tarqalishini qamrab oluvchi besh komponentli integral indeks hamda xorijdan olingan texnologiya bilan uni oʻzlashtirish qobiliyati oʻrtasidagi farqni oʻlchovchi “transfer uzilishi” koʻrsatkichi taklif etilgan. Sinov natijalariga koʻra, 2020-2024-yillarda integral indeks 0,455 dan 0,544 gacha oʻsgan va tarmoq moslashtirish bosqichiga oʻtgan, biroq transfer uzilishi 0,196 dan 0,281 gacha kengaygan. Kichik tarmoqlar ichida eng zaif holat shisha ishlab chiqarishda kuzatilgan. Natijalar asosida mexanizmning institutsional-huquqiy, moliyaviy-iqtisodiy, tashkiliy, kadrlar va monitoring bloklarini takomillashtirish yoʻnalishlari hamda 2030-yilgacha prognoz ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar

qurilish materiallari sanoati, texnologiyalar transferi, mahalliylashtirish, import oʻrnini bosish, texnologiyani oʻzlashtirish salohiyati, texnologik yangilanish, integral indeks, transfer uzilishi

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bozeman, B. (2000). Technology transfer and public policy: A review of research and theory. Research Policy, 29(4-5), 627-655. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00093-1
  2. Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128- 152. https://doi.org/10.2307/2393553
  3. Hausmann, R., & Rodrik, D. (2003). Economic development as self-discovery. Journal of Development Economics, 72(2), 603-633. https://doi.org/10.1016/S0304-3878(03)00124-X
  4. Kim, L. (1997). Imitation to innovation: The dynamics of Koreaʼs technological learning. Harvard Business School Press
  5. Lall, S. (1992). Technological capabilities and industrialization. World Development, 20(2), 165-186. https://doi.org/10.1016/0305-750X(92)90097-F
  6. OECD/Eurostat. (2018). Oslo Manual 2018: Guidelines for collecting, reporting and using data on innovation (4th ed.). OECD Publishing; Eurostat. https://doi.org/10.1787/9789264304604-en
  7. Rodrik, D. (2004). Industrial policy for the twenty-first century (KSG Working Paper No. RWP04-047). Harvard University. https://doi.org/10.2139/ssrn.617544
  8. Saaty, T. L. (1980). The analytic hierarchy process: Planning, priority setting, resource allocation. McGraw-Hill
  9. Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development. Harvard University Press
  10. Teece, D. J. (1977). Technology transfer by multinational firms: The resource cost of transferring technological know-how. Economic Journal, 87(346), 242-261
  11. UNIDO. (2024). Industrial Development Report 2024: Turning challenges into sustainable solutions. UNIDO
  12. WIPO. (2024). Global Innovation Index 2024: Unlocking the promise of social entrepreneurship. WIPO
  13. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 24-iyul OʻRQ-630-son “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/4910391
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvar PF-60-son “2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/5841063
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabr PF-158-son “«Oʻzbekiston - 2030» strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/6600413
  16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 20-fevral PQ-4198-son “Qurilish materiallari sanoatini tubdan takomillashtirish va kompleks rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4207834
  17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-may PQ-4335-son “Qurilish materiallari sanoatini jadal rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/4351738
  18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 1-dekabr PQ-365-son “Qurilish materiallari sanoatini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/7873803
  19. Ibragimov S.O. Qurilish materiallari sanoatida ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va raqobatbardoshlikni oshirishning iqtisodiy mexanizmlari. https://marketingjournal.uz/index.php/mj/uz/article/view/1818
  20. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy statistika qoʻmitasi. (2025). Sanoat, tashqi savdo va investitsiyalar boʻyicha statistik maʼlumotlar. Toshkent. https://stat.uz

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.