Tel: +998977838464

Son 9 (2026)
Marketing

Ilmiy maqolalar

OʻZBEKISTONDA TOʻQIMACHILIK MAHSULOTLARI EKSPORTINI OSHIRISHDA XALQARO STANDARTLASHTIRISHNING AHAMIYATI

DOI 10.67668/mj/2026iss9/1990 Betlar 410-424

Nashr qilingan 2026-09-07

Mualliflar
Suleymanova Shoira Alavxanovna
Tashkilot
Xalqaro Nordik universiteti image/svg+xml
Marketing jurnali — 2026-yil sentabr, 9-son
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada xalqaro standartlashtirishning Oʻzbekiston toʻqimachilik mahsulotlari eksportidagi ahamiyati hajm va tarkib koʻrsatkichlari asosida oʻrganildi. Tadqiqotda 2023-2025-yillar hamda 2026-yilning birinchi yarim yilligi maʼlumotlari tarkibiy va qiyosiy tahlil qilindi. Tayyor mahsulotlar va ip-kalava ulushlari nisbati standartlarga moslashuvning bilvosita belgisi sifatida koʻrib chiqildi. Eksportning umumiy hajmi qisqargan davrda tayyor mahsulotlar ulushi oshgani aniqlandi. Sertifikatlash, laboratoriya sinovlari va xalqaro talablar bilan uygʻunlashuvning bozorga kirishdagi oʻrni yoritildi. Eksport maqsadlariga erishish uchun zarur oʻsish surʼatlari hisoblandi. Standartlashtirishning mustaqil taʼsirini boshqa omillardan ajratish imkoniyati cheklangani qayd etildi. Natijalar asosida sertifikatlash xarajatlarini qoʻllabquvvatlash, mahsulot kuzatiluvchanligini rivojlantirish va statistik koʻrsatkichlarni aniqlashtirish taklif etildi. Tavsiyalar tayyor mahsulotlar eksportini kengaytirish va xaridorlar ishonchini mustahkamlashga qaratildi.

Kalit so'zlar

xalqaro standartlashtirish, toʻqimachilik eksporti, sertifikatlash, eksport tarkibi, tayyor mahsulotlar, ip-kalava, standartlarni uygʻunlashtirish, mahsulot kuzatiluvchanligi

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. 2025-yilda Oʻzbekiston tashqi savdosi qanday oʻzgardi? [Elektron resurs] // Gazeta.uz. - 2026. - 29 yanvar. - URL: https://www.gazeta.uz/oz/2026/01/29/trade-2025/
  2. [2026 yil yanvar-iyun oylarida toʻqimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish va eksporti toʻgʻrisidagi xabar] [Elektron resurs] // Anhor.uz. - 2026. - 14 avgust. - URL: https://anhor.uz/uzl/yangiliklar/uzbekistan-toqimachilik-eksporti-24-foizga
  3. A textile giant in the making? A look at the Textile and Apparel Sector in Uzbekistan [Elektron resurs]. - Bonn; Eschborn: Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH, 2024. - URL: https://www.giz.de/de/downloads/giz2024-en-a-textile-giant-in-the-making.pdf
  4. Agreement on Technical Barriers to Trade [Elektron resurs]. - Geneva: World Trade Organization, 1994. - Art. 2.4. - URL: https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/17-tbt_e.htm
  5. Better Cotton in Uzbekistan [Elektron resurs] // Better Cotton. - URL: https://bettercotton.org/where-is-better-cotton-grown/better-cotton-in-uzbekistan/
  6. Cotton Campaign Ends its Call for a Global Boycott of Cotton from Uzbekistan [Elektron resurs] // Cotton Campaign. - 2022. - 10 March. - URL: https://www.cottoncampaign.org/news/cotton-campaign-ends-its-call-for-a-global-boycott-of-cotton-from-uzbekistan
  7. Czubala W., Shepherd B., Wilson J.S. Help or Hindrance? The Impact of Harmonised Standards on African Exports // Journal of African Economies. - 2009. - Vol. 18, No. 5. - P. 711-744. - DOI: 10.1093/jae/ejp003
  8. Gʻafforov S.A. Hududlarda eksportni rivojlantirish hamda mahalliy tadbirkorlik subyektlarini jahon standartlariga moslashtirish // Journal of Universal Science Research. - 2024. - Vol. 2, No. 5. - B. 779-784. - DOI: 10.5281/zenodo.11377204
  9. ILO welcomes lifting of Cotton Campaign boycott of Uzbekistan [Elektron resurs]. - Geneva: International Labour Organization. - URL: https://www.ilo.org/resource/news/ilo-welcomes-lifting-cotton-campaign-boycott-uzbekistan
  10. In 2024, textile production in Uzbekistan increased, but exports decreased by 6.7% [Elektron resurs] // Light Central Asia. - URL: https://textileexpo.uz/en/news/in-2024-textile-production-in-uzbekistan-increased-but-exports-decreased-by-67
  11. Maxkamov N.T. Sifat menejmenti usullari asosida korxonalarning ijtimoiy- iqtisodiy samaradorligini oshirish: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati: 08.00.13. - Buxoro, 2024. - URL: https://www.interaktiv.oak.uz/avtoreferat/3aO14574fO1.file
  12. Milliy standartlarning xalqaro standartlar bilan uygʻunlashish darajasi 28,6 foizdan 30 foizga yetkaziladi [Elektron resurs] // UzA. - 2024. - 21 oktyabr. - URL: https://uza.uz/oz/posts/milliy-standartlarning-xalqaro-standartlar-bilan-uygunlashish-darajasi-286-foizdan-30-foizga-yetkaziladi_647901
  13. Oʻzbekiston oziq-ovqat va elektr eksportini oshirdi, toʻqimachilik va avtomobil yetkazib berish kamaydi [Elektron resurs] // Spot.uz. - 2025. - 27 dekabr. - URL: https://www.spot.uz/oz/2025/12/27/foreign-trade
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-yanvardagi PF-53-son “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj korxonalarida chuqur qayta ishlash va yuqori qoʻshilgan qiymatli tayyor mahsulotlar ishlab chiqarishni hamda ularning eksportini ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni [Elektron resurs] // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. - URL: https://lex.uz/docs/-5833998
  15. Oʻzbekiston Respublikasi tashqi savdo aylanmasi: press-reliz [Elektron resurs] / Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. - Toshkent, 2026. - 30 mart. - URL: https://stat.uz/img/news/press-reliz-uzb_p25554.pdf
  16. Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 23-apreldagi “Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-213-son Qonuni [Elektron resurs] // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. - URL: https://lex.uz/ru/docs/1474640
  17. Oʻzbekiston Respublikasining “Standartlashtirish toʻgʻrisida”gi Qonuni (6- modda) [Elektron resurs] // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. - URL: https://lex.uz/mact/-99872
  18. Oʻzbekistonda xalqaro standartlarni joriy etgan korxonalar soni 5 mingtaga yetkaziladi [Elektron resurs] // UzReport.news. - 2024. - 31 mart. - URL: https://uzreport.news/economy/ozbekistonda-xalqaro-standartlarni-joriy-etgan-korxonalar-soni-5-mingtaga-yetkaziladi
  19. Oʻzbekistonning yarimyillik tashqi savdosi: energoresurslar, toʻqimachilik va mevalar [Elektron resurs] // Gazeta.uz. - 2025. - 23 iyul. - URL: https://www.gazeta.uz/oz/2025/07/23/trade/
  20. Participating factories in Uzbekistan [Elektron resurs] // Better Work. - URL: https://www.betterwork.org/uzbekistan/participating-factories-and-manufacturers-in-uzbekistan/
  21. Standartlar qanday qabul qilinadi [Elektron resurs] // Norma.uz. - 2019. - URL: https://www.norma.uz/oz/qonunchilikda_yangi/standartlar_qanday_qabul_qilinadi
  22. Swann G.M.P. International Standards and Trade: A Review of the Empirical Literature. - Paris: OECD Publishing, 2010. - (OECD Trade Policy Papers; No. 97). - DOI: 10.1787/5kmdbg9xktwg-en
  23. Swann P., Temple P., Shurmer M. Standards and Trade Performance: The UK Experience // The Economic Journal. - 1996. - Vol. 106, No. 438. - P. 1297-1313
  24. Terlaak A., King A.A. The effect of certification with the ISO 9000 Quality Management Standard: A signaling approach // Journal of Economic Behavior & Organization. - 2006. - Vol. 60, No. 4. - P. 579-602
  25. The OEKO-TEX® ORGANIC COTTON standard: the guarantee for European markets [Elektron resurs] // Uztextileprom. - URL: https://uzts.uz/en/the-oeko-tex-organic-cotton-standard-the-quarantee-for-european-markets/
  26. Understanding textile certifications: OEKO-TEX, GOTS, recycled [Elektron resurs] // Tissus-Print. - 2025. - URL: https://www.tissus-print.com/en/blog/sustainability-care/complete-guide-to-understanding-textile-certifications-oeko-tex-gots-grs
  27. Uzbekistan [Elektron resurs] // Cotton Campaign. - URL: https://www.cottoncampaign.org/uzbekistan
  28. Uzbekistan exported textile products to 55 countries around the world [Elektron resurs] / Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. - URL: https://stat.uz/en/press-center/news-of-committee/55663-o-zbekiston-55-ta-davlatga-to-qimachilik-mahsulotlarini-eksport-qilgan-4
  29. Uzbekistan Textile & Apparel Exports Slip 3.8% In 2023 [Elektron resurs] // Textile Insights. - 2024. - 29 January. - URL: https://textileinsights.in/uzbekistan-textile-apparel-exports-slip-3-8-in-2023/
  30. Uzbekistan. Modernizing Uzbekistan National Innovation System (MUNIS) Project: Project Appraisal Document [Elektron resurs]. - Washington, D.C.: World Bank, 2020. - URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/137221604196058229/pdf/Uzbekistan-Modernizing-Uzbekistan-National-Innovation-System-MUNIS-Project.pdf
  31. Uzbekistan: Cotton Campaign ends call for global boycott of Uzbek cotton [Elektron resurs] // Business and Human Rights Resource Centre. - URL: https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/uzbekistan-cotton-campaign-ends-call-for-global-boycott-of-uzbek-cotton/
  32. Uzbekistanʼs textile products exports rise to $2.9 billion: Statistics Agency [Elektron resurs] // Fashionating World. - 2025. - 5 March. - URL: https://www.fashionatingworld.com/new1-2/uzbekistan-s-textile-products-exports-rise-to-2-9-billion-statistics-agency
  33. Uzbekistanʼs textile sector: A Giant in the making [Elektron resurs] // UzDaily. - 2025. - 1 February. - URL: https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistans-textile-sector-a-giant-in-the-making/
  34. Узбекистан на пути в ВТО: новые законы и глубокие реформы [Электронный ресурс] // Yangi Oʻzbekiston. - 2026. - URL: https://yuz.uz/ru/news/uzbekistan-na-puti-v-vto-nove-zakon-i-glubokie-reform

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.