SANOAT KORXONALARIDA MEHNAT UNUMDORLIGINI OSHIRISHDA XODIMLARNI RAGʻBATLANTIRISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya
Mazkur maqolada sanoat korxonalarida mehnat unumdorligini oshirishda xodimlarni ragʻbatlantirish tizimini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Xodimlarning moddiy va nomoddiy manfaatdorligini oshirish, mehnat natijalarini baholash, ragʻbatlantirish mezonlarini takomillashtirish hamda zamonaviy motivatsiya mexanizmlaridan foydalanish masalalari yoritilgan. Shuningdek, korxonalarda samarali ragʻbatlantirish tizimini shakllantirish boʻyicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Empirik qism Namangan shahri va viloyatning 11 ta tumani boʻyicha 2016-2025-yillardagi sanoat ishlab chiqarishi hajmi va fizik hajm indeksi maʼlumotlariga tayanadi. Viloyatda sanoat ishlab chiqarishi hajmi 2016-yildagi 3 475,7 mlrd soʻmdan 2024-yilda 31 696,2 mlrd soʻmga yetgan, biroq tumanlar oʻrtasida oʻsish surʼatlari keskin farq qilgan. Ishlab chiqarish hajmining oʻsishini bevosita mehnat unumdorligi oʻsishi deb talqin qilib boʻlmasligi, buning uchun bir xodimga toʻgʻri keladigan koʻrsatkichlar zarurligi asoslangan. Natijalar asosida mukofotni individual, jamoaviy va korxona natijalariga 50-30-20 nisbatda bogʻlovchi model, raqamli KPI-monitoring va kompetensiyaga asoslangan rivojlanish mexanizmi taklif etilgan.Kalit so'zlar
mehnat unumdorligi, xodimlarni ragʻbatlantirish, motivatsiya, sanoat korxonasi, mehnat samaradorligi, moddiy ragʻbatlantirish, nomoddiy ragʻbatlantirish, mehnat natijasi
Foydalanilgan adabiyotlar
- Cai, X., Jiang, W., Song, H., & Xie, H. (2022). Pay for performance schemes and manufacturing worker productivity: Evidence from a kinked design in China. Journal of Development Economics, 156, 102840. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2022.102840
- Cordero, R., Walsh, S. T., & Kirchhoff, B. A. (2005). Motivating performance in innovative manufacturing plants. The Journal of High Technology Management Research, 16(1), 89-99. https://doi.org/10.1016/j.hitech.2005.06.005
- Fedi, L., & El Hadj, E. (2024). Productivity measurement and analysis: A guidance note. International Labour Organization. https://www.ilo.org/publications/productivity-measurement-and-analysis-guidance-note
- Millea, M., & Fuess, S. M., Jr. (2005). Does pay affect productivity or react to it? Examination of U.S. manufacturing. The Quarterly Review of Economics and Finance, 45(4-5), 796-807. https://ideas.repec.org/a/eee/quaeco/v45y2005i4-5p796-807.html
- Morton, P. J. (1998). Annual bonuses, employment and productivity change in Taiwanʼs manufacturing sector. Journal of Economic Behavior & Organization, 37(4), 481-507. https://doi.org/10.1016/S0167-2681(98)00115-2
- OECD. (2025a). OECD compendium of productivity indicators 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/b024d9e1-en
- OECD. (2025b). Workforce insights from central governments: Findings of the 2024 OECD/EU Survey of Public Servants. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/2f9080b1-en
- Román, F. J. (2009). An analysis of changes to a team-based incentive plan and its effects on productivity, product quality, and absenteeism. Accounting, Organizations and Society, 34(5), 589-618. https://ideas.repec.org/a/eee/aosoci/v34y2009i5p589-618.html
- Unger, O., Szczesny, A., & Holderried, M. (2020). Does performance pay increase productivity? Evidence from a medical typing unit. Management Accounting Research, 47, 100649. https://doi.org/10.1016/j.mar.2019.100649
- Wagner, J. A., III, Rubin, P. A., & Callahan, T. J. (1988). Incentive payment and nonmanagerial productivity: An interrupted time series analysis of magnitude and trend. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 42(1), 47-74. https://doi.org/10.1016/0749-5978(88)90019-2
- Wickramasinghe, V., & Wickramasinghe, G. L. D. (2016). Variable pay and job performance of shop-floor workers in lean production. Journal of Manufacturing Technology Management, 27(2), 287-311. https://doi.org/10.1108/JMTM-12-2014-0130
- World Bank. (2025). Uzbekistan country economic memorandum: Fostering private sector-led growth and global integration. World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/2c3adf3e-f349-46a3-b2ea-c44165d9201b
- Yao, S. (1997). Profit sharing, bonus payment, and productivity: A case study of Chinese state-owned enterprises. Journal of Comparative Economics, 24(3), 281- 296. https://doi.org/10.1006/jcec.1997.1435
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 4-avgust PF-126-son “Mehnat munosabatlari va kasbga tayyorlash tizimini takomillashtirish hamda ish beruvchilarni ragʻbatlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/7675184
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-iyul 465-son “Mehnat normalarini ishlab chiqish va joriy qilish tartibi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomni tasdiqlash haqida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/7644846
- Namangan viloyati statistika boshqarmasi. (2025). Namangan viloyatida sanoat ishlab chiqarishi (2025-yil yanvar-oktyabr). https://namstat.uz/images/Pres-Reliz/2025/Sanoat2025_oktabr.pdf
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.