Tel: +998977838464

Son 8 (2026)
Marketing

Ilmiy maqolalar

QURILISH MATERIALLARI SANOATIDA MEHNAT UNUMDORLIGI OMILLARINING ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGIGA TAʼSIRINI BAHOLASH YOʻLLARI

DOI 10.67668/mj/2026iss8/2004 Betlar 423-434

Nashr qilingan 2026-08-30

Mualliflar
Ibragimov Salohiddin Ochilovich a , Inogʻomova Komilaxon Muxiddin qizi
Tashkilot
a Alfraganus Universiteti image/svg+xml
PDF Google Scholar Google Scholar

Annotatsiya

Maqolada qurilish materiallari sanoatida mehnat unumdorligiga taʼsir etuvchi omillarning ishlab chiqarish samaradorligiga taʼsirini baholash yoʻllari oʻrganilgan. Tarmoqning soʻnggi yillardagi oʻsishi asosan yangi quvvatlar hisobiga boʻlgani, endilikda esa oʻsish sifatini, yaʼni mehnat unumdorligi hisobiga erishilgan ulushni oʻlchash zarurati kuchaygani asoslab berilgan. Mehnat unumdorligi omillari texnik-texnologik, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va tarmoqqa xos guruhlarga ajratilib, har bir guruh uchun oʻlchanadigan koʻrsatkichlar belgilangan. Baholashning toʻrt yoʻli - indeks usuli, omilli (zanjirli almashtirish) tahlil, korrelyatsion-regression model va integral ball baholash - qiyosiy tavsiflangan hamda ularni birgalikda qoʻllash algoritmi taklif etilgan. Shartli sement korxonasi misolida ishlab chiqarish oʻsishining 89,6 foizi unumdorlik hisobiga taʼminlangani, ish vaqti yoʻqotishlari esa texnik omil bergan yutuqning qariyb beshdan bir qismini yoʻqqa chiqargani koʻrsatildi. Unumdorlikning ish haqidan tezroq oʻsishi tannarxni 0,40 foizga pasaytirgani aniqlandi. Natijalar asosida unumdorlik omillarini hisobotga kiritish, OEE koʻrsatkichini joriy etish va ish haqini unumdorlik indeksiga bogʻlash boʻyicha takliflar berildi.

Kalit so'zlar

qurilish materiallari sanoati, mehnat unumdorligi, ishlab chiqarish samaradorligi, unumdorlik omillari, zanjirli almashtirish usuli, regression tahlil, integral baholash, tannarx

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Kendrick, J. W. (1961). Productivity trends in the United States. Princeton University Press
  2. McKinsey Global Institute. (2017). Reinventing construction: A route to higher productivity. McKinsey & Company
  3. Nakajima, S. (1988). Introduction to TPM: Total productive maintenance. Productivity Press
  4. OECD. (2001). Measuring productivity: Measurement of aggregate and industry-level productivity growth. OECD manual. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264194519-en
  5. Ricardo, D. (1817). On the principles of political economy and taxation. John Murray
  6. Smith, A. (1776). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. W. Strahan and T. Cadell
  7. Solow, R. M. (1957). Technical change and the aggregate production function. The Review of Economics and Statistics, 39(3), 312-320. https://doi.org/10.2307/1926047
  8. Taylor, F. W. (1911). The principles of scientific management. Harper & Brothers
  9. Womack, J. P., & Jones, D. T. (2003). Lean thinking: Banish waste and create wealth in your corporation. Free Press
  10. Генкин Б. М. Экономика и социология труда. - М.: Норма, 2014. - 464 с
  11. Маркс К. Капитал. Критика политической экономии. Т. 1. - М.: Политиздат, 1983. - 905 с
  12. Савицкая Г. В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. - М.: ИНФРА-М, 2017. - 378 с
  13. Синк Д. С. Управление производительностью: планирование, измерение и оценка, контроль и повышение. - М.: Прогресс, 1989. - 528 с
  14. Шеремет А. Д. Комплексный анализ хозяйственной деятельности. - М.: ИНФРА-М, 2011. - 415 с
  15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 1-dekabr PQ-365-son “Qurilish materiallari sanoatini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/uz/docs/-7873803
  16. Abdurahmonov Q. X. Mehnat iqtisodiyoti: darslik. - Toshkent: Iqtisodiyot, 2019
  17. Qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalarining iqtisodiyoti: oʻquv qoʻllanma. - Urganch: Urganch davlat universiteti, 2024
  18. Qurilish materiallari sohasida $2,4 mlrdlik loyihalarni amalga oshirish orqali 13,5 mingta ish oʻrni yaratiladi // Spot.uz. - 2025. - 20-noyabr. https://www.spot.uz/oz/2025/11/20/building-materials
  19. Qurilish materiallarining sifati va raqobatbardoshligi nazorati kuchaytiriladi // Norma.uz. - 2025. - 3-dekabr. https://www.norma.uz
  20. Yoʻldoshev N. Q., Qozoqov O. S., Tojiyev R. R. Korxona iqtisodiyoti: darslik. - Toshkent: Iqtisod-moliya, 2020
  21. Oʻzbekiston qurilish materiallari tarmogʻida hajmdan qoʻshilgan qiymatga oʻtish rejalashtirilmoqda // Gazeta.uz. - 2026. - 26-iyun. https://www.gazeta.uz/oz/2026/06/26/construction/
  22. Oʻzbekistonda qurilish materiallari korxonalari reyestri yuritiladi // Spot.uz. - 2025. - 19-may. https://www.spot.uz/oz/2025/05/19/construction

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.